Кіріспе

Оңтүстік Қытай теңізіндегі арал

Оңтүстік-Батыс Кай аралы, сондай-ақ Пугад аралы деп те белгілі, Оңтүстік Қытай теңізіндегі Спратли аралдарының солтүстік-батыс жиегінде орналасқан арал. Бұл Солтүстік Қауіпті Риф атолының бір бөлігі және Солтүстік-Шығыс Кайдан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. 150,5 км² ауданымен, бұл табиғи түрде пайда болған Спратли аралдарының алтыншы ең үлкені және Вьетнам басып алған аралдардың екінші ең үлкені. Оңтүстік-Батыс Кай теңіз деңгейінен 4 метр биіктіктегі архипелагтың ең жоғары нүктесіне ие. Бұрын ол құстардың көбейетін орны болған, ағаштар мен гуаномен жабылған; гуано экспорты "көп көлемде" жүзеге асырылған. Бұл аралға Қытай, Тайвань және Филиппин де талап етуде.

19391945 Жапондық оккупация

1939 жылы Жапония аралдарды басып алып, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін олардың құрамында болды.

1956 Оңтүстік Вьетнамға ауысу

1956 жылы Франция аралдарды Оңтүстік Вьетнамға берді. 1959 жылы Оңтүстік Вьетнам үкіметі Сонг Тю аралдарын (бір-біріне ұқсас болғандықтан "егіздер" деп аталды) тиісінше "Тай" (Батыс) және "Донг" (Шығыс) деп атады. Олар Оңтүстік Вьетнамның Фуак Туй провинциясына қосылды. 1961 жылы Оңтүстік Вьетнам Әскери-теңіз күштерінің екі крейсері – Ван Кип және Ван Дон Сонг Тю Тэй аралдарына түсті. 1963 жылғы 24 мамырда Оңтүстік Вьетнамның Хуонг Гян, Чи Ланг және Ки Хоа кемелерінің экипаж мүшелері Сонг Тю Донг (Солтүстік-шығыс аймағы) және Сонг Тю Тэй (Оңтүстік-батыс аймағы) аралдарында егемендік стелаларын қайта орнатты.

1968 Филиппиндіктердің басып алуы

1968 жылы филиппин әскерлері Сонг Тю Дунг (Солтүстік-шығыс аралшасы, Парола) және Сонг Тю Тэй (Оңтүстік-батыс аралшасы, Пугад) аймақтарын басып алды. "Кломаға қатысты болғандықтан, оның жарияланымын бірден және нақты растаған Филиппин үкіметінің ресми әрекеті табылмады. Дегенмен, 1968 жылы Филиппин үкіметі осы аймақты басып алу үшін әскерлерді жіберді, ал 1971 жылы Филиппиннің KIG-дегі бірнеше нысандарды "ұлттық қауіпсіздік мақсатында" және "мемлекеттің және оның азаматтарының мүдделерін қорғау үшін" басып алғаны туралы ресми мәлімдеме жасады."

