Кіріспе
Нестриялық бенедиктиндік монах және ақын, Парижде тұратын (шамамен 850 – 923 ж.) Аббо Серну ("Қисық"), Аббо Паризиенсис немесе Сен-Жерменнің Аббосы (шамамен 850 – 923 ж.) – Париждегі Сен-Жермен-де-Пре аббаттығының нестриялық бенедиктиндік монах және ақыны. Ол IX ғасырдың ортасында дүниеге келген. Аббо 885–886 жылдары викингтердің Парижді қоршауы кезінде болған. Ол осы оқиғаны және 896 жылға дейінгі келесі оқиғаларды латын тілінде жазған жалғыз куәгер болды, бұл "Париж қаласы соғыстары" (De bellis Parisiacæ urbis немесе Bella Parisiacæ urbis) деп аталады. Аббо сонымен қатар Париж мен Пуатьедегі дін қызметкерлерін тәрбиелеу үшін бірнеше уағыз қалдырды (Patrologia Latina, CXXXII).
Abbo Cernuus ("the Crooked"), Abbo Parisiensis, or Abbo of Saint Germain (c. 850c. 923) was a Neustrian Benedictine monk and poet of the Abbey of Saint Germain des Prés in Paris. He was born about the middle of the ninth century. Abbo was present at the Siege of Paris by the Vikings in 885–886. He was the only eyewitness who wrote a description of it, in Latin verse, with an account of subsequent events to 896, the so called De bellis Parisiacæ urbis or Bella Parisiacæ urbis ("Wars of the City of Paris"). Abbo also left some sermons for the instruction of clerics in Paris and Poitiers (Patrologia Latina, CXXXII).
Өмір
Тоғызыншы ғасыр Франциясының ең көрнекті діни орталықтарының бірінен шыққан болса да, Аббо монахы "De bellis" сияқты маңызды дерекке жауапты тұлға үшін ерекше беймәлім. Ол туралы білетін аз нәрсе осы еңбектен алынған, басқа жерден алынған нақты дәлелдер өте сирек. Ол нестриялық болғанымен, оның саяси мақсаттары мен байланыстары туралы ешқандай ақпарат жоқ, себебі ол жұмысының барысында өзінің "пікірлеріне" қайшы келеді. Осының салдарынан тарихшылар жиі "De bellis" кейінірек жеке редактормен "жетілдірілген" деген болжам жасады. Аббо 887-88 жылдары Каролингтердің гегемониясының құлауына куә болды. Ол Карл қайтыс болғаннан кейін (888) Одоны Батыс Франциядағы Шарль Ірінің заңды мұрагері деп санады және Шығыс Францияның тақтан түсірілуін Батыс Францияға міндетті деп санамады. 921 жылы Аббо Париж епископы Фулрадтың талабы бойынша, ол 921-927 жылдар аралығында қызмет еткен, өзінің уағыздарының бір бөлігін жариялады. Фулрадтың басылымдары француз тіліндегі жазбаларда Аббо туралы соңғы мәліметтер болып табылады, бұл оның қайтыс болған жылы туралы күмәнділік тудырады. Оның қайтыс болған күні нақты белгілі емес, бірақ Фулрадпен болған қарым-қатынасын ескере отырып, ол 922 жылдан кейін қайтыс болған болуы мүмкін деп есептеледі.
De bellis Parisiacæ urbis (Барлық қалалардағы көркемдік)
"Париж қаласы соғыстары" 890 жылдары жазылған. Бұл поэма 885 жылдан 896 жылға дейінгі он бір жылдық кезеңдегі оқиғаларды баяндайды. Ол алғаш рет 890 жылы жазылып, кейін 896 жылға дейін толықтырылған. Поэманың барлығы үш кітаптан тұрады және 1393 жолдан құралған: бірінші кітапта 660 жол, екіншісінде 618 жол, ал үшіншісінде 115 жол бар. Поэманың өлеңінде Аббо дактильдік гексаметрді қолданған, бірақ кейде қателіктер кездеседі. Бұл өлшем поэманың эпикалық сипатын нығайтуға көмектеседі, бұл Аббоның арнайы мақсаты болған. Оның poleмикалық әдеби стилі (кейде "герменевтикалық стиль" деп аталады) оның заманы мен орны үшін тән, бірақ "түсініксіз грек сөздерімен" толы. Поэмада Одо Францияның батыры және "болашақ патша" (rex futurus) ретінде бейнеленген. Ақын Одоға 890-шы жылдардағы көзқараспен қарап, оны Париж қаласының "ең құрметті адамы" деп мақтайды, Аскерикке немесе Жоселинге қарағанда жоғары бағалайды. Поэма біріккен франк империясының ұлылығы мен әртүрлілігін көрсетеді. Маңыздысы, ол императорды Парижді қоршауға алуда немесе соңынан Бургундияны шабуылдауда кінәламайды, керісінше, бургундтардың қалаға көмектесуден бас тартуын орынды деп санайды. Або тіпті неустриялықтарды "қызғылт түспен жылынуға" тырыспауға ескертеді, бұл императорлық қорғауға артық сенімділік туралы, ал қызғылт түс – императорлық түс. "Basileus" термині де ерекше византиялық термин. Жалпы алғанда, "De bellis" тарихи дәлдіктен гөрі теологияға көбірек мән беретін сияқты, Парижді викингтердің неге қоршауына түскенін сұрап, және "болуға тиіс" рухани шайқас туралы болжам жасайды. Бұл тақырып үшінші кітапта ең айқын болғандықтан, сол кезеңнің тарихшылары оған көңіл бөлмеген. Анри Ваке тіпті оны еңбегінің басылымынан мүлдем шығарып тастаған.
Екіншілік көздер
Маклин, Саймон. Тоғызыншы ғасырдың соңындағы патшалық және саясат: ІІІ Шарль және Каролингтер империясының құлауы. Кембридж университеті баспасы: 2003.