1971 жылғы Формула-1 маусымы

Кіріспе

FIA Formula One автокөлік жарыстарының 25-ші маусымы 1971 жылғы Formula One маусымы – Fédération Internationale de l'Automobile Formula One автокөлік жарыстарының 25-ші маусымы болды. Онда 22-ші Жүргізушілер әлем чемпионаты, 14-ші Халықаралық F1 өндірушілер кубогы және Формула 1 машиналары үшін өткізілген бірнеше чемпионат емес жарыстар өтті. Әлем чемпионаты 6 наурыз бен 3 қазан аралығында он бір жарыстан тұрды. Tyrrell Racing командасының жүргізушісі Джеки Стюарт екінші жүргізушілер чемпионатында жеңіске жетті. Tyrrell өздерінің бірінші және жалғыз Өндірушілер кубогын жеңіп алды. Олардың машинасы әйгілі Cosworth DFV V8 қозғалтқышымен жабдықталған, ал қарсыластары BRM және Ferrari өздері жасаған V12 қозғалтқыштарын пайдаланды. 1970 жылғы чемпиондар Team Lotus, өздерінің жүргізушісі және чемпионы Йохен Риндт қайтыс болғаннан кейін, газ турбиналық қозғалтқыш пен төрт дөңгелекті жетекпен тәжірибе жасады, бірақ турнир кестесінде бесінші орынға ғана қол жеткізді. Осы жылы жарыс барысында екі Formula One жүргізушісі қаза тапты: Педро Родригес шілде айында Норисрингте өткен Interserie жарысында Ferrari 512 машинасымен апатқа ұшырады, ал Жо Сифферт қазан айында Брэндс-Хатчта өткен Жеңіс жарысында өрт сөндіру кезінде қаза тапты. Бұл Монако Гран-присінен басқа, барлық чемпионат жарыстарына кем дегенде 22 машина қатысқан алғашқы маусым болды, онда 18 машина жарысқа шықты.

Командалар мен жүргізушілер

Чемпионатта келесі командалар мен жүргізушілер қатысты.

Gold Leaf Team Lotus World Wide Racing Lotus Ford 72C72D Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Emerson Fittipaldi 1–3, 5–8, 10–11 Reine Wisell 1–5, 7–8, 10–11 Dave Charlton 4, 6 Lotus Pratt & Whitney 56B Pratt & Whitney STN76 tbn David Walker 4 Reine Wisell 6 Emerson Fittipaldi 9 Scuderia Ferrari SpA SEFAC Ferrari 312B312B2 Ferrari 001 3.0 F12Ferrari 001/1 3.0 F12 Jacky Ickx Барлық кезеңдер Clay Regazzoni Барлық кезеңдер Mario Andretti 1–4, 7, 10–11 STP March Racing Team March Ford 711 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Ronnie Peterson 1–4, 6–11 Alex Soler Roig 1–5 Nanni Galli 5–6, 9–11 Niki Lauda 8 Mike Beuttler 10 March Alfa Romeo 711 Alfa Romeo T33 3.0 V8 Andrea de Adamich 1–2, 5–7, 9, 11 Nanni Galli 3–4, 7–8 Ronnie Peterson 5 Elf Team Tyrrell Elf Tyrrell Ford 001002003 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Jackie Stewart Барлық кезеңдер François Cevert Барлық кезеңдер Peter Revson 11 Bruce McLaren Motor Racing Penske/K. F. White Racing McLaren Ford M19AM14A Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Denny Hulme 1–8, 10–11 Peter Gethin 1–7 Jackie Oliver 6, 8–9 Mark Donohue10–11 David Hobbs11 Motor Racing Developments Ecurie Evergreen Brabham Ford BT33BT34 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Graham Hill Барлық кезеңдер Tim Schenken 2–11 Chris Craft10–11 Scribante Lucky Strike Racing Brabham Ford BT33 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Dave Charlton 1 Yardley Team BRM BRM P160P153 BRM P142 3.0 V12 Pedro Rodríguez 1–5 Jo Siffert Барлық кезеңдер Howden Ganley Барлық кезеңдер Vic Elford 7 Helmut Marko 8–11 Peter Gethin 8–11 George Eaton 10 John Cannon 11 Équipe Matra Sports Matra MS120B Matra MS71 3.0 V12 Chris Amon 1–7, 9–11 Jean Pierre Beltoise 2–6, 10–11 Brooke Bond Oxo Rob Walker Auto Motor und Sport Eifelland Team Surtees Team Surtees Surtees Ford TS9TS7 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 John Surtees Барлық кезеңдер Rolf Stommelen 1–10 Brian Redman 1 Derek Bell 6 Mike Hailwood 9, 11 Sam Posey 11 Gijs van Lennep 11 Frank Williams Racing Cars March Ford 701711 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Henri Pescarolo Барлық кезеңдер Max Jean 5 Ecurie Bonnier McLaren Ford M7C Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Jo Bonnier 1, 7–9, 11 Helmut Marko 7 Team Gunston March Ford 701 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 John Love 1 Brabham Ford BT26A Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Jackie Pretorius 1 Gene Mason Racing March Ford 711 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Skip Barber 3–4, 10–11 Stichting Autoraces Nederland Surtees Ford TS7 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Gijs van Lennep 4 Jo Siffert Automobiles March Ford 701 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 François Mazet 5 Clarke Mordaunt Guthrie Racing March Ford 711 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Mike Beuttler 6–9 Shell Arnold Team March Ford 701 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Jean Pierre Jarier 9 Jolly Club of Switzerland Bellasi Ford F1 70 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Silvio Moser 9 Pete Lovely Volkswagen Inc. Lotus Ford 69 Special Ford Cosworth DFV 3.0 V8 Pete Lovely 10–11

