Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норман Фейрклоу (Norman Fairclough; 3 сәуір 1941 жылы туған) – Ланкастер университетінің Тіл білімі және ағылшын тілі кафедрасының зейнеткер профессор. Ол социолингвистикада қолданылатын сындық дискурс талдауының (CDA) негізін қалаушылардың бірі. Сындық дискурс талдауы тіл арқылы биліктің қалай жүзеге асырылатынын зерттейді. Сындық дискурс талдауы дискурсты зерттейді; бұл мәтіндерді, сөйлеуді, бейнематериалдарды және практикалық іс-әрекеттерді қамтиды.
Norman Fairclough ('/f//ɛər//k//l//ʌ//f/; born 3 April 1941) is an emeritus Professor of Linguistics at Department of Linguistics and English Language at Lancaster University. He is one of the founders of critical discourse analysis (CDA) as applied to sociolinguistics. CDA is concerned with how power is exercised through language. CDA studies discourse; in CDA this includes texts, talk, video and practices.
КҚК әдістемесі
Фэрклоудың зерттеу бағыты, оны лингвистикалық әдістемені қолданбайтын философиялық зерттеулерден ажырату үшін мәтіндік бағытталған дискурс талдауы немесе ТОДА деп те атайды, формалды тілдік мәтіндік қасиеттердің, әлеуметтік-лингвистикалық сөйлеу жанрларының және формалды әлеуметтік тәжірибелердің өзара әсерлеріне ерекше назар береді. Оның талдауының негізгі мақсаты – Фуко теориясына сәйкес, егер тәжірибелер дискурсивті түрде қалыптасып, іске асырылса, онда лингвистикалық тұрғыдан талдауға болатын дискурстың ішкі қасиеттері оларды түсіндірудің маңызды бөлігін құруы керек. Осылайша, ол әлеуметтік тәжірибелердің дискурсивті түрде қалай қалыптасқанымен, сондай-ақ әлеуметтік тәжірибелердің одан кейінгі дискурсивті әсерлерімен қызығушылық танытады. "Тіл және билік" (1989; қазір қайта қарастырылған үшінші басылымы 2014) тіл мен әлеуметтік институционалдық тәжірибелердің, сондай-ақ "кең" саяси және әлеуметтік құрылымдардың арасындағы байланысты зерттейді. Осы кітапта Фэрклоу, жарнама, маркетинг және саяси немесе медиа дискурстары сияқты жаппай құрастырылған дискурста жеке тыңдаушыға тікелей қызығушылық пен байланыс сезімін тудыратын тілдік әсерлерді түсіндіру үшін синтетикалық жекелендіру тұжырымдамасын жасады. Бұл дискурстың техногезациялануының үлкен процесінің бір бөлігі ретінде қарастырылады, яғни қарым-қатынас саласындағы үлкенірек техникалық жетістіктердің семиотикалық салаларды ғылыми реттеуге бағытталған әрекеттері, бұрын интонация үлгілері, бетте мәтіннің графикалық орналасуы немесе проксимикалық деректер сияқты сегменттік емес деп есептелген. Оның "Жаңа еңбек, жаңа тіл?" атты кітабы Ұлыбританиядағы Лейбористік партияның риторикасын, әсіресе партияның Жаңа Лейбористік партияға қарай дамуын зерттейді.
Fairclough's line of study, also called textually oriented discourse analysis or TODA, to distinguish it from philosophical enquires not involving the use of linguistic methodology, is specially concerned with the mutual effects of formally linguistic textual properties, sociolinguistic speech genres, and formally sociological practices. The main thrust of his analysis is that, if —according to Foucauldian theory— practices are discursively shaped and enacted, the intrinsic properties of discourse, which are linguistically analysable, are to constitute a key element of their interpretation. He is thus interested in how social practices are discursively shaped, as well as the subsequent discursive effects of social practices. Language and Power (1989; now in a revised third edition 2014) explored the between language and social institutional practices and of "wider" political and social structures. In the book Fairclough developed the concept of synthetic personalisation to account for the linguistic effects providing an appearance of direct concern and contact with the individual listener in mass crafted discourse phenomena, such as advertising, marketing, and political or media discourse. This is seen as part of a larger scale process of technologisation of discourse, which the increasingly subtle technical developments in the field of communication that aim to bring under scientifically regulated practice semiotic fields that were formerly considered suprasegmental, such as patterns of intonation, the graphic layout of text on the page or proxemic data. His book New Labour, New Language? looks at the rhetoric used by the Labour Party in the United Kingdom, with a particular focus on the party's developments towards New Labour.
Әсерлер
Фэрклоудың теориялары лингвистикада Михаил Бахтин мен Майкл Холлидейдің, ал социологияда Антонио Грамши, Луи Альтюссер, Мишель Фуко және Пьер Бурдье сияқты идеология теорияларының әсерімен қалыптасқан.
