Кіріспе

Оксфордширдің тарихы Англиядағы Оксфордшир графтығы 10 ғасырдың басында құрылды және географиялық жағынан оңтүстікте Темза өзені, батыста Котсуолдс, шығыста Чилтернс және солтүстікте Мидлендс аралығында орналасқан. Одан соң, Оксфордқа қарай (Темзаға) және Банбериге қарай (солтүстікке) екі бағытқа қарай тарамдар созылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл аймақ әрқашан маңызды болды, себебі елдің орталық бөлігінде құнды ауыл шаруашылығы жерлері мен Оксфорд қаласындағы беделді университет (аты аңглосаксон тілінен "Оксенфорд" – "төрт аяқты малға арналған өткел" деген мағынаны білдіреді) орналасқан. Римдіктер бұл аймаққа қызығушылық танытпады, бірақ 8 ғасырда Оксфордта елді мекен пайда болғаннан кейін ғана маңызы арта бастады. Ұлы Альфред Темза өзенінен берірек, Уантгеде (кейін Беркширде) дүниеге келді. Оксфорд университеті 1096 жылы негісталды, бірақ колледждік құрылымы кейін дамыды. 13 ғасырдан бастап бұл аймақ Котсуолдс жүн саудасының бір бөлігі болды, бұл осы округтің, әсіресе Оксфордшир Котсуолдсындағы батыс бөлігіне көп байлық әкелді. 1912 жылы Оксфордта Morris Motors компаниясы құрылды, бұл дәстүрлі ауыл шаруашылығына ауыр индустрияны әкелді. Бірақ 20 ғасырда ауыл шаруашылығының жұмыс беруші ретіндегі маңызы күрт төмендеді; қазіргі уақытта округ халқының бір пайызынан да аз бөлігі жоғары деңгейдегі механизацияға байланысты осы салаға қатысады. Оксфордширде он төрт "жүздік" (hundreds) бар, олардың ішінде бес Чилтерн "жүздігі" де бар. Осы бес "жүздіктің" құқығы Бенсон иелігіне тиесілі болды, ал 1199 жылы Роберт де Харкортқа өтті, оның әулеті әлі күнге дейін округте, Стэнтон Харкорт және Нунхэмдегі Харкорттар арқылы кездеседі. Округке бұрынғы Беркшир және Бакингхемширдің шағын бөліктері де кіреді, олар Бэмптон және Плогли "жүздіктерінде" орналасқан. Тарихының көп бөлігінде округ он төрт "жүздікке" бөлінген: Бэмптон, Банбери, Бинфилд, Блоксем, Буллингдон, Чадлингтон, Дорчестер, Эвелм, Лангтри, Левкнор, Пиртон, Плугли, Тэм және Вуттон. Округ шекарасында айтарлықтай өзгеріс болған жоқ, бірақ Уильям IV және Викторияның заңдары оның аумағын сәл кеңейтті.

Нормандықтар жаулап алуы

Домсдей кітабында тіркелген Оксфордтағы үйлердің қирауы, мүмкін, Эдвин мен Морккредтің көтерілісші әскерінің осы кездегі шабуылдарымен байланысты болуы мүмкін, себебі Вильгельм Жеңімпаздың қалаға шабуыл жасағанына нақты дәлел жоқ. Округтағы үлкен иеліктер Жеңімпазға, сондай-ақ оның ашкөз туысы, Винчестер епискобы Одоға бұйырды. Норманд жаулауы кезінде Оксфордшир Шерборн епархиясының құрамында болды, бірақ 1092 жылы епархия орталығы Линкольнге көшірілді. Линкольн епискобының да онда көптеген жерлері болды, ал Абингдон, Осни және Годстоу аббаттары, сондай-ақ басқа діни орындар округте көп жерді иеленді. Басты жер иегерлерінің ішінде Вигодтың мұрагері, Уолхфордтан Роберт Д’Оили Оксфордта көптеген сарайлар мен үйлерге ие болды және ол қаланың басшысы еді. Жаулау кезінде Оксфордтың маңыздылығы толыққанды орнаған еді; Кануттың Оксфорд заңдарында округтік кеңес отырысы туралы айтылады, және ол, әрине, округ сотының алғашқы орны болды, ал қамал округтік түрме қызметін атқарды. Осы кезең мен Азамат соғысы арасындағы маңызды тарихи оқиғалар көбінесе Оксфорд қаласының тарихымен байланысты, округ тарихымен емес.