Маусым ортасындағы өзгерістер

Андреа де Адамич Марш Alfa Romeo-ны итальяндық Нанни Галлимен бірге жүргізді. Галли сондай-ақ испандық Àлекс Солер Роиг команданы тастап кеткеннен кейін оның орнын басты. Австрия Гран-приінде болашақ чемпион Ники Лауда жарысқа тұңғыш рет қатысты. Lotus төрт дөңгелекті газ турбинасымен жұмыс істейтін 56B моделін сынақтан өткізді. Қозғалтқыш нақты табысқа жетпесе де, тамаша шассиі және үшбұрышты корпусы алдағы жылдары бірнеше чемпиондық жеңген командаларға үлгі болды. 11 шілдеде Педро Родригес Батыс Германияның Нюрнберг қаласындағы "Норизринг" трассасында Ferrari 512 M көлігімен Interserie спорттық жарысында қаза тапты. Ол сол кезде Формула-1 чемпионатында төртінші орында тұрды. Австрия Гран-приіне дейін Питер Гетин McLaren командасынан BRM командасына өтті. Оның орнын Джеки Оливер, кейін Марк Донохью басты. Бұл Гетин үшін сәтті қадам болды, себебі бір айдан кейін ол Италия Гран-приін Формула-1 тарихындағы ең жоғары орташа жылдамдықпен жеңіп алды. Дегенмен, бұл оның жалғыз мәуеледегі жетістігі болды және, ирониялық түрде, ол тіпті бір демалыстың ішінде көшбасшы бола алмады, Монцадағы жарыстың соңғы демалысында төртінші орыннан бірінші орынға секіріп өтті.

Күнтізбелік өзгерістер

Испания Гран-приі екі трасса арасындағы кезекті ұйымдастыру келісіміне сәйкес Жарамадан Монжуикке көшірілді. Сол сияқты, Ұлыбритания Гран-приі Брэндс-Хатчтан Сильверстоунға, ал Канада Гран-приі Монт-Трембланттан Моспорт-паркке ауыстырылды. Франция Гран-приі Шарад трассасынан жаңа салынған Пол Рикард трассасына көшірілді. 1971 жылы Германия Гран-приі Нюрбургрингте трассадағы маңызды қауіпсіздік өзгерістерінен кейін қайтадан өткізілді. 1970 жылы жүргізушілер Нюрбургрингтің сол күйінде жарысудан бас тартқаннан кейін, ол Хоккенхаймрингке көшірілді.

Жоюдан өткен турлар

Аргентина Гран-приі 24 қаңтарға жазылған уақытша күнтізбеде қатемен енген болуы мүмкін. Дегенмен, Autódromo Oscar y Juan Gálvez трассасы он жылдық үзілістен кейін F1 емес жарыс арқылы өзін көрсетуі тиіс болды. Бельгия Гран-приі бастапқыда 6 маусымға жоспарланған, бірақ трасса иелері мен биліктің Circuit de Spa Francorchamps трассасын қажетті қауіпсіздік стандарттарына жеткізе алмауы салдарынан, бұл ауылдық трасса Формула 1 машиналары үшін жарамсыз деп танылды. Мексика Гран-приі бастапқыда 24 қазанға жоспарланған, бірақ ұйымдастыру мәселелері және мексикалық жүргізуші Педро Родригестің жақындағы қазасынан туындаған қызығушылықтың төмендеуіне байланысты тамыз айында тоқтатылды. Бұған қоса, 1970 жылғы Мексика Гран-приінен кейін көрермендердің қауіпсіздігіне қатысты үлкен алаңдаушылықтар туды.

Маусым алдындағы есеп

Австриялық Йохан Риндт 1970 жылы Lotus Ford үшін чемпионатты жеңіп алды; ол сол жылдың қыркүйек айында Италия Гран-приіне дайындық кезінде Монцада қаза тапты. Монцадан кейін үш жарыс қалғанмен, Риндт маусым басында тікелей қатарынан төрт Гран-приде жеңіске жеткенінің арқасында жинаған ұпайлары чемпионатты қамтамасыз етуге жеткілікті болды. 1969 жылғы әлем чемпионы британиялық Джеки Стюарт 1970 жылы Matra компаниясы Стюарттың команда басшысы Кен Тирреллге Ford Cosworth DFV V8 қозғалтқышын Matra V12 орнына орнатуға рұқсат бермеген соң, March машинасына көшті. Тиррелл Англияда жасырын түрде өзінің жаңа машинасының жобасын жасап жатты, ал March – уақытша шешім болды. Жаңа Tyrrell 001 машинасына алғаш рет шотландтық Стюарт Канаданың Квебек штатындағы Монт-Тремблант трассасында тізгін ұстады, ол бірден бәсекеге қабілетті болды, бірақ механикалық ақауға байланысты жарыстан шықты. Машинаның бәсекеге қабілеттілігі дизайнер Дерек Гарднерге 1971 жылғы маусымға арналған Tyrrell 002 және 003 машиналарын жасауға мүмкіндік берді. 002 ұзын дөңгелек базасына ие болды және француздық командаласы Франсуа Северттің сұранысына қарай жасалса, 003 Стюарт үшін арналды. Бұл екі машинаның механикалық құрылымы дерлік бірдей болды, айырмашылық – Северттің бойына сай келу үшін ұзын дөңгелек базасы ғана. Қыс айларында Ferrari техникалық директоры Мауро Форгиери және оның инженерлері машинаны 312B/2 түріне жетілдірді. Жаки Икс және Клей Регаццони командада қалды, бірақ үшінші жүргізуші, итальяндық Игнацио Джинти қаңтар айында Буэнос-Айресте өткен 1000 шақырымдық спорттық жарыста қаза тапты. Жан-Пьер Белтуаз Matra спорт машинасымен пит-стопқа қайтып келе жатқанда, оны Giunti-дің Ferrari 312P машинасы қағып кетті, нәтижесінде итальяндық жүргізуші қаза тапты. Осы оқиғадан кейін, Марио Андретти команданың үшінші жүргізушісі ретінде жартылай штатты жұмысқа қабылданды, өйткені ол екі жыл бұрын ұзақ қашықтыққа арналған спорттық жарыстарда Ferrari машинасымен жүрген. Tyrrell Джеки Стюарт пен Франсуа Севертті сақтап қалды, ал Team Lotus бразилиялық Эмерсон Фиттипальди және швед Рейне Виселл үшін 1970 жылғы машинасының жаңартылған нұсқасын жасады (бірақ Lotus 56 машинасының жобасы да жүргізіліп жатты, ол Pratt & Whitney қозғалтқыштарымен жұмыс істейтін газ турбиналық қозғалтқышқа ие болды). March 1970 жылғы екі жүргізушісінен айырылды: Крис Амон Matra командасына Белтуазбен бірге қосылды, ал Джо Сифферт Джек Оливердің орнына Педро Родригес пен жаңа жүргізуші Хоуден Ганлидің командаласы ретінде BRM командасына келді. McLaren Денни Хулм мен Питер Геттинмен жалғастырды, бірақ Андреа де Адамич қолданған Alfa Romeo қозғалтқыштары March командасына ауысты, онда итальяндық Ронни Петерсонның командаласы болды. Роб Уокер жеке командасын ұстауға қаржылық мүмкіндігі жоқ екенін түсінді және Brooke Bond Oxo демеушілігін Surtees командасына берді, ол Brabham командасынан Рольф Стоммеленді (Auto Motor und Sport және Eifelland трейлерлерінің қолдауымен) жалдады. Уокердің жарыстан бас тартуы ардагер Грэм Хиллге мүмкіндік берді, ол Brabham командасына (қазір Рон Тауранак басқарып, сол жылы Берни Экклстоун сатып алатын) қосылды, онда оған Уильямстың бұрынғы жүргізушісі Тим Шенкен қосылды, ал Williams командасы Дерек Белл және Matra командасынан келген Анри Пескароло үшін ескі March машиналарын пайдаланды. 1960 жылдан бері өткізілмеген Аргентина Гран-приі қаңтар айының ыстық күнінде Буэнос-Айресте чемпионат емес жарыс ретінде өтті. Мұның себебі FIA елдің ресми чемпионат Гран-приіне ие болуы үшін ұйымдастырушылар өздерінің стандарттарына сәйкес чемпионат емес жарысты сәтті өткізіп, өзін дәлелдеуі керек екенін талап етті. Жарыс бұрынғы Buenos Aires Autodrome трассасында өтті. Екі кезеңнен тұратын жарысты жаңа зеландиялық Крис Амон Matra машинасымен жеңіп алды.