Fairclough's theories have been influenced by Mikhail Bakhtin and Michael Halliday in linguistics and by ideology theorists such as Antonio Gramsci, Louis Althusser, Michel Foucault, and Pierre Bourdieu in sociology.
Журнал мақалалары
Фэрклоу, Норман (1985). Дискурсты талдаудағы сындық және сипаттамалық мақсаттар. Прагматика журналы 9: 739–763. Фэрклоу, Норман (1992). Сөйлеу және мәтін: Дискурсты талдау ішіндегі тілдік интертекстуалды талдау. Дискурс және қоғам 3(2): 193–217. Фэрклоу, Норман (1993). Дискурсты сын тұрғысынан талдау және қоғамдық дискурстың нарықтандырылуы: Университеттер. Дискурс және қоғам 4(2): 133–168. Фэрклоу, Норман (1996). Генри Виддоусонның «Дискурсты талдау: Сын көзқарас» еңбегіне жауап. Тіл және әдебиет 5(1): 49–56. Фэрклоу, Норман (1996). Риторика және сындық дискурсты талдау: Титус Энсинк пен Кристоф Сауэрге жауап. Тіл және қоғамның өзекті мәселелері 3(3): 286–289. Фэрклоу, Норман (1999). Жаһандық капитализм және тілдің сындық санасы. Тіл білімі 8(2): 71–83. Қолжетімді: <http://www.multilingualmatters.net/la/008/la0080071.htm>. Фэрклоу, Норман (2000). Дискурс, әлеуметтік теория және әлеуметтік зерттеулер: Әл-ауқат реформасының дискурсы. Әлеуметтік-лингвистика журналы 4(2): 163–195. Фэрклоу, Норман (2000). Картер мен Силиге жауап. Әлеуметтік-лингвистика журналы 4(1): 25–29. Фэрклоу, Норман (2001). Дискурстың диалектикасы. Textus 14(2): 3–10. [Интернетте]. Қолжетімді (£6.00): <http://www.tilgher.it/textusartfairclough.html>. [2002 жылғы 12 маусым]. Фэрклоу, Норман (2002). Жаңа капитализмдегі тіл. Дискурс және қоғам 13(2): 163–166. Фэрклоу, Норман (2003). «Саяси дұрыстық»: Мәдениет және тіл саясаты. Дискурс және қоғам 14(1): 17–28. Фэрклоу, Норман (2003). Пенникуктың «Критикалық қолданбалы лингвистика» еңбегіне шолу. Дискурс және қоғам 14(6): 805–808. Фэрклоу, Норман, Грэм, Фил, Лемке, Джей және Водак, Рут (2004). Кіріспе. Сындық дискурсты зерттеу 1(1): 1–7. Фэрклоу, Норман (2005). Перифериялық көру: Ұйымдастыру зерттеулеріндегі дискурсты талдау: Критикалық реализм тұрғысынан. Ұйымдастыру зерттеулері (Sage Publications Inc.) 26(6): 915–939.
Fairclough, Norman (1985). Critical and Descriptive Goals in Discourse Analysis. Journal of Pragmatics 9: 739–763. Fairclough, Norman (1992). Discourse and Text: Linguistic Intertextual Analysis within Discourse Analysis. Discourse and Society 3(2): 193–217. Fairclough, Norman (1993). Critical Discourse Analysis and the Marketisation of Public Discourse: The Universities. Discourse & Society 4(2): 133–168. Fairclough, Norman (1996). A Reply to Henry Widdowson's 'Discourse Analysis: A Critical View'. Language & Literature 5(1): 49–56. Fairclough, Norman (1996). Rhetoric and Critical Discourse Analysis: A Reply to Titus Ensink and Christoph Sauer. Current Issues in Language & Society 3(3): 286–289. Fairclough, Norman (1999). Global Capitalism and Critical Awareness of Language. Language Awareness 8(2): 71–83. Available: <http://www. multilingual matters. net/la/008/la0080071. htm>. Fairclough, Norman (2000). Discourse, Social Theory, and Social Research: The Discourse of Welfare Reform. Journal of Sociolinguistics 4(2): 163–195. Fairclough, Norman (2000). Response to Carter and Sealey. Journal of Sociolinguistics 4(1): 25–29. Fairclough, Norman (2001). The Dialectics of Discourse. Textus 14(2): 3–10. [Online]. Available (£6.00): <http://www. tilgher. it/textusart fairclough. html>. [12 June 2002]. Fairclough, Norman (2002). Language in New Capitalism. Discourse & Society 13(2): 163–166. Fairclough, Norman (2003). 'Political Correctness': The Politics of Culture and Language. Discourse & Society 14(1): 17–28. Fairclough, Norman (2003). Review of Pennycook's Critical Applied Linguistics. Discourse & Society 14(6): 805–808. Fairclough, Norman, Graham, Phil, Lemke, Jay & Wodak, Ruth (2004). Introduction. Critical Discourse Studies 1(1): 1–7. Fairclough, Norman (2005). Peripheral Vision: Discourse Analysis in Organization Studies: The Case for Critical Realism. Organization Studies (Sage Publications Inc.) 26(6): 915–939.