13-16 ғасырлар

1289 жылы округ парламентте екі мүшемен өкілдік етілді. 1349 жылғы оба, егістік жерлердің жайылымдық жерлерге айналуы 14 ғасырдың басынан бастап өркендеудің үнемі төмендеуіне алып келді. Ол кезде округ корольдікте екінші орында тұрған, байлығын көбінесе жақсы суармалы жайылымдарына, олардың жұны бүкіл Англияда танымал болған қойларын өсіргеніне және су қуатының жеткілікті болуына қарызды болған. "Домсдей кітабында" округтың тұз өндіргені айтылады. Банбериде барқыт жасау, Бэмптон мен Берфордта былғары өңдеу, Вудстокта қолғап жасау және Хенлиде сусын дайындау сияқты түрлі шағын өнеркәсіптер дамыды. Генри VI тұсында Бенсон мен Стокенчерчте шыны жасалды, ал жүн саудасы жалғасты, бірақ бұрынғыдай гүлденбеді, Витни жамылғы тоқудағы даңқын сақтап қалды. Монастырлардың таратылуы округке үлкен әсер еткенімен, жалпы алапаттыққа ұласпады, бірақ 16 ғасырдың басында ортақ жерлерді қоршау ауыл шаруашылығының құлдырауына және наразылыққа әкелді. 1542 жылы Осни мен Тэм епископтығы құрылды, атауы Оксфордтан алынды, ал соңғы Осни аббаты оған тағайындалды. 1546 жылы Оксфорд епископтығы құрылды. Діни шекаралар архидиакондар алғаш тағайындалған кездегідей сақталды – округ пен архидиакондық бір-бірімен толық сәйкес келеді, ал округ толығымен Оксфорд діни округінің құрамында.

18-19 ғасырлар

1830 жылы Отмурдың қоршауы салдарынан қалың жұрт наразылық көтерілісіне қатысты, Оксфордтағы Сент-Джайлз жәрмеңкесіне жиналған халық та осыған қосылды.

20 және 21 ғасырлар

Оксфордшир және Букингемшир жеңіл жаяу әскерлері, аймақтағы басты әскер бөлімі, Коулидің Буллингдон Гриндегі Коули казармасында дислокацияланған. Ақ Ат аңғары және Темза өзенінің оңтүстігіндегі Оңтүстік Оксфордшир әкімшілік округінің бөліктері тарихи түрде Беркширге қарасты, бірақ 1974 жылы Оксфордшир әкімшілік округіне қосылды. Керісінше, Рединг қаласының Кавершам ауданы қазір Беркширге тиесілі, бірақ тарихи тұрғыдан Оксфордширге қарасты, сондай-ақ Стокенчерч приході, қазір әкімшілік Букингемширде. 2007 жыл округтің 1000 жылдығымен аталып өтті. Бангладештің Силхет қаласынан импортталған екі 40 футтық (12 м) каноэ Оксфордширге Ұлыбританиядағы алғашқы Nowka Bais жарысын өткізу үшін жеткізілді. Бұл спорт Оксфордширдің жыл сайынғы мәдени іс-шарасына айналып, Бангладеш Жоғары комиссары сияқты мыңдаған адамдарды қызықтырды.

Қалдықтар

Қалалардың қираған қалдықтары аз. Олардың көпшілігі, шамасы, Степеннің билігі тұсындағы (1100–1135) қаос кезеңінде қорғану үшін салынған және тәртіп орнатылған соң күтілмеген. Дегенмен, Нормандық Оксфорд қамалының маңызды бөлігі сақталған, ал 1313 жылы Эйлмер де Валенстің резиденциясы болған Бэмптон қалашығының шамалы қалдықтары бар.

Үйлер

Бұрынғы сарайлардың қалдықтары арасында Темзадағы Хенлидің жанындағы 14 ғасырлық Грейс Корт, Уитнидегі Виндраш өзеніндегі Минстер Ловелл және Тем мен Оксфордтың арасындағы Райкот сарайлары бар. Минстер Ловелл, оның кең ауқымды қираған орындары өзен жағасында көркем суреттейді, Лорд Ловеллдің Францис резиденциясы болған, ол Ланкастерлік әкесінің ұлы болғандықтан, Ричард III-ге қызмет ету арқылы сол тараптың наразылығын тудырды, содан кейін Ламберт Симнелдің ісіне көмектесті және Сток шайқасынан кейін таинсты түрде жоғалып кетті. Райкоттың қалдықтары (ішінара шаруа үйімен біріктірілген) Елизавета дәуірінің кірпіштерінен тұрғызылған, ал сарайға жалғасқан шіркеуде таңғажайып Якоб стиліндегі ағаш өрнектері бар, шіркеудің барлық жиһазы, соның ішінде күмбезді орындықтар мен алтарь үстелі осы кезеңге тән. Осы жерде 1554 жылы, таққа отырғанға дейін Елизавета ханшайым тұтқынға алынды, ал кейіннен патшайым ретінде тұрды. 20 ғасырдың басында әлі де тұрғызылған ежелгі сарайлардың ең әдемісі – Бэнбери маңындағы 1301 жылға дейін салынған Броутон қамалы. Басқаларына 1377 жылы құрылысы басталған, бірақ негізінен келесі ғасырдың тікбұрышты стилінде салынған Ширберн қамалы; 1450 жылға дейін салынған, 1540 жылғы қақпасы, кең ас үйі және ақынның құрметіне аталған Поп мұнарасы бар Стэнтон Харкорт сарайы жатады. Ол ақын бірнеше рет бұл жерде болған. Редингтің үстіндегі Темзадағы Мэйплдерхам – кірпіштен салынған тамаша Тюдор сарайы; ал Оксфордтың үстіндегі Червеллдегі Уотер Итон – ерекше таза Якоб стиліндегі тас үй, оның сол кезеңдегі шіркеуі тікбұрышты стильге ұқсайды. Округтағы басқа сарайлар: Вудсток маңындағы Бленхейм сарайы; Уиттли маңындағы бұрынғы Холтон үйі (қазіргі грузин стиліндегі ғимаратпен ауыстырылған), 1646 жылы Парламенттік генерал-майор Генри Иретон мен Оливер Кромвельдің қызы Бриджиттің неке тойы осы жерде өткен.