1975 Оңтүстік Вьетнамның басып алуы

1975 жылы солтүстік-шығыс аралда филиппиндік қолбасшының тойы өтті. Пугад аралын күзетіп тұрған филиппиндік әскерлер тойға қатысып, қайтып келгенде, сол кездегі одақтастары болған Оңтүстік Вьетнамның аралды олардың болмағанда басып алғанын көрді. Оңтүстік-Батыс Кей – Оңтүстік Қытай теңізіндегі Спратли аралдарының солтүстік шетіне жақын орналасқан. Бұл Солтүстік Қауіпті Риф тобындағы Қауіпті Жердің солтүстік-батысында, сонымен қатар филиппиндіктер басып алған Солтүстік-Шығыс Кей (Парола), Оңтүстік Вьетнамдықтар басып алған Оңтүстік Риф және әлі бос Солтүстік Риф орналасқан. Оңтүстік-Батыс және Солтүстік-Шығыс Кейлер арасындағы қашықтық шамамен 2,82 шақырым, және әрбір арал екіншісінен көрінеді. Оқиға Оңтүстік-Батыс Кей (Пугад) -ті күзетіп тұрған филиппиндік сарбаздардың барлығы Солтүстік-Шығыс Кейде (Парола) орналасқан қолбасшыларының туған күніне бару кезінде болды. Сол күні болған дауыл сарбаздардың Parola-да уақытша жиналуына да ықпал еткен деп саналады. Сондай-ақ, Оңтүстік Вьетнамның ресми тұлғалары Пугадты күзетіп тұрған филиппиндік сарбаздарды азғыру үшін туған күн тойына жезөкшелерді жіберуге тырысқаны туралы хабар тарады. Бұл филиппин қолбасшысына туған күніне жасалған «сыйлық» ретінде, сондай-ақ Оңтүстік Вьетнам әскерлерінің Спратли аралдарын күзетіп тұрған барлық филиппиндік сарбаздармен достық қарым-қатынас орнату әрекеті болды. Филиппиндік сарбаздар Оңтүстік Вьетнамның осындай әрекетке баратынын күтпеген, өйткені Филиппин мен Оңтүстік Вьетнам, АҚШ-пен бірге, Вьетнам соғысында одақтас болған. Осы тактика Оңтүстік Вьетнам әскерлерінің филиппиндік сарбаздардың аралды тастап кеткенін білуіне себеп болды деп есептеледі, бұл жағдай әдетте құпия сақталады. Тойдан кейін және ауа райы жақсарғаннан кейін, қайтып келген сарбаздар аралда Оңтүстік Вьетнам әскерлерінің ротасы бар екеніне таң қалды. Оңтүстік Вьетнамның туы филиппиндік сарбаздар орнатқан бағанадағы филиппин туының орнын алды. Филиппиндік сарбаздар келесі нысана Parola болатынан қорқып, дереу Parola-ға қайтып келді. Филиппиннің жоғары лауазымды шенеуніктері жағдайды білгеннен кейін, Parola және Пагаса (Титу аралы) -дағы әскерлерге жоғары дайындық күйінде болуды бұйырды. Келесі таңдарда филиппиндік сарбаздар Parola-да тек «наразылық білдіруге» батылды, ал Пугадтағы Оңтүстік Вьетнамдық сарбаздар өздерінің ұлттық әнұранын шырқады. Вьетнам соғысы әлі де жалғасып жатқандықтан, одақтың бұзылуын қаламаған Малаканангтың шенеуніктері үндемеуді шешті.

1975 Вьетнамның қайта бірігуі

Бірнеше айдан кейін, жаңадан біріккен Вьетнам (Солтүстік Вьетнам Оңтүстік Вьетнамды жеңгеннен кейін Солтүстік Вьетнам жұмыс тобы аралды басып алды) Спратли аралдарындағы қалған Оңтүстік Вьетнам әскерлерін алып тастап, аралдарда әскери бақылау орнатуға шешім қабылдады. Оңтүстік-Батыс Кай (Сон Ть Тьи) аймағындағы ондаған Оңтүстік Вьетнам сарбазы Солтүстік Вьетнам күштеріне түсіп қалмау үшін Солтүстік-Шығыс Кайға (Парола) дейін жүзіп кеткені хабарланды. Осы кезде президент Фердинанд Маркос басқаратын Малакананг шенеуніктері Филиппиннің аралды қайтару жолдарын талқылады. Көптеген шенеуніктер, Солтүстік Вьетнам коммунистерін филиппин ұлттық қауіпсіздігіне қауіп деп есептегендіктен, аралды қайтару үшін Оңтүстік-Батыс Кай (Пугад) аймалына шабуыл жасауды қалағандары анық болды. Бірақ, барлау мәліметтерінде біріккен Вьетнам бірнеше апта ішінде үлкен бетон гарнизон салғаны айтылғаннан кейін, шенеуніктер бұл жоспардан бас тартып, мәселені дипломатиялық жолмен шешуге тырысты. Алайда, бұл әрекет сәтті болмады және Оңтүстік-Батыс Кай (Сон Ть Тьи) аралы бүгінге дейін вьетнамдықтар басып алған аймақ болып қала берді. Бұл оқиға АВС-КБН телеарнасының бұрынғы "Маганган Габи, Баян" бағдарламасындағы эпизодқа қатысқан сарбаздармен сұхбаттасу арқылы расталды. Виетнам, Қытай, Тайвань және Филиппин аралға құқығы бар деп мәлімдесе де, 1975 жылдан бері ешқандай қақтығыс тіркелген жоқ.