Баспа басылымдардағы мақалалар
Фэрклоу, Норман (1992). «Орындылық» ұғымының тиімділігі. Фэрклоу, Норман (ред.)., Тілдік саналылық. Лондон: Routledge. Фэрклоу, Норман (1993). Кәсіпкерлік мәдениетіндегі дискурс және мәдени өзгерістер. Граддол, Дэвид, Томпсон, Л. және Байрам, М. (ред.), Тіл және мәдениет, Клеведон: Multilingual Matters. Фэрклоу, Норман (1996). Дискурстың технологиялық трансформациясы. Кальдас Коултард, Кармен Роза және Коултард, Малкольм (ред.), Текстер мен тәжірибелер: Критикалық дискурс талдауы бойынша оқулықтар, Лондон: Routledge. Фэрклоу, Норман және Моранен, Анна (1998). Саяси дискурстың әңгімелесуге жақындауы: Салыстырмалы көзқарас. Бломмаерт, Ян және Булкаен, Крис (ред.), Саяси лингвистика, Амстердам: John Benjamins. Фэрклоу, Норман (1999). Демократия және дискурстың сыни зерттеуіндегі қоғамдық кеңістік. Водак, Рут және Людвиг, Кристоф (ред.), Өзгеріп жатқан әлемдегі сын-қателер: Критикалық дискурс талдауы мәселелері, Вена: Passagen Verlag. Фэрклоу, Норман (2001). Критикалық дискурс талдауы. МакХол, Алек және Рапли, Марк (ред.), Мекеметтік ортада сөйлеуді қалай талдауға болады: Әдістемелік оқулық, Лондон: Continuum. Фэрклоу, Норман (2001). Әлеуметтік-ғылыми зерттеулердегі әдіс ретіндегі критикалық дискурс талдауы. Водак, Рут және Мейер, Майкл (ред.), Критикалық дискурс талдауының әдістемелері, Лондон: Sage. Фэрклоу, Норман (2001). Жаңа лейбористік дискурс: Критикалық дискурс талдауы. Ветрелл, Маргарет, Тейлор, Стефани және Яйтс, Симеон (ред.), Деректер ретіндегі дискурс: Талдау жөніндегі нұсқаулық, Лондон: Sage.
Fairclough, Norman (1992). The Appropriacy of 'Appropriateness'. In Fairclough, Norman (Ed. ), Critical Language Awareness. London: Routledge. Fairclough, Norman (1993). Discourse and Cultural Change in the Enterprise Culture. In Graddol, David, Thompson, L. & Byram, M. (Eds. ), Language and Culture, Clevedon: Multilingual Matters. Fairclough, Norman (1996). Technologisation of Discourse. In Caldas Coulthard, Carmen Rosa & Coulthard, Malcolm (Eds. ), Texts and Practices: Readings in Critical Discourse Analysis, London: Routledge. Fairclough, Norman & Mauranen, Anna (1998). The Conversationalisation of Political Discourse: A Comparative View. In Blommaert, Jan & Bulcaen, Chris (Eds. ), Political Linguistics, Amsterdam: John Benjamins. Fairclough, Norman (1999). Democracy and the Public Sphere in Critical Research on Discourse. In Wodak, Ruth & Ludwig, Christoph (Eds. ), Challenges in a Changing World: Issues in Critical Discourse Analysis, Vienna: Passagen Verlag. Fairclough, Norman (2001). Critical Discourse Analysis. In McHoul, Alec & Rapley, Mark (Eds. ), How to Analyse Talk in Institutional Settings: A Casebook of Methods, London: Continuum. Fairclough, Norman (2001). Critical Discourse Analysis as a Method in Social Scientific Research. In Wodak, Ruth & Meyer, Michael (Eds. ), Methods of Critical Discourse Analysis, London: Sage. Fairclough, Norman (2001). The Discourse of New Labour: Critical Discourse Analysis. In Wetherell, Margaret, Taylor, Stephanie & Yates, Simeon (Eds. ), Discourse as Data: A Guide for Analysis, London: Sage.
Жазылған кітаптар
Фэрклоу, Норман (ред.) (1992). Критикалық тіл білімі. Лондон: Лонгман.
Fairclough, Norman (Ed.) (1992). Critical Language Awareness. London: Longman.