Уильям Тьюк: Ақыл-саулық күтіміндегі гуманизмнің негізін қалаушы.
William Tuke
Уильям Тьюк (1732-1822): ағылшын филантропы, психикалық денсаулық реформаторы. "Моральдық ем" әдісін енгізіп, жаңа емдеу орталығын құрды. Quaker қағидаларын қолдады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын психикалық денсаулық реформаторы (1732–1822)
English mental health reformer (1732–1822)
Уильям Тук (24 наурыз 1732 – 6 желтоқсан 1822), ағылшын саудагері, қайырымдылық жасаушы және квакер, психикалық аурулары бар адамдарға көбірек адалдықпен қарау және оларға қамқорлық жасауды қолдағандығы үшін танымал болды. Ол өзі «әдепті әдістер» деп атаған, кейіннен «моральдық емдеу» деп белгілі болған тәсілдерді қолданды. Ол Йорк қаласындағы Ламел Хиллдегі «Ретрит» психикалық денсаулықты жақсарту орталығын құруда маңызды рөл атқарды. Ол және оның әйелі Эстер Мод квакерлік принциптерді қатаң сақтауды қолдады. Ол құлдыққа қарсы күрескен, Библия қоғамының демеушісі және Шығыс Үндістан компаниясының адамдық емес әрекеттеріне қарсы болды.
William Tuke (24 March 1732 – 6 December 1822), an English tradesman, philanthropist and Quaker, earned fame for promoting more humane custody and care for people with mental disorders, using what he called gentler methods that came to be known as moral treatment. He played a big part in founding The Retreat at Lamel Hill, York, for treating mental health needs. He and his wife Esther Maud backed strict adherence to Quaker principles. He was an abolitionist, a patron of the Bible Society, and an opponent of the East India Company's inhumane practices.
Ерте өмір
Уильям Тук 1732 жылдың 24 наурызында Йорк қаласындағы белгілі квакер отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Самуил мата тоқушы және дүкен иесі болған, ол Тук 16 жасқа келгенде қайтыс болды. Оның анасы Энн жеті жылдан кейін дүние салды. Тук екі-үш жыл пансионда оқыды, содан кейін дін қызметкерлерінен оқуын жалғастырды. 14 жасында ол әпкесінің көтерме саудамен айналысатын шай бизнесінде шәкірттікке түсті, ол 1746 жылы қайтыс болғаннан кейін бұл бизнес Тукке мұра болып өтті.
William Tuke was born on 24 March 1732 in York into a prominent Quaker family. His father Samuel was a stuff weaver and shopkeeper, who died when Tuke was 16. His mother Ann died seven years later. Tuke attended boarding school for two or three years, after which he pursued further studies under clergymen. At age 14, he began an apprenticeship at his aunt's wholesale tea business, which he inherited on her death in 1746.
Отбасылық өмір
1754 жылы Тук Елизавета Хойландқа үйленді және төрт баланың әкесі болды. Елизавета бесінші баласын туған кезде қайтыс болғаннан кейін, 1765 жылы Тук Эстер Модпен танысып, үйленді. Тук және оның әйелі достар қауымдастығының белсенді мүшелері болды және квакерлік принциптерді қатаң сақтауды жақтады. Ол бес онжылдық бойы Лондонға жыл сайынғы жиналысқа қатысты, ал 1783 жылы онда хатшы болып қызмет етті. Сонымен қатар, Тук өзінің үлкен ұлы және серіктесі Генримен бірге отбасылық бизнесте жұмыс істеді.
Tuke married Elizabeth Hoyland in 1754 and fathered four children. After Elizabeth died giving birth to their fifth child, Tuke met and married Esther Maud in 1765. Tuke and his wife were deeply involved in the Friends community and advocated stricter adherence to Quaker principles. For five decades, he travelled to London for the Yearly Meeting, serving as clerk there in 1783. Meanwhile, Tuke remained involved in the family business alongside his eldest son and business partner, Henry.
