Вагн Хольмбое: Даниялық композитор және педагогтың өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Вагн Гилдинг Холмбоэ (20 желтоқсан 1909 – 1 қыркүйек 1996) – даниялық композитор және педагог.

Өмір

Вагн Холмбоу Ютландияның Хорсенс қаласында, музыкаға құштар әуесқойлар отбасында дүниеге келді. Әке-шесі екеуі де фортепианода ойнайтын. Әкесі Хорсенсте бояулар мен лактар жасаушы болып жұмыс істеді. Даниялық журналист Кнуд Холмбоу – оның ағасы болды. Вагн Холмбоу 14 жасынан бастап скрипка сабақтарын алды. 1926 жылы, 16 жасында, Карл Нильсеннің ұсынысымен Копенгагендегі Дания Корольдік музыка академиясында ресми музыкалық білімін бастады. Ол Кнуд Йеппсеннен (теория) және Финн Хёфдингтен (композиция) сабақ алды. 1929 жылы оқуын аяқтағаннан кейін ол Берлинге кетіп, қысқа мерзімге Эрнст Тохтың шәкірті болды. Германия астанасында ол румыниялық пианист және суретші Мета Мей Графпен (1910–2003) танысты. Ол 1929 жылдан бері Берлиндегі Музикохшуледе оқыды, мұнда Пол Хиндемит оның ұстаздарының бірі болды. 1933 жылы олар үйленді және Берлиннен Румынияға кетіп, онда шалғай ауылдарды аралап, Трансильвания халық әндерін зерттеді. Кейін Данияға көшіп, 1934 жылы Копенгагенге қоныстанды. Әйелі Мета музыкалық мансабынан бас тартып, бейнелеу өнеріне, әсіресе фотографияға құштарлығын дамытса, Вагн жеке сабақтар беріп, осы кезеңде композиция жасай бастады. Оның ерте туындыларының көптегені әлі күнге дейін орындалмаған. Румыниядағы зерттеулеріне ұқсас, ол Данияда, соның ішінде Фарер аралдары мен Гренландияда халық әндерін зерттеумен шұғылданды. Осы іс-әрекеттерінің нәтижесінде көптеген халықтық үлгідегі композициялар, соның ішінде Инуит әндері жарыққа шықты. 1941 жылдан 1949 жылға дейін ол Корольдік соқырлар институтында оқытушы болып жұмыс істеді, ал 1950 жылдан 1965 жылға дейін Копенгагендегі Корольдік консерваторияда сабақ берді, 1955 жылы профессор атанды. Осыған дейін ол 1947 жылдан 1955 жылға дейін Данияның «Politiken» газетінде музыка сыншысы болып жұмыс істеді. Вагн Холмбоудың шәкірттерінің арасында Пер Нёргард, Иб Нёрхольм, Бент Лоренцен, Арне Нордхейм, Эгиль Ховланд және Алан Стоут болды. Вагн мен әйелі Мета 1940 жылы Зеландияның Рамлосе қаласындағы Аресё көлінің жанында жер сатып алып, 1950 жылдары «Арре Бореале» (латынша «Солтүстік Аресё») деген ферма құрды және қалған өмірін бірге өткізді. Вагн Холмбоу табиғатты жақсы көретін, өмірінің соңына дейін ауылда тұрған және жылдар бойы жеріне 3000 ағаш отырған адам болды.

Vagn Holmboe was born in Horsens, Jutland, into a merchant family of dedicated amateur musicians. Both parents played the piano. His father earned his living as a maker of colours and lacquers at Horsens The Danish journalist Knud Holmboe was his elder brother. From the age of 14 Vagn Holmboe took violin lessons. In 1926, at the age of 16, he began formal music training at the Royal Danish Academy of Music in Copenhagen on the recommendation of Carl Nielsen. He studied under Knud Jeppesen (theory) and Finn Høffding (composition). After finishing his studies in 1929 he moved to Berlin where for a short period Ernst Toch became his teacher During his time in the German capital he met the Romanian born pianist and visual artist Meta May Graf (1910–2003) from Sibiu/Hermannstadt. She had studied at the Musikhochschule Berlin since 1929, with Paul Hindemith as one of her teachers The couple married in 1933 and left Berlin for Romania, where they visited obscure and remote villages and studied Transylvanian folk song Subsequently, they moved to Denmark, settling in the capital, Copenhagen, in 1934. While his wife Meta gave up her musical career to pursue her passions in the visual arts, photography in particular, Vagn gave music lessons privately and began composing during this period. Many of the early compositions have never been performed. Similar to the research he had already done in Romania, he pursued his studies of folk song with much field work throughout Denmark including the Faroes and Greenland. Many overtly folk linked compositions, including the Inuit Songs, are a result of these activities. From 1941 to 1949 he was a teacher at the Royal Institute for the Blind, and from 1950 to 1965 he taught at the Royal Conservatory in Copenhagen, being appointed a Professor there in 1955. Prior to that he had also worked as a music critic for the Danish daily Politiken from 1947 to 1955
Vagn Holmboe's students included Per Nørgård, Ib Nørholm, Bent Lorentzen, Arne Nordheim, Egil Hovland and Alan Stout. Vagn and his wife Meta had bought a piece of land at Lake Arresø in Ramløse/Zealand in 1940, where they set up a farm, "Arre Boreale" (Latin for Northern Arresø), in the 1950s and spent the rest of their lives together there Vagn Holmboe was a keen nature lover who lived in the countryside until his death in 1996 and over the years personally planted 3000 trees on his land .

Музыка

Ол 370-ке жуық шығарма жазды, оның ішінде 13 симфония, үш камералық симфония, төрт скрипкалық симфония, 20 скрипкалық квартет, көптеген концерттер, бір опера, камералық оркестр үшін 10 прелюдиядан тұратын соңғы цикл, сондай-ақ көптеген хор музыкасы және басқа да шығармалар, сонымен қатар опс нөмірі берілмеген ерте туындылары да бар. Оның соңғы туындысы – 21-ші скрипкалық квартеті, «Quartetto sereno», оның шәкірті Пер Нёргард аяқтады. Оның 1950-1970 жылдар аралығындағы көптеген шығармаларында тақырыптық немесе мотивтік фрагменттердің музыкалық метаморфозасы кездеседі; осы тұрғыдан оның музыкасы 20-шы ғасырдың басында Жан Сибелиус жазған музыкаға ұқсас. Оның ерте шығармаларында Бела Барток сияқты Шығыс Еуропа композиторларының ықпалы байқалады; оның туындыларында Игорь Стравинский, Карл Нильсен және Дмитрий Шостаковичтің де ықпалы көрінеді.