Кіріспе

Jagdpanzer IV, Sd. Kfz. 162, – Panzer IV шассиіне негізделген неміс танк жойғышы және үш негізгі түрінде құрастырылды. Казематтық стильдегі мұнарасыз Jagdpanzer (танк жойғыш, әдеби мағынасында "аң аулау танкысы") конструкцияларының бірі ретінде, ол Panzertruppen бас инспекторы Хайнц Гудерианның қарсылығына қарамастан, Sturmgeschütz III (StuG III) танкын ауыстыру мақсатымен жасалды. Гудериан Panzer IV танк өндірісінен ресурстарды бекер жұмсауға қарсы болды, себебі StuG III өз міндетін орындауға әлі де жеткілікті болды. Ресми түрде тек L/48 қаруланған машинасы Jagdpanzer IV деп аталды. L/70 қаруланған машинасы Panzer IV/70 деп аталды. Осы мақалада екі нұсқа да, түрі мен сақталған машиналары бөлімінен басқа, жалпы түрде Jagdpanzer IV деп аталады.

Даму

Сталинград шайқасының алғашқы кезеңдерінде алынған тәжірибеге сүйене отырып, 1942 жылдың қыркүйегінде Вермахттың қару бюросы, Ваффенамт, ауыр шабуылдық зеңбіректерге жаңа стандарт талап етті: алдыңғы жағында 100 мм броня, бүйірлерінде 40–50 мм, кең табанды тізбектер, ең жоғары жылдамдығы және мүмкіндігінше төмен атыс позициялары. Жаңа Panzerjäger («танк аңшысы») конструкциясы «Пантера» танкысына орнатылған 7,5 см-лік зеңбірекпен қаруланатын болады: Pak 42 L/70. Бастапқыда жаңа шасси жоспарланған, бірақ «Панзер IV» шассиін пайдалануға тура келді. Бұрынғы әрекеттер кіші шассиге үлкен зеңбіректерді орнатуға әкелді, нәтижесінде «Мардер I, II және III» сериялары мен «Штурмгецуц III» пайда болды. «Мардер» сериясының машиналары биік болды және экипажға арналған бөлімдері ашық еді. Жаңа конструкция төмен силуэтке ие және толық жабық, каземат стиліндегі жауынгерлік бөлімшелерді қамтиды. «Jagdpanzer IV» модификацияланған «Панзер IV Ausf. H» шассиін қолданды, бірақ тік алдыңғы корпус пластинасы көлбеу бронь пластиналарымен ауыстырылды. Ішкі құрылымы жаңа құрылысқа сәйкес өзгертілді, жанармай бактерілері мен оқ-дәрі жинағыштар жылжытылды. «Jagdpanzer» мұнараға ие болмағандықтан, «Панзер IV» мұнарасын айналдыру механизмін қуаттандыратын қосалқы қозғалтқышты алып тастауға болады. Жаңа құрылыстың 80 мм қалыңдықтағы көлбеу бронясы 100 мм тік броняға қарағанда әлдеқайда жақсы қорғаныс берді. Өндіріс процесін мүмкіндігінше жеңілдету үшін, үстіңгі құрылым ірі, бірімен-бірі байланысқан пластиналардан жасалды және дәнекерленді.

Негізгі қаруы

Қару-жарағы 7,5 см негізгі зеңбірекпен құралған, ол 75 × 640 мм R оқ-дәрілерін, бастапқыда Pak 42 L/70 болуы тиіс еді. Тапшылықтарға байланысты, бастапқыда ескі зеңбіректер қолданылды, 7,5 см Pak 39 L/43 алдын ала өндіріс үшін, ал 7,5 см Pak 39 L/48 бастапқы өндіріс нұсқасы үшін. Бұл зеңбіректер Pak 42-ден қысқарақ және әлсіз болды, сонымен қатар олардың тұмсығында тежегіш орнатылған. Әлдеқайда ауыр Pak 42-ні орнату "Ягдпанцер IV" танкісінің алғы бөлігін ауырлатты, әсіресе, алдыңғы беткі бронясы ауыр болғандықтан. Бұл оларды аз жылдам және қиын жерлерде басқаруды қиындатты, соның салдарынан экипаждар оларды "Гудериан Энте" ("Гудерианнің үйрек") деп атады. Көліктің салмағынан жол доңғалақтарының резеңке жиектері орын ауыспау үшін кейбір кейінгі нұсқаларында алдыңғы жағына болат доңғалақтар орнатылды. "Ягдпанцер IV" прототипінің соңғы нұсқасы 1943 жылдың желтоқсанында көрсетілді және өндіріс 1944 жылдың қаңтарында басталды, Pak 39 L/48 қаруланған нұсқасы қараша айына дейін өндірісте болды. Pak 42 L/70 қаруланған нұсқаларының өндірісі тамыз айында басталып, 1945 жылдың наурыз/сәуір айларына дейін жалғасты.

Екінші реттік қарулану

Jagdpanzer IV-тің алғашқы нұсқаларында бас қарудың екі жағында екі стандартты (өзгеріс енгізілмеген) MG 42 пулеметі орналасқан. Олар 7,92×57 мм Маузер патрондарымен атыс тесігі арқылы оқ атып, қолданылмаған кезде броньды қақпақпен қоршалған (MG 42 ішке тартылғанда). Бас қару осы пулеметтердің арасында болғандықтан, бір пулеметті тек сол жақтан, ал екіншісін тек оң жақтан ғана пайдалануға болады, бұл сол қолды емес операторлар үшін ыңғайсыз. Кейінірек шыққан Jagdpanzer IV нұсқаларында ішкі қосалқы қару ретінде бір ғана MG 42 және шамамен 1200 оқ болды. Jagdpanzer IV-тің қосалқы қаруы ерекше болды, себебі Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі басқа неміс танктары мен бронетранспорттық құралдары ішкі қосалқы немесе коаксиалды қару ретінде MG 34-ті қолданды.

Өндіріс

1943 жылдың 19-22 тамызында Курск шайқасынан кейін Гитлер StuG III-тің Panzer IV-ке қарағанда қолданылу жағдайларында тиімдірек болғаны туралы хабарлама алды. Сондықтан 1944 жылдың соңында Panzer IV өндірісін тоқтатып, тек Jagdpanzer IV өндірісіне көшу жоспарланған, бірақ Panzer IV соғыс аяқталғанға дейін Jagdpanzer IV-пен бірге өндірілді. 1944 жылдың көктемінде Плауендегі VoMAG толығымен Panzer IV өндірісінен Jagdpanzer IV өндірісіне көшті, Магдебургтегі Krupp Grusonwerk 1944 жылдың басында StuG IV өндірісіне көшті, ал Сент-Валентиндегі Nibelungenwerk Panzer IV өндірісін жалғастырды.

Қатынасы

Kanonenjagdpanzer (сонымен қатар "Jagdpanzer Kanone 90mm" немесе "танк жойғыш, зеңбірек" деп те аталады) – ескірген M47 Patton танктерінен алынған 90 мм танкіге қарсы зеңбірекпен жабдықталған неміс танк жойғышы. Оның құрылымы Екінші дүниежүзілік соғыстағы Jagdpanzer IV-ке өте ұқсас болды.