Жатақхана
1791 жылы Уильям Тук Йорк ақылсыздар ауруханасында күтпеген жерден қайтыс болған Ханна Миллс есімді мұңды квакер жесірінің оқиғасына қатты тиді. Оның өлімінің себебі нақты болмаса да, жаман қарым-қатынас күдікті деп саналды және басшылар Миллске келушілерді қабылдауға тыйым салған еді. Тук қызы Энн квакерлер өз мүшелері үшін басқаратын психикалық мекеме құруды ұсынды. 1792 жылдың наурыз айында Достар қоғамының отырысында Тук "ақыл-есінен айырылғандарға" арналған жоспар ұсынды. Бірақ бұл ұсынысқа күшті қарсылық болды. Кейбір мүшелер мұндай қадамның қажеті жоқ деп ойлады, ал басқалары оны квакер қауымының құзыретінен асып кету деп есептеді. Тук ұлы Генри және грамматик Линдли Мюррей қолдау көрсеткен шағын топ болды. Алайда, ол әлемдік деңгейде психологиялық негіздегі, гуманистік көзқарас үлгісі ретінде танымал болды. Соңғысын Тук екінші әйелі Эстер 1794 жылы қайтыс болғанға дейін басқарды. Тук отбасы 1812 жылға дейін оны басқара берді, сол кезде 500-ге жуық адам оқыды. Тук құл саудасына қарсы күресті және 1806 жылғы Йоркшир парламенттік сайлауында құлдықты жоюшы Уильям Уилберфорсты қолдады. Ол сондай-ақ Сьерра-Леонеде босатылған құлдар үшін жайлы, өркениетті пана құруға тырысқан Африка институтын қолдады. Карьерасының соңында Йорк ауруханасында науқастарға қатысты зорлық-зомбылықтың қайта жандануы Тукті жергілікті баспасөзге жүгініп, шұғыл реформа талап етуге мәжбүр етті. 1815 жылдың мамырында Тук Ақылсыздық ауруханалары жөніндегі арнайы комиссияға куәліктер берді, бұл 1828 жылы округтік ауруханалар заңының қабылдануына және одан әрі тергеулерге әкелді. Оның қызы Сара Тук Грабб Ирландияда мектеп ашты. Мишель Фуко "Ақымақтық және өркениет" еңбегінде Уильям Тук пен Филипп Пинельдің тиісті аймақтарындағы (Англия және Франция) жетістіктерін салыстырып, тұтқындаудың жаңа түрлерінің пайда болуын талқылайды.
In 1791, William Tuke was moved by an incident involving Hannah Mills, a melancholic Quaker widow, who died unexpectedly at York Lunatic Asylum. Although her cause of death was unclear, mistreatment was suspected and the managers had forbidden Mills from having visitors. Tuke's daughter Ann proposed founding a mental institution run by Quakers for their own members. At a Society of Friends meeting in March 1792, Tuke presented a plan for those who "laboured under that most afflictive dispensation — the loss of reason." However, the proposal met with significant opposition. Some members felt such a move was unnecessary, while others saw it as overstepping the jurisdiction of a Quaker community. The small minority of supporters included Tuke's son, Henry, and the grammarian Lindley Murray. However, it eventually became famous worldwide as a model for more humane, psychologically based approaches. The last was run by Tuke's second wife Esther until her death in 1794. The Tuke family continued to run it until 1812, by which time 500 students had passed through. Tuke campaigned against the slave trade and supported the abolitionist William Wilberforce in the 1806 Yorkshire parliamentary election. He also supported the African Institution, which sought to create a viable, civilized refuge for freed slaves in Sierra Leone. Towards the end of his career, a resurgence of patient abuse at York Asylum prompted Tuke to take to the local press and demand urgent reform. Tuke provided evidence to the Select Committee on Madhouses in May 1815, which led to further inquiries and passage of the County Asylums Act in 1828. His daughter Sarah Tuke Grubb founded a school in Ireland. Michel Foucault in his work Madness and Civilization discusses the advent of new types of detention by comparing and contrasting the accomplishments of William Tuke and Philippe Pinel in their respective regions (England and France.