Кіріспе
1492 жылы Христофор Колумб қолданған каракка «Ла Санта-Мария де ла Иммакулада Консепсьон» (испан тілінде: «Таза ұғымның қасиетті Мариясы») немесе «Ла Санта-Мария», бастапқыда «Ла Галлега» деп аталған, 1492 жылы Атлант мұхиты арқылы жасалған алғашқы экспедицияда Христофор Колумб қолданған үш кішкентай кемелердің ең үлкені болды. Оның капитаны және иесі Хуан де ла Коса болды.
La Santa María de la Inmaculada Concepción (Spanish for: The Holy Mary of the Immaculate Conception), or La Santa María, originally La Gallega, was the largest of the three small ships used by Christopher Columbus in his first expedition across the Atlantic Ocean in 1492, with the backing of the Spanish monarchs. Her master and owner was Juan de la Cosa.
Тарих
Санта-Мария Галисияның Понтеведра қаласында салынған. Санта-Мария – орташа көлемді сауда кемесі немесе карак, палубадағы ұзындығы шамамен 58 фут (18 м) болатын. Хуан Эскаланте де Мендосаның 1575 жылғы мәліметінше, Санта-Мария «100 тоннадан сәл ғана үлкен» (шамамен 100 тонна немесе тонна) жүк көтере алатын және экспедицияның флагманы ретінде қолданылды. Санта-Марияда бір палуба және үш кішкентай мачта болды. Колумб экспедициясының басқа кемелері – кішкентай қаравельді кемелер, Санта-Клара; бір кеме 46 жыл теңізде болды және «Ла-Нинья» («Қыз») және «Ла-Пинта» («Суреттелген») деген атпен танылды. Бұл кемелердің барлығы екінші (немесе үшінші, тіпті одан да ертерек) қолданылған кемелер еді және олар зерттеулер үшін арналмаған. «Нинья», «Пинта» және «Санта-Мария» – қазіргі заманғы круиздік яхтамен салыстырғанда шағын көлемді сауда кемелері болатын. Үш кеменің ұзындығы мен енінің нақты өлшемдері сақталмаған, бірақ олардың жүк көтеру қабілетін Колумбтың экипажының бірнеше мүшелері жазған деректерден және 15-16 ғасырлардағы испан және португал кеме қақтығыстарынан, олардың өлшемдері «Санта-Мариямен» салыстырылатын болған, бағалауға болады. Мұндай кемелерге Багам аралдарындағы Меласс рифі мен Хайборн Кейінің қалдықтарын жатқызуға болады. Екеуі де жалпы ұзындығы, келінің ұзындығы және ені бойынша қаравельдік кемелер еді және жүк көтеру қабілеті 100-150 тонна аралығында бағаланды. Колумбтың ең үлкен кемесі болған «Санта-Мария» осы көлемде болды, ал «Нинья» мен «Пинта» кішкентайрақ болды – тек 50-75 тонна жүк көтере алатын және, мүмкін, палубада… Кемені жөндеуге болмайтынын түсінген Колумб адамдарын кемеден ағаштарды алып тастауға бұйрық берді. Ағаштар кейіннен Колумб «Ла Навидад» (Рождество) деп атаған бекініс салу үшін пайдаланылды, себебі кеме қазіргі Лимонада қаласынан солтүстікке қарай Рождество күні сүңгіп кеткен. «Санта-Марияда» бірнеше зәкір болған, мүмкін алты. Олардың бірі қазір Гаитидің Порт-о-Пренс қаласындағы Гаити ұлттық пантеон мұражайында (MUPANAH) сақталуда. 2014 жылдың 13 мамырында су асты археологы Барри Клиффорд өзінің командасы «Санта-Марияның» қалдықтарын тапты деп мәлімдеді. Келесі қазан айында ЮНЕСКО сарапшылар тобының соңғы есебі жарияланды, онда қалдықтар Колумбтың кемесіне жата алмайды деген қорытынды жасалды. Кеменің корпусында қолданылған бекітулер мен мыс қаптамасы 17-18 ғасырларға жатады.
Көшірмелері
Санта-Марияның нақты өлшемдері туралы анық мәлімет жоқ, себебі сол дәуірден ешқандай құжат немесе сурет сақталған жоқ. 19 ғасырдан бері әртүрлі танымал көшірмелер мемлекеттік тапсырыспен немесе жекеше түрде салынды.
Төрт жүз жылдық
Санта-Марияны қайта құруға деген қызығушылық Испанияда шамамен 1890 жылы Колумбтың саяхатының 400 жылдығына орай басталды. 1892 жылы Испания үкіметі жасаған қайта құру кемені "нау" түрінде бейнеледі.
Батыс Эдмонтон сауда орталығы
1986 жылғы ЭКСПО кезінде оның дәл көшірмесі салынды және Батыс Эдмонтон сауда орталығындағы "Deep Sea Adventure Lake" көліне орналастырылды. Британдық Колумбия провинциясының Ванкувер қаласындағы Фальс-Крик аймағында салынған кеме қолмен қашалды, қолмен боялды, содан кейін Роки таулары арқылы Эдмонтон қаласына, Альберта провинциясына жүк көліктерімен жеткізілді.
Бес жүз жылдық мерейтойы
Огайо штатының Колумбус қаласы қаракөл сияқты кеме жасауға тапсырыс берді. Оны Нью-Йорк штатының Олбани қаласындағы Скарано бауырлары кеме жасау компаниясы салды. Кейіннен олар кемені екіге бөліп, жүк көлігімен Сциото өзеніне тасып әкетті. Көшірмесінің құны шамамен 1,2 миллион долларға бағаланды. Кеме Scioto өзенінде ұзақ қызмет етуі үшін және шығындарды азайту мақсатында түпнұсқада қолданылған еменнен емес, ақ кедрден жасалды. Басты мач бір дана дуглас шыршасынан қашалды және жоғарғы жадырамен жабдықталды (кейін алынып тасталды). Кеме электр құралдарымен салынды, оның корпусының ұзындығы , кілінің ұзындығы , ені , тереңдігі және жүк көтергіштігі . Алдыңғы мач биіктігі , басты мач биіктігі , және корма мач биіктігі . Кеменің көшірмесі 1991 жылдың 12 қазанында өткен салтанатты шарада испандық теңіз тарихшысы Хосе Мария Мартинес Идальго Санта-Марияның әлемдегі ең нақты көшірмесі деп жариялады. Колумбтың 50-ші мэрі Дана Ринехарт кемеге саяхатының 500 жылдығына орай су шашу рәсімін жасады. 2014 жылы кеме тұрақтан алынып, 10 бөлікке бөлініп, қаланың оңтүстігіндегі алаңда жөндеу және қалпына келтіру жұмыстарына қаражат түсуін күтіп сақталды. 2016 жылдың басына қарай, қалпына келтіру жоспарлары тоқтап қалды.
Мадейра
Мадейра аралында 1997 жылдың шілдесінен 1998 жылдың шілдесіне дейін Камара-де-Лобос балықшылар ауылында толыққанды көшірмесі салынды. Кеме ұзындығы және ені жағынан үлкен. 1998 жылы Санта-Мария Лиссабонда өткен Мадейра шарап көрмесінде (Madeira Wine Expo 98) көрсетілді, оны 25 күн ішінде 97 000-нан астам адам тамашалады. Осыдан бері мыңдаған адамдар Фуншалда орналасқан Санта-Мария көшірмесімен теңізге шықты және шығып келеді.