1-ші тур: Оңтүстік Африка

Наурыз айында Йоханнесбург пен Претория арасындағы жылдам әрі қисық жолдары бар, биік таулы Кьялами трассасында өткен Оңтүстік Африка Гран-приі чемпионат маусымын ашты. Стюарт 12 цилиндрлі қозғалтқышты Амон, Регаццони және Андреттиден бұрын, бірінші орынға шықты. Стартта Регаццони Крауторн бұрылысына Фиттипальди, Иккс (8-ші орыннан бастаған), Хулм, Родригес, Андретти және Стюарттан бұрын шығып, көшбасшы болды. Амон 14-ші орынға түсті. Хулм өзінің McLaren Ford көлігімен Фиттипальдиді екінші орынға, содан кейін Регаццониді басып озып, бірінші орынға шықты. Хулм 79 айналымның 76-сына дейін жарысқа жетекшілік етті, бірақ машинасының шассисіне келген зақымды жөндеу үшін пит-стопқа кіруге мәжбүр болды. Андретти көшбасшылықты алып, жеңіске жетті, одан кейін Стюарт, Регаццони, Виселл, Амон және Хулм келді.

1 және 2 кезеңдер арасындағы 7 апталық үзіліс

1971 жылғы Формула-1 чемпионатының бірінші және екінші кезеңдері арасында үш чемпионат емес жарыс өтті. Оңтүстік Африка Гран-приінен екі апта өткен соң, көптеген командалар Англияға (көптеген F1 командалары орналасқан және қазір де орналасқан) Лондонның жанындағы толқынды және тегіс емес Брэндс-Хатч трассасында өткен Чемпиондар жарысына қатысу үшін сапар шекті. Гран-приге қарағанда қысқа дистанцияда өткен бұл жарысты швейцариялық Регаццони Ferrari көлігінде жеңіп алды, поул-позицияда тұрған Джеки Стюарт пен британдық тәжірибелі Джон Суртистен озып кетті. АҚШ-тың батысындағы Questor Grand Prix жарысы Чемпиондар жарысынан бір апта кейін Оңтүстік Калифорниядағы Онтарио моторлы трассасында өтті. Трассаның жоспары Индианаполис моторлы трассасына негіделген, бірақ жылдамдық трассасының сопақ бөлігін де пайдаланатын ішкі трассасы болды. Бұл жарыс, Аргентинадағы жарыс сияқты, екі кезеңде өтті; Марио Андретти Джеки Стюарттан озып, Ferrari көлігінде жеңіске жетті. Ұйымдастырушылардың қаржылық қиындықтары Онтарио трассасының енді Формула-1 жарысына пайдаланылмауына себеп болды; трасса қаржылық тұрғыдан құлдырап, 1980 жылы жабылды. 1996 жылы осы орынды жақын жердегі Фонтанадағы Калифорния Автоклуб трассасы алмастырды. Англияда тағы бір жарыс – Көктемгі кубок Манчестердің жанындағы Оултон-паркте өткізілді. Бұл жарысқа Ferrari қатыспады, ал Стюарт McLaren Ford көлігіндегі британдық Питер Геттин, Родригес және Сифферт BRM көліктерінен озып, тағы да поул-позициясын жеңіп алды. Тұманды, ылғалды және суық ауа-райында Родригес Геттин мен Стюарттан озып, жарысты жеңіп алды.

