Кіріспе

2013 жылдың маусым айына дейін Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттық өзгерістер жөніндегі негізгі конвенциясының Киото протоколына 192 тарап қосылды, оның мақсаты – жаһандық жылуға қарсы күресу. Бұл жалпы саны 191 мемлекетті (189 Біріккен Ұлттар Ұйымының мүше мемлекеттері, сондай-ақ Кук аралдары мен Ниуэ) және бір үлтаралық одақты (Еуропалық Одақ) қамтиды. Канада 2012 жылғы 15 желтоқсаннан бастап протоколдан бас тарды және сол күнден бастап оның құрамына кірмейтін болды. Протоколдың 2008-2012 жылдарға арналған міндеттемелер мерзімі аяқталғаннан кейін, 2013-2020 жылдарға жаңа міндеттемелерді белгілейтін Киото протоколына Доха толықтыруы келісілді. 2020 жылдың қазан айына қарай 147 мемлекет бұл толықтыруды қабылдады.

Тараптар

Хаттамаға қол қою міндетті емес, ол Хаттаманы ратификациялау ниетін көрсетеді. Ратификациялау – мемлекеттің келісімшарт ережелерімен заңды түрде байланысуы. I қосымшаға қатысушы мемлекеттер үшін (мысалы, дамыған мемлекет немесе «өтпелі экономикасы бар» мемлекет) бұл оның Хаттамаға сәйкес эмиссияларды шектеуге келіскенін білдіреді. Исландия күшіне ену шартының бірінші бөлігін орындап, 55-ші мемлекет болып ратификациялады. Ресейдің ратификациясымен «I қосымшаға енген Тараптардың 1990 жылғы көмірқышқыл газы эмиссиясының 55 пайызы» талабы орындалды және келісім 2005 жылдың 16 ақпанынан бастап күшіне енді. 2020 жылдың қазан айына дейін 147 мемлекет Доха поправинкасын қабылдады. Ол 2020 жылдың 31 желтоқсанынан бастап күшіне енеді. Тарап Қосымша Ратификация үшін эмиссия шектеуі (2012) эмиссия шектеуі (2020) Қол қойылған Ратификация/Қабылдау Поправинканы қабылдау Ескермелер 25 наурыз 2013 1 сәуір 2005 22 қазан 2020 16 ақпан 2005 28 қыркүйек 2015 8 мамыр 2007 22 қыркүйек 2020 16 наурыз 1998 3 қараша 1998 23 қыркүйек 2016 16 наурыз 1998 28 қыркүйек 2001 1 желтоқсан 2015 25 сәуір 2003 31 наурыз 2017 I, II 2,1% +8% −0,5% 29 сәуір 1998 3 желтоқсан 2007 9 қараша 2016 I, II 0,4% −8% (−13%) −20% (−16%) 24 қыркүйек 1998 31 мамыр 2002 21 желтоқсан 2017 28 қыркүйек 2000 1 шілде 2015 9 сәуір 1999 4 қараша 2015 31 қаңтар 2006 22 қазан 2001 13 қараша 2013 7 тамыз 2000 14 тамыз 2013 I −12% −20% 29 сәуір 1998 31 мамыр 2002 21 желтоқсан 2017 Барлық 15 ЕО мүшесінің және ЕО-ның өзінің ратификациясы бір уақытта жүзеге асырылды. Күшіне ену шарттарын орындау мақсатында ЕО-ның ратификациясы есепке алынбады. БҰҰ Көшкіндер Комиссиясының 4.2-бабының g) тармақшасына сәйкес декларацияларды ұсынды, бұл Киото хаттамасының 1.7-бабына сәйкес олар Киото хаттамасының I қосымшасында көрсетілгендей қаралады. Бұл мемлекеттердің барлығы Қазақстанды қоспағанда, Конвенцияға енгізілген түзету арқылы БҰҰ Көшкіндер Комиссиясының I қосымшасына қосылды. −5% 12 наурыз 1999 19 маусым 2009 25 ақпан 2005 7 