Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1=Тіл біліміне шолу және тақырыптық нұсқаулық
1=Overview of and topical guide to linguistics
Тіл біліміне шолу және тақырыптық нұсқаулық ретінде келесі мақала ұсынылады:
The following outline is provided as an overview and topical guide to linguistics:
Тіл білімі – тілді ғылыми тұрғыдан зерттеу саласы. Осы салада зерттеу жұмыстарын жүргізетін адам лингвист деп аталады. Тіл білімі теориялық немесе қолданбалы болып бөлінеді.
Linguistics is the scientific study of language. Someone who engages in this study is called a linguist. Linguistics can be theoretical or applied.
Зерттелген тілдік емес факторлар бойынша субсалалар
Қолданбалы лингвистика – күнделікті өмірде қолданылатын тілге қатысты мәселелерді, әсіресе тіл саясатын, жоспарлауды және білім беруді зерттейді. (Жасанды тіл Қолданбалы лингвистиканың құрамына кіреді.) Биолингвистика – адам тілінің биологиялық және эволюциялық компоненттерін зерттейді. Клиникалық лингвистика – лингвистикалық теорияны сөйлеу патологиясы саласында қолдану. Есептеу лингвистикасы – лингвистикалық мәселелерді «есептеуге негізделген» тәсілмен зерттеу, яғни алгоритмдік сипаттамалар мен есептеу күрделілігін ескере отырып, жасалған лингвистикалық теориялардың қажетті есептеу қасиеттерін көрсетуге мүмкіндік береді. Даму лингвистикасы – жеке тұлғалардағы тілдік қабілеттің дамуын, әсіресе бала кезінде тілді меңгеруді зерттейді. Тарихи лингвистика – тілдің уақыт өте келе өзгеруін зерттеу. Диахроникалық лингвистика деп те аталады. Тіл географиясы – тілдердің және тілдік ерекшеліктердің географиялық таралуын зерттеу. Нейролингвистика – грамматика мен коммуникацияның негізін құрайтын адам миының құрылымдарын зерттеу. Психолингвистика – тілді қолданудың негізіндегі танымдық процестер мен ұғымдарын зерттеу. Әлеуметтік лингвистика – тілдегі өзгерістерді және олардың әлеуметтік факторлармен байланысын зерттеу. Стилистика – мәтілдің контекстін анықтайтын тілдік факторларды зерттеу.
Applied linguistics – study of language related issues applied in everyday life, notably language policies, planning, and education. (Constructed language fits under Applied linguistics.) Biolinguistics – the study of the biological and evolutionary components of human language. Clinical linguistics – application of linguistic theory to the field of Speech Language Pathology. Computational linguistics – study of linguistic issues in a way that is 'computationally responsible', i. e., taking careful note of computational consideration of algorithmic specification and computational complexity, so that the linguistic theories devised can be shown to exhibit certain desirable computational properties implementations. Developmental linguistics – study of the development of linguistic ability in individuals, particularly the acquisition of language in childhood. Historical linguistics – study of language change over time. Also called diachronic linguistics. Language geography – study of the geographical distribution of languages and linguistic features. Neurolinguistics – study of the structures in the human brain that underlie grammar and communication. Psycholinguistics – study of the cognitive processes and representations underlying language use. Sociolinguistics – study of variation in language and its relationship with social factors. Stylistics – study of linguistic factors that place a discourse in context.