2-ші тур: Испания

1971 жылғы Испания Гран-приі Барселонадағы Монжуик паркінің қалалық көше трассасында өтті; алдыңғы жылы ол Мадрид маңындағы Сиркуито дель Харама трассасында Каталония трассасымен кезектесіп өткізілген еді. Ickx және Regazzoni-дің Ferrari машиналары старттық торда 1-орында және 2-орында тұрды, олардан кейін Amon, Stewart, Rodriguez, Beltoise, Gethin және Andretti келе жатты. Алғашқы сегіз машинаның алтауында 12 цилиндрлі қозғалтқыш орнатылған. Stewart стартта екінші орынға шығып, 6-айналымда Ickx-ты озып, көшбасшы болды. Amon 3-айналымда Regazzoni-ді озып, үшінші орынға көтерілді. Stewart Ickx-ке қарағанда үстемесін арттыра бастады, ал Amon үшінші орында сақталды; Regazzoni 13-айналымда жанармай сорғысының бұзылуына байланысты жарыстан шықты, нәтижесінде Rodriguez төртінші орынға, Andretti бесінші, ал Denny Hulme McLaren Ford-та алтыншы орынға көтерілді. Жарыстың ортасында Andretti қозғалтқыш проблемасынан жарыстан шықты, соның салдарынан Hulme бесінші орынға, ал Beltoise алтыншы орынға ие болды. Соңғы айналымдарда Ickx Stewart-тан артта қалуын қысқартуға тырысты, бірақ финиш сызығына жеткенде ол 3,4 секундқа қалып қойды, Amon одан оза шақты. Испания Гран-приінен үш апта өткен соң Англияда, Сильверстоун трассасында үшінші, чемпионатқа кірмейтін жарыс өтті. Бұл жарысқа Chevrolet қозғалтқыштарымен жабдықталған Formula 5000 машиналары да қатысты. Ferrari қатыспады, ал екі кезеңнен тұратын жарысты британдық тәжірибелі Грэм Хилл Brabham Ford көлігімен жеңіп алды.

3-кезең: Монако

Чемпионат емес Халықаралық Трофи жарысынан екі апта өткен соң және Испаниядағы екінші кезеңнен бес апта соң күнтізбедегі ең мәртебелі жарыс – Монако Гран-приі өтті, ол сонымен қатар Әлем чемпионатының 200-ші Гран-приі болды. Іріктеу жарысы жаңбырлы ауа-райында өтті, Стюарт Джеки Икстің "Феррариінен" 1,2 секундқа озып, бірінші орынды жеңіп алды. Екінші қатарда Сифферттің "BRM" және Амонның "Matra" машиналары болды; одан кейін Родригес, Хулм, Белтоуз, Ронни Петерсон "March" машинасымен, Хилл және Джон Суртиз өз құрылысындағы машинада шықты. "Lotus" командасы қанағаттанарлық нәтиже көрсетпеді, Виселл 11-ші, Фиттипальди 17-ші орындарда қалды. Амонның бастапқыда қиындықтары туындап, жарты айналымға дейін қалып қойды, сондықтан Иккс пен Стюарт бірінші бұрылыс үшін Сиффертпен күресуге мәжбүр болды, ол "Феррариді" озып, Стюарттан кейін екінші орынға шықты. Бес рет Монако Гран-приінің жеңімпазы Грэм Хилл қателік жіберіп, екінші айналымда сырғып құлады, ал оның "Brabham" командаласы Тим Шенкен екі айналымнан кейін Франсуа Северттің "Tyrrell Ford" машинасының қозғалтқышы сөнген кезде кедергіге ұшырады. Екеуі де қайтадан жолға түсті, бірақ Северт екі айналымнан кейін DFV қозғалтқышы тағы да сөнген кезде апатқа ұшырады. Стюарт біртіндеп көшбасшылығын арттырды, ал Петерсон жарыстың ортасында Иккс пен Сиффертті озып, екінші орынға көтерілді. Стюарт Петерсон мен Иккстен жеңіске жетті; Сифферт кейіннен қозғалтқышының істен шығуына байланысты жарыстан шықты, ал төртінші орын Хулмге бұйырды.

3 және 4- турлар арасындағы 4 апталық үзіліс

Бельгия Гран-приі бастапқыда 6 маусымда Монакодан екі апта өткен соң, 8,7 миль (14,1 км) ұзындықтағы, жылдам Спа-Франкоршамп трассасында чемпионаттың кезеңі ретінде өткізілуі жоспарланған. Алайда, трасса иелері мен билік органдарының Спа трассасын қажетті қауіпсіздік стандарттарына жеткізе алмауы салдарынан, трасса Формула-1 машиналары үшін қолайсыз деп танылды және жарыс тоқтатылды. Формула-1 1983 жылға дейін Спаға оралмады, ол кезде трасса 1979 жылы қайта жобаланып, қысқартылды. Монако Гран-приінен үш апта кейін Батыс Германиядағы Хоккенхайм трассасында тағы бір чемпионат емес жарыс – Рейн-Покальреннен өтті, осы жарысты Джеки Икс «Феррари» көлігінде жеңіп алды. Бұл жарыс Францияның батысында өткен 24 сағаттық Ле-Ман автокөлік жарысының соңғы күнімен бірге өтті.

4-ші тур: Нидерланды

Чемпионат емес Хоккенхайм жарысынан бір апта өткен соң және Монакодан төрт аптадан кейін Амстердам батысындағы өте жылдам және қауіпті Зандворт трассасында Голландия Гран-приі өтті. Трассаның қауіпсіздік шаралары өте аз болды. Икс пол позициясын Родригес, Стюарт, Регаццони және Амоннан бұрын иеленді. Жарыс жаңбырлы ауа райында өтті, стартта Марио Андреттидің "Феррари" машинасы жанармай сорғысының бұзылуына байланысты қатыса алмады. Ол жарысқа қатысты, бірақ көш соңында қалды және бірнеше айналымнан кейін жарыстан шықты. Икс Родригес, Стюарт және Амоннан алға шықты. Сифферт айналып кетіп, мүмкіндігінен айырылды. Екінші айналымда Амон айналып кетті, ал үшінші айналымда Стюарт сирек кездесетін айналым жасады және сегізінші орынға түсті; "Гудиер" шиналары бар жүргізушілер "Файрстоун" шиналары бар машиналарға қарағанда қиындыққа тап болды. Бұл Регаццониді үшінші, ал Суртисті Виселлдің алдында төртінші орынға тастады. Шведиялық жүргізуші ұзаққа созылмады, өйткені артқы дөңгелек босап, мәселені шешуге тырылғанда пит-лейнге кері жүріп, дисквалификацияланды. Басқалар күресіп жатқанда, Икс пен Родригес үлкен еңбек етіп, Родригес тоғызыншы айналымда алға шықты. Олар бірнеше айналым бойы жақын қашықтықта жүрісті, бірақ соңында Икс сегіз секундке жуық айырмамен жеңіске жетті. Регаццони үшінші орынды иеленді. 1972 жылы Голландия Гран-приі трассаның ескірген жағдайларына байланысты өткізілмеді; ол 1973 жылы қайтадан өтті.