Діндарлық

Университет сияқты білім беру орталығының ықпалы Оксфордширдің діни тарихында өте зор болды. Августин канониктерінің Бичестерде, Кавершемде, Колд Нортонда, Дорчестерде, Осниде (Оксфорд қабырғаларының сыртындағы ұлы негіз) және Врокстонда; цистерциандардың Брюэрнде және Тэмде; бенедиктиндердің Коггсте, Эйншемде, Мильтонда; матуриндердің Нюфлсельде; гилбертиндердің Клаттеркоттеде; тамплиерлердің Темзадағы Сандфордта сияқты көптеген монастырлық негіздер пайда болды. Госфордта Англиядағы әйел тамплиерлерінің екі прецепториясының бірі орналасқан. Бұл негіздердің барлығының арасында, Дорчестердегі аббат шіркеуінен басқасының қалдықтары аз. Студлиде бірнеше шаруашылық ғимараттары сақталған; Темзадағы Годстоу монастырының шекаралық қабырғалары әлі де тұр, ол Розамунд Клиффордтың немесе «Әдемі Розамундтың» Генри II-нің әйгілі құдалануының орны болған; ал Оксфордтың ішінде Рьюли аббатханасының іздері бар. Діни сәулет өнерінде Оксфордшир, Оксфордтан басқа, өте бай, бірақ ең басты стиль жоқ, барлық шіркеулер әртүрлі мерзімдерде салынған. Шындығында, ең маңызды шіркеулердің тек Иффли, Аддербери және Минстер Ловелл ғана бір стильдің үлгісі ретінде қарастырылуы керек. Оксфордтан оңтүстікке қарай 2 шақырым жерде Темза өзенінің үстінде орналасқан Иффли, Англиядағы таза нормандық стильдің ең жақсы мысалдарының бірі. Банбериден оңтүстікке қарай 6 шақырым жерде орналасқан Аддербери – үлкен крест тәрізді, массивті орталық мұнарасы мен шпилі бар әсемделген шіркеу. Минстер Ловелл, сондай-ақ крест тәрізді, таза перпендикуляр стильде салынған; оның орталық мұнарасы төрт жеке тіреуге сүйеніп, әдемі және ерекше әсер береді. Округтағы бірнеше шіркеулердегі ортақ ерекшелік – мұнаралар. Оксфорд соборының қысқа, әуесқой шпилі Англияда салынған алғашқылардың бірі болған, егер бірінші болмаса, және ол, мүмкін, Уитнидегі, Бэмптондағы, Шиптондағы Уайчвуд пен Брэдвеллдегі үлкен шіркеулердің керемет орталық шпильдерінің дамуына үлгі болған. Солтүстікте үш жақсы шпиль бар: Блоксем, Аддербери және Кингс Саттон (Нортгемптоншир шекарасынан), олар ұзындығын, күшін және сұлулығын бейнелейтін жергілікті мақал-мәтелдерде айтылады. Блоксем шіркеуі негізінен нормандық бөліктермен және таңғажайып ерте ағылшын батыс фронтымен безендірілген, округтегі ең үлкен және ең әдемі шіркеулердің бірі. Батыста Бурфорд (нормандық және одан кейінгі) ерекшеленеді, ал Лангфордтың әдемі нормандық шіркеуінің верандасында жамылған тәре бейнесі бар сирек кездесетін бейне бар. Оңтүстік Лиде 15 ғасырдағы керемет қабырға суреттері сақталған. Оксфордтан солтүстікке қарай 5 шақырым (8 км) жерде Кидлингтон (әсемделген) және Эдвард Исповедниковтың туған жері ретінде Вестминстер аббаттығымен байланысын сақтайтын Ислип орналасқан, оның деканы мен тарауы – жердің иелері және тіршілікке қамқоршылар. Оңтүстік-шығыста Норман дәуіріндегі Дорчестер аббаттығында ерекше безендірілген Джесси терезесі бар, оның трассасы патриархтың генеалогиялық ағашын бейнелейді. Куддсдонда тағы бір үлкен крест тәрізді шіркеу бар, ол нормандық және одан кейінгі дәуірде салынған. Эвелм шіркеуі (перпендикуляр) Суффок герцогинясы Алисаның (1475 ж.) трассори және алтынмен қапталған шатырымен, сондай-ақ сэр Томас Чосердің (1434 ж.) эмальданған гербтерімен безендірілген қабірімен ерекшеленеді. Бұл жерде Суффолк герцогы Уильям де ла Поль 1436 жылы әлі күнге дейін тұрған көрікті аурухана мен тегін мектепті құрды.