Кіріспе

Еуропалық парламенттегі біріккен заң шығарушылардың топтары – парламенттік саяси топтар

Еуропалық парламенттің саяси топтары – Еуропалық парламенттегі ұқсас идеологиялық көзқарастағы заң шығарушылардан құралған ресми мойындалған парламенттік топтар болып табылады. Еуропалық парламент – ұлттық жиналыстар арасында ерекше, себебі оның мүшелері (Еуродепутаттар) ұлттық айырмашылықтарға емес, идеологиялық топтарға бірігеді. Бірақ Еуродепутаттардың парламенттік топтарға бірігуіне басқа да себептер бар: ойдағы бірдей әріптестермен бірлесіп жұмыс істеудің саяси артықшылықтарынан өзге, топтар Парламент ішінде белгілі бір процедуралық жеңілдіктерге ие (мысалы, топ өкілдері пікірсайыстарда бірінші болып сөйлейді, топ жетекшілері Парламент президенттерінің конференциясында топты ұсынады), сондай-ақ топтар штаттық қызметкерлерді және қаржылық субсидияларды алады. Бұл топтың топ ретінде танылуы үшін орындалуы тиіс минималды критерийлерді белгілейді. Сандық критерийлер – 23 еуродепутат (3,3 пайыз, көптеген ұлттық парламенттерге қарағанда төменгі шегі), бірақ олар кемінде төртінші мүше мемлекеттен (қазіргі уақытта кем дегенде жеті) болуы керек. Олар сонымен қатар саяси ұқсастықты бөлісуі және топтың мақсатын, оның құндылықтарын және мүшелері бірлесіп іске асыруды жоспарлаған негізгі саяси мақсаттарды баяндайтын саяси декларация ұсынуы керек. Саяси жақындық талабы 1999 жылдың шілдесінде сынақтан өтті, осы кезде итальяндық радикалдардан француздық Ұлттық фронтына дейінгі әртүрлі мүшелер тобы жаңа «Техникалық топ» құруға тырысты, бірақ Парламент жаңа топтың саяси жақындық талабын қанағаттандырмағанын шешті. Бұл шешімге наразылық білдірген тарап Еуропалық Одақтың Сот Төрағана (ЕССТ) шағым түсірді, ол Парламенттің пайдасына шешім шығарды. Еуродепутаттар «Бүтіндік, дәстүр, егемендік» (ITS) деп аталатын ұлтшыл топ құруға тырысқан кезде қосымша сұрақтар туды. Бұл дау тудырды және мемлекеттік қаражаттың ұлтшыл топқа жұмсалуына қатысты алаңдаушылықтар пайда болды. ITS құрылуын тоқтатуға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды, бірақ ITS басқа топтардың мүшелері өз кандидаттарына дауыс беруден бас тартқандықтан, комитеттердегі жетекші лауазымдардан шеттетілді, бұл барлық топтардың мүшелері арасында осындай лауазымдарды бөлісудің бұрынғы дәстүріне қайшы болды. Бұл оқиғалар, негізінен ең ірі екі топтан шыққан еуродепутаттарды топтар үшін қазіргі деңгейдегі шектің көтерілуін мақұлдауға итермеледі, бұрынғысы тіпті төмен болған. Бұл өзгеріске көптеген еуродепутаттар, әсіресе кіші топтар, сондай-ақ Либералдық топ қарсы шықты, бұл демократияға зиян тигізеді деп мәлімдеді, ал қолдаушылар бұл өзгеріс аз санды мүшелерге, мүмкін, ұлтшылдарға (соның ішінде ұлтшылдарға) мемлекеттік қаражатты талап етуді қиындатады деп атап өтті.

Ішкі құрылым

Топтар бір ғана еуропалық саяси партияның негізінде құрылуы мүмкін (мысалы, Еуропалық Халық партиясы, Еуропалық Социалистер партиясы), немесе бірнеше еуропалық партияны, сондай-ақ ұлттық партиялар мен тәуелсіз саяхатшыларды қамтуы мүмкін (мысалы, Либералдық топ). Әр топ "президент", "координатор" немесе "төраға" деп аталатын жетекшіні тағайындайды. Әрбір топтың төрағалары Еуропалық Парламенттің толық отырысында талқыланатын мәселелерді анықтау үшін Төрағалар конференциясында жиналады. Топтар қарар қабылдау үшін ұсыныстар енгізе алады және есептерге түзетулер ұсына алады.

Әлеуметтік

EUL/NGL және G/EFA ең солшыл топтар, UEN және EDD ең оңшыл топтар болды, және бұл олардың салық салу, гомосексуалдық теңдік, аборт, эвтаназия және ЕО-ға көші-қонды бақылауға қатысты ұстанымдарында да көрінді. Топтар ЕО билігін одан әрі дамыту мәселесінде екі бөлек лагерьге бөлінді, UEN және EDD мүлдем қарсы болды, ал қалғандары оны қолдады. Сыртқы саясат және қауіпсіздік саясаты (CFSP) бойынша пікірлер кең ауқымды болды, түрлі мәселелерде түрлі пікір айырмашылықтары болды. Күткендей, G/EFA басқа топтарға қарағанда экологиялық мәселелерді күштірек қолдады.

Топтарды ауыстыру

Еуропалық парламентте партиялық топтардың ауысуы – парламентарийлердің жеке немесе ұжымдық түрде бір партиялық топтан екіншісіне өтуі құбылысы. Еуропарламенттегі партиялық топтардың ауысуы – Еуропарламент партиялық жүйесінің тұрақсыздығына елеулі үлес қосатын және еуропалық саяси топтардың құрамындағы өтімділікті көрсететін жағдай. Орташа есеппен, заң шығару мерзімі ішінде депутаттардың 9 пайызы ауысады. Партиялық топтардың ауысуы, әсіресе 1990 жылдардағы заң шығарушы органдарда күшейді, 1989–1994 жылдар аралығында 18%-ға дейін жетті. Бұл құбылыс Франция мен Италиядан келген өкілдер арасында кең таралған, бірақ осы екі елмен ғана шектелмейді. Идеологиялық екі шеттен – сол және оң жақтан ортаға қарай партиялық топтардың ауысуына айқын бейімділік байқалады. Көптеген ауысулар заң шығару мерзімінің басында, ал тағы бір шарықталуы – Еуропарламент ішіндегі жауапкершіліктер ауысатын мерзімнің ортасында орын алады.

Топтар бойынша тарих

Кейбір топтар (мысалы, ПЭС және S&D тобы) өздерінің еуропалық саяси партияларымен толықтай сәйкес келетін біртекті бірліктерге айналды, ал кейбіреулері (мысалы, IND/DEM) олай емес. Бірақ олар әлі де коалициялар, дербес партиялар емес, және өздерінің манифесттерін жарияламайды. Сондықтан топтардың қалай дауыс беретінін анықтау үшін, олардың құрамындағы партиялардың бағдарламаларын қарастыру қажет, бірақ бұл да толық сенімділік бермейді.