5-тур: Франция

Голландиялық жарыстан екі апта өткен соң Франция Гран-приі Францияның оңтүстігіндегі Марсель маңында жаңадан салынған Пол Рикард трассасында өтті. Бұл трасса, Зандворттың қарапайым жабдықтарымен салыстырғанда, әлемдегі ең заманауи жарыс трассаларының бірі болды, тегіс жоқ және Формула-1 тарихында бұрын-соңды көрілмеген жаңа технологиялармен жабдықталған. Сондай-ақ, бұл трасса француз трассаларына тән 1,1 мильдік тік сызыққа ие болды. Алдыңғы екі жылда бұл жарыс Клермон-Ферран қаласының жанындағы қиын бұрылыстарға толы Шарад жол трассасында өткізілген; бұл Пол Рикардтан мүлдем өзгеше трасса болды. Стюарт, "Брабам" машинасымен, Регаццони, Иккс және Грэм Хиллден оқ бойын озып, поул позициясын жеңіп алды. Старт берілген кезде Стюарт көшбасшы болды, ал Регаццони оның ізінен қуа жөнелді. Иккс қозғалтқышының бұзылуына байланысты жарыстан шығып қалды, ал Родригес пен Белтуаз үшінші орын үшін күресіп жатқанда, ол артқа қарай жылды. 19-айналымда Питерсонның "Альфа Ромео" машинасының қозғалтқышы жарылып, Регаццони майға сығарып жіберді. Хилл де ұқсас жағдайға тап болды, бірақ машинасын жөндеуге үлкеріп, пит-стоп жасады. Бұл Родригесті екінші орынға тастады. Осы уақытта Северт үшінші орынға көтерілді, бірақ кейін Родригестің "BRM" машинасының тұтану жүйесі бұзылды. Соның нәтижесінде Северт Стюарттан кейін екінші орынға шығып, "Тиррелл" командасына 1-2 жеңіс сыйлады. Үшінші орынды 17-орыннан старт алған Фиттипальди жеңіп алды.

6-тур: Ұлыбритания

Франциядан екі апта өткен соң, Сильверстоун қаласында Ұлыбритания Гран-приі өтті. Жарысқа дейін Педро Родригес, Норисрингте өткен неміс Interserie жарысында Ferrari 512S спорт машинасымен апатқа ұшырап қаза тапты. Стартта Регаццони мен Иккс Феррари үшін көш бастады, ал Стюарт үшінші орынға шықты. Жарыстың басында Оливер Грэхам Хиллдің "Брабхэм" машинасына соғылып, екеуі де жарыстан шықты. Стюарт пен Сифферт екінші айналымда Икксті, ал төртінші айналымда Стюарт Стоу бұрышында Регаццониді озуға сәттілік танытты. Ол бірден үстемелеуге кірісті. Сифферт бесінші айналымда Регаццониді озып кетті. Сифферт дірілдеу проблемаларына тап болды және 17-ші айналымда Регаццони оны қайта озуға мүмкіндік алды. 37-ші айналымда Иккс қозғалтқыштағы ақауға байланысты пит-стопқа кірді, ал бес айналымнан кейін Сифферт те ақауға байланысты жарыстан шықты. Бұл Петерсонды үшінші орынға көтерді, ал ертеректе 11-ші орынға түскен Шенкен мен Фиттипальди оны қууға тырысты. 48-ші айналымда Регаццони қозғалтқыштағы ақауға байланысты жарыстан шықты. Жарыс аяқталуға бірнеше айналым қалғанда Шенкеннің беріліс қорабы бұзылып, жарыстан шықты, нәтижесінде үшінші орын Фиттипальдиге бұйырды, ал Стюарт Петерсонды озу арқылы үй шаңырағында жеңіске жетті. Қалған барлық қатысушылар бір шеңберден қалып қойды.

7-кезең: Германия

Германия Гран-присі қауіпсіздік мәселелеріне байланысты бір жылдық үзілістен кейін, жаңартылған 22,8 км-лік Нюрбургринг трассасына қайта оралды. Трассаның жаңа беті жабылып, Армко қоршауымен жабдықталды, ең қиын бұрылыстар жойылды немесе тегістелді, соның нәтижесінде трасса бұрынғыдан сәл жылдам болды. Бірақ трассаның конфигурациясы көбінесе өзгермегендіктен, ол әлі де қауіпті болып қалды. Стюарт, Иккс, Сифферт және Регаццониден оқ бойы озып, поул позициясын иеленді. Жарыс 12 айналымнан тұрды, ал 1969 жылғы жарыс 14 айналымнан өтті. Жексенбі күні жарысқа шамамен 375 000 көрермен жиналды. Грэм Хилл (Brabham) және Рейне Виссель (Lotus) старт алдында техникалық қиындықтарға тап болды, нәтижесінде тек 20 машина стартқа тұрды. Иккс Стюарттан көш бастады, бірақ Tyrrell көп ұзамай қайтадан алға шығып, Ickx-ті Regazzoni, Hulme, Siffert, Peterson және Cevert қуып жететіндей еңбек етті. Екінші айналымда, Стюартпен бірге жүруге тырысқанда, Иккс Eiskurve бұрылысында сырғып кетті, ал Регаццони командаласын қашқылауға тырысқанда трассадан шығып кетті. Бұл Стюартқа Сиффертке (Хульмды озып кеткен) қарағанда үлкен артықшылық берді. Регаццони үшінші орынға, ал Петерсон (Хульмды да озып кеткен) төртінші орынға шықты. McLaren пилоты көп ұзамай Андретти мен Северттен қалып қойды, ал Tyrrell пилоты Ferrari-ді озып, бесінші орынға көтерілді. Келесі айналымдарда Северт Петерсонды, Сиффертті (бірден Регаццонидің артына түсіп қалды) және содан кейін Регаццониді де озып кетті. Алдыңғы қатардағы тәртіп содан кейін өзгермеді, Tyrrell командасы 1-2 нәтиже көрсетті, Стюарт маусымдағы бесінші жарысын жеңіп алды. Регаццони үшінші орынды иеленді, ал Андретти төртінші орынға Питерсонды ұстап, озып кетті.