сәуір 2014 7 қыркүйек 2000 11 ақпан 2016 27 сәуір 2005 25 қыркүйек 1998 8 қараша 2002 27 мамыр 2015 11 наурыз 2005 8 мамыр 2019 13 мамыр 2003 6 ақпан 2003 23 сәуір 2019 I 0,2% −8% −20% (+17%) 14 желтоқсан 1998 5 шілде 2002 21 желтоқсан 2017 13 қараша 2006 6 қыркүйек 2000 18 қаңтар 2019 5 қараша 2002 17 тамыз 2015 24 тамыз 2006 I 0,0% −8% −16% 29 маусым 1998 3 желтоқсан 2004 23 ақпан 2015 I −8% −20% (+15%) 21 қыркүйек 1998 3 қаңтар 2003 22 қараша 2017 I, II 0,1% −8% (−28%) −20% (−20%) 29 сәуір 1998 31 мамыр 2002 21 қыркүйек 2017 24 қыркүйек 2003 1 қазан 2015 26 қазан 2001 29 маусым 2017 12 наурыз 1999 4 қыркүйек 2002 12 сәуір 2017 16 наурыз 1998 30 желтоқсан 1998 1 шілде 2015 27 қаңтар 1999 28 наурыз 2002 7 желтоқсан 2015 I −8% −20% (+4%) 21 қазан 1998 2 тамыз 2002 21 желтоқсан 2017 29 қыркүйек 1998 13 наурыз 2003 5 қыркүйек 2014 26 шілде 2010 31 шілде 2002 7 мамыр 2015 I, II 1,9% −8% (+15%) −20% (−10%) 29 сәуір 1998 31 мамыр 2002 14 қараша 2017 3 қыркүйек 2002 2 желтоқсан 2015 2 қараша 2004 3 ақпан 2014 25 қыркүйек 2006 13 қаңтар 2006 21 қыркүйек 2016 I, II 0,4% −8% (+4%) −20% (−17%) 29 сәуір 1998 31 мамыр 2002 14 қараша 2017 I, II 0,3% −8% −15,8% 16 наурыз 1998 9 шілде 2003 28 тамыз 2015 27 қаңтар 2006 5 қаңтар 2009 26 тамыз 2002 2 ақпан 1999 28 тамыз 2002 1 қыркүйек 2015 14 қазан 2008 2 шілде 2004 5 қараша 2018 14 қаңтар 2008 5 қараша 2018 7 қаңтар 1999 28 қаңтар 1999 6 тамыз 2015 22 қаңтар 2003 Түркия бастапқыда БҰҰ Көшкіндер Комиссиясының I және II қосымшаларында тізілген. Ол қосымшаларға енгізілуіне қарсылық білдіргендіктен Конвенцияны ратификациялаудан бас тартты. 1997 жылы Түркияны алып тастау үшін I және II қосымшаларды өзгерту туралы ұсыныс енгізілді. Бұл ұсыныс бойынша келісімге қол жеткізілмегенімен, 28 қыркүйек 1998 11 қаңтар 1999 16 қараша 1998 16 қараша 1998 4 желтоқсан 2014 25 наурыз 2002 8 шілде 2015 I 0% −24% 15 наурыз 1999 12 сәуір 2004 26 қаңтар 2005 26 сәуір 2013 I, II 4,3% −8% (−12,5%) −20% (−16%) 29 сәуір 1998 31 мамыр 2002 17 қараша 2017 Гернси және Мэн аралы 2005 жылдың 4 сәуірінен бастап қолданылды; Гибралтар 2007 жылдың 2 қаңтарынан бастап; Бермуда, Кайман аралдары, Фолкленд аралдары, Джерси 2007 жылдың 7 наурызынан бастап. Ангилья, Британдық Виргин аралдары, Монтсеррат, Питкэрн аралдары, Сент-Хелена, Ассенсион және Тристан-да-Кунья, Түркс және Кайкос аралдары немесе Акротири мен Декелияның егемендік аймақтары: қолданылмайды 29 шілде 1998 5 ақпан 2001 12 қыркүйек 2018 20 қараша 1998 12 қазан 1999 17 шілде 2001 15 наурыз 2018 18 ақпан 2005 1 наурыз 2018 3 желтоқсан 1998 25 қыркүйек 2002 22 маусым 2015 15 қыркүйек 2004 5 тамыз 1998 7 шілде 2006 22 тамыз 2019 30 маусым 2009 20 сәуір 2016 Жалпы I: 38 + EUII: 21+EU 33 (63,9%) %: 31 (24) 0%: 3 (5) +%: 3 (8) 192 (ЕО-ны қоса алғанда) 147