Кіріспе

Иммундық жүйенің бір қыры

Классикалық комплемент жолы – иммундық жүйенің құрамына кіретін комплемент жүйесін белсендіретін үш жолдың бірі. Классикалық комплемент жолы IgG және IgM антидене изотиптерімен антиген-антидене кешендері арқылы басталады.

Қосымша каскад

Классикалық жол өзге толықтырғыш жолдардан өзінің ерекше белсендіру факторлары мен каскадтық тізбегімен ерекшеленеді. Классикалық, лектиндік немесе баламалы толықтырғыш жол арқылы толықтырғыш жүйенің белсендірілуінен кейін мембраналық шабуыл кешеніне алып келетін реакциялар тізбегі басталады.

Іске қосу

Классикалық комплемент жолы антиген-антитело кешендерінің C1q ақуызына байланысуымен басталуы мүмкін. C1q-ның шар тәрізді аймақтары антиденелердің IgG немесе IgM изотоптарының Fc аймағын таниды және оған байланысады. C1q-ның осы шар тәрізді аймақтары бактериялық және вирус тіндік ақуыздарға, апоптозға ұшыраған жасушаларға және жедел фаза ақуыздарға да байланыса алады. Бұл белсендіру факторлары болмаған жағдайда C1q, C1q-ның алты молекуласынан, C1r-ның екі молекуласынан және C1s-ның екі молекуласынан тұратын белсенді емес C1 кешенінің құрамына кіреді.

С3-конвертазаның пайда болуы.

Беткейге байланысқан C4b, C2 байланысуы үшін рецептор қызметін атқарады.

Клиникалық маңызы

Оның тумыс иммундық жүйедегі рөліне байланысты классикалық комплемент патогендерге байланысты көптеген ауруларға қатысты. Комплемент майлы тіндердегі иммундық қабыну реакциясы үшін жауапты, бұл семіздіктің дамуына ықпал етеді. Семіздік, өз кезегінде, классикалық жолдың C1 компонентін өндіру арқылы комплементтің қалыптан тыс жоғары деңгейде белсендірілуіне алып келеді, бұл тіндердің қабынуына және, әрине, инсулинге қарсылыққа себеп болуы мүмкін, бірақ осының нақты механизмдері әлі толыққанды анықталған жоқ. Бұл процеске ВИЧ-қа тән белоктардағы сақталған аймақтарды нысаналайтын және IgG антиденелері арқылы антиденеге тән иммундық жауапты тудыратын синтетикалық пептидтерді жасау кіреді. Бұл вирусты оның жасуша ішіндегі фазасында нысанаға алу үшін маңызды, себебі синтетикалық пептидтерге тән антиденелер классикалық комплемент жолын іске қосып, ВИЧ-инфекцияланған жасушалардың өліміне әкелуі мүмкін. Классикалық комплементтің белсендірілуі метициллинге төзімді Staphylococcus aureus-қа қарсы күресте де тиімді екені көрсетілген. Метициллинге төзімді Staphylococcus aureus-қа IgM антиденелерінің кейбір түрлері байланысатыны анықталды. Бұл IgM классикалық жол арқылы комплементтің белсендірілуіне және бактериялардың келесідей жойылғанына ықпал ететін маңызды факторлар болып табылады. Классикалық комплементті белсендіруді қолданатын терапиялар қатерлі ісік жасушаларын нысанаға алып жоюда және ісіктерді жоюда тиімділігін көрсетті. Тахиплезин, шағын пептид, осы әсерлерді көрсетеді. Мақсатты тіндерге енгізілгенде, ол C1q-ны жұмылдырып, төменгі ағындағы оқиғаларды белсендіреді, нәтижесінде C5b-9 кешені пайда болады, ол ісік жасушаларын зақымдап, оларды өлтіреді. Классикалық комплемент жолының C1 ингибиторы жетіспеушілігінен туындаған реттелуінің жоқтығы эпизодтық ангиоэдемаға алып келеді. C1 ингибиторы қан тамырларының өткізгіштігін сақтауға қатысты процестерді бақылайды. Осының салдарынан, C1 ингибиторының деңгейі стандартты деңгейдің 50%-дан төмен болғанда, ангиоэдемаға тән қан тамырларының өткізгіштігі артады. Классикалық комплемент жолының C1q ақуызының жетіспеушілігі жүйелік қызыл жегінің дамуына әкелуі мүмкін. C1q-ның көптеген функцияларының бірі – иммундық кешендер мен апоптоздық жасушаларды классикалық жолды белсендіру және фагоциттерге тікелей байланысу арқылы жоюға көмектеседі. Осының нәтижесінде, C1q жеткіліксіз болған жағдайда дамитын жүйелік қызыл жегі аутоантителолар мен апоптоздық жасушалардың жиналуымен сипатталады.