8-тур: Австрия

Австрия Гран-приі үшінші рет чемпионаттың кезеңі болды. Жарыс Грац қаласына жақын, Штирия тауларында орналасқан Österreichring трассасында өтті. Жаки Стюарт жүргізушілер чемпионатында 51 ұпаймен үлкен артықшылыққа ие болды, екінші орындағы Жаки Икстің 19 ұпайы және Ронни Петерсонның 16 ұпайы одан әлдеқайда төмен еді. Егер Иккс және Петерсон екеуі де ұпай жинамаса, Стюарт чемпион атар еді. Жо Сифферт BRM көлігімен поул позициясын жеңіп алды, одан кейін Стюарт, Северт, Регаццони, Фиттипальди және Иккс орналасты. Сифферт стартта көшбасшылықты алып, Стюарттың шабуылдарын тойтарды, ал Регаццони, Северт, Иккс және Шенкен оларды қуа жөнелді. Екі Ferrari де қозғалтқыштарындағы ақауларға байланысты жарыстан ерте шықты. Бұл Севертті үшінші орынға, ал Шенкенді төртінші орынға көтерді. Жарыс барысында Северт, машинасының басқарылуымен күресіп жатқан Стюартқа жақындады. 23-ші айналымда Северт екінші орынға шықты. 31-ші айналымда Иккс Ferrari қозғалтқышының тұтандыру жүйесіндегі мәселелерге байланысты жарыстан шықты, ал Петерсон тоғызыншы орында, ұпайдан тыс қалды және машинасының басқарылуымен қиындықтарға тап болды. 36-шы айналымда Стюарттың жарысы артқы осінің сынуына байланысты аяқталды. Северттің қозғалтқышы 43-ші айналымда істен шықты, нәтижесінде Фиттипальди екінші орынға көтерілді, ол бірнеше айналым бұрын Шенкенді озуға үлкерген еді. Соңғы айналымдарда Сифферт доңғалағының ауасы төмендеді, бірақ ол көлігін сызыққа жеткізе алды, Фиттипальдиді төрт секундтан астам айырмамен жеңіп шықты. Петерсон ұпайдан тыс, сегізінші орында аяқтады, соның нәтижесінде Стюарт екінші рет әлем чемпионы атанды. Ники Лауда бұл жарыста March командасымен дебют жасады; ол 21-ші орынды иеленді және 20-шы айналымда басқару мәселелеріне байланысты жарыстан шықты. Олтон-парктегі Алтын кубок Гран-приі, чемпионатқа кірмейтін жарыс, тәжірибелі Джон Суртиздің өзінің Surtees көлігімен жеңіске жетті. Бұл жарыс Австрия Гран-приінен бір апта кейін өтті. Tyrrell командасы бұл жарысқа қатыспады.

9-тур: Италия

Жохен Риндттің Монцада қаза болғаннан кейін бір жыл өткен соң, Team Lotus және итальян билігі арасындағы заңдық мәселелер толық шешілмегендіктен, Team Lotus жарысқа ресми түрде қатыспады. Бірақ Lotus 56 World Wide Racing деген атпен жарысқа шықты. Бұл машинаға американдық Pratt & Whitney турбиналық реактивті қозғалтқышы орнатылған. Денни Хулм Калифорниядағы USAC жарысына қатысу үшін АҚШ-қа кеткендіктен, McLaren да тек бір машинамен қана қатысты. Жан-Пьер Бельтуза қаңтар айында Буэнос-Айресте өткен спорттық автомобиль апатынан кейін дисквалификацияланғандықтан, Matra да бір ғана машинамен жарысқа түсті. Жарысқа Майк Хейлвуд үшін үшінші Surtees машинасы қосылды. Хейлвуд – бірнеше рет Гран-приде мотоциклмен жеңіс одісқан және автожарысқа көшкен шебер. Монцаның жылдам бұрылыстарында V12 қозғалтқышты машиналар өте бәсекеге қабілетті болды. Крис Амон Matra машинасымен поул позициясын жеңіп алды, ал Джеки Иккс Ferrari машинасымен оның жанында тұрды. Екінші қатарда Джо Сифферт пен Хоуден Ганлидің BRM машиналары болды, ал бірінші V8 машинасы – Франсуа Северттің Tyrrell машинасы, старттық торда бесінші орында тұрды. Жарыс басталғанда Регаццони төртінші қатардан керемет старт алып, көшбасшы шықты. 16-шы айналымда Стюарт пен Иккс екеуі де қозғалтқыштарының бұзылуына байланысты жарыстан шықты, екі айналымнан кейін Регаццони да жарыстан кенет шықты. Соңында, жетекшілік үшін өте тартысты бес машина күресіп, Питер Геттин өзінің жалғыз Гран-при жеңісін 0,010 секунд айырмамен жеңіп алды. Бірінші бес машина 0,61 секунд ішінде аяқталды, бұл Әлем Чемпионаты тарихындағы ең тартысты финиш болды және орташа жылдамдығы 150,75 миль/сағатқа жеткен ең жылдам жарыс еді. Питерсон екінші, Северт үшінші, Хейлвуд төртінші, Ганли бесінші орынды иеленді. Амон жарты минуттан астам қалып, алтыншы орынға табан жеткізді. Монца трассасына келесі жылдары шиканалар қосылды, бұл орташа жылдамдықты төмендетіп, Монцадағы Италия Гран-прилерін ерекшелендірген «сырғанау» (slipstream) шайқастарын тиімсіз етті.

10-тур: Канада

Италия Гран-присінен екі апта өткен соң, Канада Гран-приі Торонто қаласының жанындағы Моспорт Парк трассасында өтті. Әлем чемпионы Стюарт, Пенске командасының McLaren машинасымен, Сифферт, Северт, Фиттипальди, Амон, Питерсон, Виселл және Марк Донохьюден озып, бірінші орынды иеленді. Ferrari командасы бәсекеге қабілетсіз болды: Иккс 12-ші, Андретти 13-ші, ал Регаццони 18-ші орындарда қалды. 37 жастағы Уэйн Келли Формула Форд жарысының екінші айналымында қаза тапты, соның салдарынан Гран-при кешіктірілді, ал жарыс басталған кезде қатты жаңбыр жауды. Хоуден Ганли жарысқа дайындалу кезінде BRM машинасымен апатқа ұшырады және стартқа қатыса алмады. Жарыс басталғанда Стюарт көш бастады, Питерсон екінші орында, ал олардан кейін Белтуаз, Донохью, Фиттипальди, Северт және басқалары ілесіп келді. Үшінші айналымда Грэм Хилл Brabham машинасымен құлады, ал бес айналымнан кейін Регаццони Ferrari машинасымен де солай жасады, нәтижесінде машина өртенді. Стюарт жарысқа нық басымдық танытты, ал Питерсон француз құлағанша 16-шы айналымға дейін Белтуазбен екінші орын үшін күресті. Сонымен қатар, Донохью жаңа көздіктер салды, бірақ орнын жоғалтпады. Бұл екі көшбасшы арасында үлкен алшақтыққа әкелді. Питерсон 18-ші айналымда көшбасшы болды, бірақ 31-ші айналымда Стюарт қайтадан жетекшілікке шықты, олар төмендетілген қарсылас машиналарынан өтіп бара жатқанда. Сәтке соң Питерсон Итонның BRM машинасымен соқтығысып, машинасының алдыңғы бөлігіне зақым келтірді. Бұл машинаның тепе-теңдігін бұзды, Питерсон Стюарттың қарқынына ілесе алмады, сондықтан Tyrrell шамамен 40 секундқа жеңіске жетті. Бұл Стюарттың маусымдағы алтыншы жеңісі болды. Донохью F1 дебютінде үшінші орын алды.

11-кезең: АҚШ

Екі аптадан кейін чемпионат Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі, жаңадан жаңартылған және қайта жобаланған Уоткинс Глен трассасына көшті. Бастапқыда 2,3 миль болатын трасса жаңа пит-стоптар мен падок кешенімен, сондай-ақ қосымша миль жаңа жолмен айтарлықтай жаңартылды. Джеки Стюарт «Тиррелл» үшін осы жылғы алтыншы поул-позициясын жеңіп алды, Эмерсон Фиттипальди, Денни Хулм, Клей Регаццони, Франсуа Север, Джо Сифферт, Джеки Иккс және Крис Амон одан озып кетті. 29 пилот жарысқа қатысып, жарысты бастады; Стюарт стартта Хулмнен көшбасшылықты алды, Северт үшінші орынға көтерілді, ал одан кейін Регаццони мен Сифферт келді. Фиттипальди нашар старт алып, сегізінші орынға түсті. Жетінші айналымда Северт Хулмды екінші орынға шығарып өтті, ал 14-ші айналымда Стюартты озып, көшбасшы болды, ол нашар басқарылудан қиналды. Хулм да басқаруда қиындықтарды бастан өткерді және Сиффертті озып кеткен Иккс оны басып өтті. Стюарт та «Ферраридің» құрбаны болды, сосын Сифферт те. Иккс 40-шы айналымға дейін Севертті қуды, содан кейін «Феррари» генератордың ақаулығынан кері қарай бастады, нәтижесінде бельгиялық пилот жарыстан шықты. Бұл Сиффертті екінші орынға, ал Петерсонды (Стюартты озып кеткеннен кейін) үшінші орынға көтерді. Хауден Гэнли төртінші, ал Стюарт бесінші орынды иеленді. Бұл Северттің әлем чемпионатындағы тұңғыш жеңісі болды, ал өткен жылы көпшілік тәртібін сақтаудағы мәселелерге байланысты Мексика Гран-присі тоқтатылғандықтан, АҚШ Гран-присі 1971 жылғы маусымның соңғы әлем чемпионаты болды.

Әлем чемпионатының жеңіс жарысы

АҚШ Гран-присінен үш апта өткен соң, Англияның Брэндс-Хатч қаласында әлем чемпионатының жеңіс жарысы өтті, тағы бір чемпионат емес жарысқа қатысу керек болды. Бірнеше апат болғаннан кейін жарыс жоспарланған қашықтықтың жартысынан да азға созылды. 2-айналымда Анри Пескароло мен Рейн Виселл Druids шашырағында соқтығысып, екеуі де жарыстан шықты. Содан кейін Майк Хейлвуд пен Ронни Петерсон да соқтығысып, жөндеу үшін тоқтауға мәжбүр болды. Хейлвудтың машинасы жалғастыруға жарамсыз деп танылды, бірақ Петерсон жарысқа қайта қосылды, бірақ бір айналымнан қалып қойды. Сифферт стартта бірнеше орын төмен түсті, бірақ 14-айналымға қарай 4-орынға қайта көтерілді. 15-айналымда Хоторн бұрылысына жоғары жылдамдықпен жақындағанда, оның BRM машинасы механикалық бұзуға ұшырады, нәтижесінде машина жолдан шығып, топыраққа құлады. Көлік аударылып, өртке ұшырады, ол машинаның астында қалды және оны құтқару алдында тұншығып қайтыс болды. Жарыс тоқтатылды, трасса жабылды, Джон Суртистен басқа барлық машиналар трассада қалды, ол қалдықтардан зардап шеккен машинасымен пит-стопқа дейін жетті.

Жүргізушілер чемпионатының турнирлік кестесі

Әр Гран-приде алғашқы алты орынға 9–6–4–3–2–1 жүйесімен ұпайлар берілді. Әлем чемпионатына тек алғашқы алты Гран-приден ең жақсы бес нәтиже және соңғы бес Гран-приден ең жақсы төрт нәтиже есептелді. Поз. Жүргізуші RSA ESP MON NED FRA GBR GER AUT ITA CAN USA Ұпай. 1 Jackie Stewart 2 1 1 11 1 1 1 Шығ. Шығ. 1 562 2 Ronnie Peterson 10 Шығ. 2 4 Шығ. 2 5 8 2 2 333 3 François Cevert Шығ. 7 Шығ. Шығ. 2 10 2 Шығ. 3 6 126 4 Jacky Ickx 8 2 3 1 Шығ. Шығ. Шығ. Шығ. 8 Шығ. 19 5 Jo Siffert Шығ. Шығ. Шығ. 6 4 9 ДСҚ 1 9 9 219 6 Emerson Fittipaldi Шығ. Шығ. 5 3 3 Шығ. 2 8 7 Б/н 16 7 Clay Regazzoni 3 Шығ. Шығ. 3 Шығ. Шығ. 3 Шығ. Шығ. 6 13 8 Mario Andretti 1 Шығ. Б/Қ 13 DNS 12 9 Peter Gethin Шығ. 8 Шығ. Б/н 9 Шығ. Шығ. 10 1 14 99 10 Pedro Rodríguez Шығ. 4 9 2 Шығ. 9 11 Chris Amon 5 3 Шығ. Шығ. 5 Шығ. Шығ. 6 10 129 12 Reine Wisell 4 Б/н Шығ. ДСҚ 6 Б/н 8 4 5 Шығ. 9 13 Denny Hulme 6 5 4 12 Шығ. Шығ. Шығ. Шығ. 4 Шығ. 9 14 Tim Schenken 9 10 Шығ. 12 12 6 3 Шығ. Шығ. Шығ. 5 15 Howden Ganley Шығ. 10 Б/Қ 7 10 8 Шығ. Шығ. 5 DNS 45 16 Mark Donohue 3 DNS 4 17 Henri Pescarolo 11 Шығ. 8 Б/н Шығ. 4 Шығ. 6 Шығ. DNS Шығ. 4 18 Mike Hailwood 4 153 19 John Surtees Шығ. 11 7 5 8 6 7 Шығ. Шығ. 11 173 20 Rolf Stommelen 12 Шығ. 6 ДСҚ 11 5 10 7 DNS Шығ. 3 21 Graham Hill 9 Шығ. Шығ. 10 Шығ. Шығ. 9 5 Шығ. Шығ. 72 22 Jean Pierre Beltoise 6 Шығ. 9 7 7 Шығ. 81 — Jackie Oliver Шығ. 9 70 — Brian Redman 70 — Gijs van Lennep 8 DNS 0 — Jo Bonnier Шығ. Б/Қ DNS 10 160 — David Hobbs 100 — Nanni Galli Б/Қ Шығ. DNS 11 12 12 Шығ. 16 Шығ. 0 — Helmut Marko DNS 11 Шығ. 12 130 — Andrea de Adamich 13 Шығ. Шығ. Б/н Шығ. Шығ. 110 — Vic Elford 110 — François Mazet 130 — John Cannon 140 — George Eaton 150 — Mike Beuttler Шығ. ДСҚ Б/н Шығ. Б/н 0 — Skip Barber Б/Қ Б/н Шығ. Б/н 0 — Pete Lovely Б/н Б/н 0 — Max Jean Б/н 0 — Jean Pierre Jarier Б/н 0 — Alex Soler Roig Шығ. Шығ. Б/Қ Шығ. Шығ. 0 — Dave Charlton Шығ. DNS Шығ. 0 — Chris Craft Б/Қ Шығ. 0 — John Love Шығ. 0 — Jackie Pretorius Шығ. 0 — David Walker Шығ. 0 — Derek Bell Шығ. 0 — Niki Lauda Шығ. 0 — Silvio Moser Шығ. 0 — Sam Posey Шығ. 0 — Peter Revson Шығ. 0 Поз. Жүргізуші RSA ESP MON NED FRA GBR GER AUT ITA CAN USA Ұпай.

F1 құрастырушылар арасындағы халықаралық кубок

Нүктелер әр раундта 9–6–4–3–2–1 жүйесі бойынша алғашқы алты финишерге берілді, бірақ әр өндірушінің ең жоғары нәтиже көрсеткен машинасы ғана ұпай жинауға құқылы болды. Алғашқы алты раундтың ең жақсы бес нәтижесі және соңғы бес раундтың ең жақсы төрт нәтижесі есепке алынды. Поз. Өндіруші RSA ESP MON NED FRA GBR GER AUT ITA CAN USA Ұпай. 1 Tyrrell Ford 2 1 1 11 1 1 1 Қорытылды 3 1 1 73 2 BRM Қорытылды 4 9 2 4 8 11 1 1 9 2 36 3 Ferrari 1 2 3 1 Қорытылды Қорытылды 3 Қорытылды Қорытылды 8 6 33 4 March Ford 10 Қорытылды 2 4 13 2 5 (6) 2 2 3 33 (34) 5 Lotus Ford 4 Н/Қ 5 Дисквалификация 3 3 8 2 5 Н/Қ 21 6 McLaren Ford 6 5 4 12 9 Қорытылды Қорытылды 9 7 3 10 10 7 Matra 5 3 Қорытылды 9 5 7 Қорытылды 6 10 8 9 8 Surtees Ford 7 11 6 5 8 5 7 7 4 11 15 8 9 Brabham Ford 9 9 10 10 12 12 6 3 Қорытылды Қорытылды 7 5 — Lotus Pratt & Whitney Қорытылды Н/Қ 8 0 — March Alfa Romeo 13 Қорытылды Сынақтан өтпеді Қорытылды Н/Қ 12 12 Қорытылды 11 0 — Bellasi Ford Қорытылды 0 Поз. Өндіруші RSA ESP MON NED FRA GBR GER AUT ITA CAN USA Ұпай. Ерекше жазылған нәтижелер соңғы ұпайлар есебіне жатады.