Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Приматтар түрі
Species of primate
Сангие тарсиері (Tarsius sangirensis), сондай-ақ Сангир аралы тарсиері деп те аталады, Индонезиядағы Сулавеси аралының солтүстік-шығысынан шамамен 200 километр қашықтықта орналасқан Сангир аралында табылған шағын примат. 2008 жылы Сангие тарсиерінің популяциясы ерекше түр деп анықталды, ол Сиау аралы тарсиері (Tarsius tumpara) аталды. Сангир тілінің сангихе диалектісінде тарсиерлерді сенгаси немесе хиго деп атайды.
The Sangihe tarsier (Tarsius sangirensis), also known as Sangihe Island tarsier, is a small primate found on Sangir Island, which is located about 200 kilometers north east of the island of Sulawesi in Indonesia. In 2008 a population of the Sangihe tarsier was determined to be a distinct species, the Siau Island tarsier (Tarsius tumpara). Locally in the Sangihe dialect of Sangir language, tarsiers are called Senggasi or Higo.
Таксономия
Ол тұңғыш рет 1896 жылы Адольф Майердің түр ретінде жіктеліп, мәртебе алды. Кейіннен Хилл оны спектралды тарсиер Т. спектрінің кіші түрі деп санап, соңғы уақытқа дейін осылай сақталды. Бүгінде ол жеке түр ретінде мойындалған. Сиау аралындағы Тарсиус тумпара бұрын Сангихе тарсиерінің тобы деп есептелген, бірақ 2008 жылы ол жеке түр екені анықталды. Tarsiidae тұқымдасының түр және кіші түрлерге жататыны туралы пікірталас әлі де жалғасуда.
It was first assigned species status in 1896 by Adolf Meyer. It was later classified as a subspecies of the spectral tarsier T. spectrum by Hill and remained so until recently. Today it is recognized as a distinct species. The Siau Island tarsier, Tarsius tumpara, from Siau Island was formerly considered a population of the Sangihe tarsier, but was determined to be a separate species in 2008. There is still much debate on what is considered a species and a subspecies in the family Tarsiidae.
Сипаттама
Сангие тарсиерінің негізгі ерекшеліктері – ірі, дөңгелек, алға қараған, ақшыл қоңыр түсті көздері, созылған саусақтары мен табан сүйегі. Бұл өте кішкентай примат, салмағы 100-120 грамм аралығында. Оның тістері өткір, себебі ол қатаң түрде жануарлармен қоректенеді. Құйрықтары денесіне қарағанда өте ұзын, және олар тұрғанда қолдау үшін пайдаланылады, бірақ олар толығымен жабысуға қабілетті емес. Жоғарғы түгі сарғыш қоңыр, қара сұр түсті табанмен. Астыңғы бөліктері бозғылт ақ, ашық сұр түсті табанмен. Оның көздері жылмайды, бірақ басын 180 градусқа бұруға қабілетті.
The large, round, forward facing, pale chestnut colored eyes and elongated digits and tarsus are basic characteristics of the Sangihe tarsier. It is a very small primate weighing between 100 and 120 grams. It has sharp teeth, since it strictly eats animal matter. The tails are very long compared to body size and are used for support while stationary but are not truly prehensile in nature. Upper pelage is yellowish brown with dark grey bases. Lower parts of it are a dullish white with a light grey base. Its eyes are immobile but it has the ability to rotate its head 180 degrees.
Мінез-құлық және экология
Жұптасу үлгісі моногамды немесе полигамды. Ол көбінесе жалғыз өмір сүреді немесе 2–6 басқа шағын топтарда тіршілік етеді. Топтардың құрамына негізінен ата-аналар мен балалары кіреді. Олардың жұптасу әдеттері мен көбею дамуы туралы көп мәлімет жоқ. Қазіргі кезде белгілі нәрселер жақсы зерттелген түрлерге негізделген. Әдетте, бір ғана бала туады. Жыныстық ерекшеліктері айқын емес. Бұл түнгі жануар, сондықтан оны зерттеу одан да қиын. Көптеген тарсилер тыныш жануарлар және тек шырылдаған дыбыстар шығарады. Шырылдау әдетте аталықтары аналықтарымен жұптасуға тырысқанда естіледі. Олардың байланысының көп бөлігі иіс арқылы жүзеге асады, мысалы, зәр сезу арқылы.
The mating pattern is monogamous or polygamous. It tends to be solitary or lives in small groups of 2–6. Groups mainly consist of the parents and offspring. Little is known about their specific mating patterns and reproduction development. What is known is based on better documented species. It normally gives birth to a single offspring. There is little sexual dimorphism. It is a nocturnal species, which makes it even harder to document. Most tarsiers are relatively silent creatures and only make chirping sounds. Chirping can be mostly heard when males are trying to mate with females. Most of its communication is through scent, such as urine.
Диета
Ол негізінен шегірткелер мен қоңыздар сияқты жәндіктермен қоректенеді. Кейде ол кесірткелер сияқты ұсақ омыртқалы жануарларды жейді. Тарсиерлер – толыққанды етқоректі болып табылатын жалғыз маймылтектес жануарлар. Ас қорыту жолы өте қарапайым және қысқа. Ол басқа жәндікқоректілер сияқты жәндіктерді іздемейді, керісінше, отырып күтеді. Ол олжаны байқағанда, оны қолдарымен ұстап алады немесе секіріп ұстап алады.
It eats mainly insects such as grasshoppers and beetles. It is occasionally seen eating small vertebrates like lizards. Tarsiers are the only known primates that are completely carnivorous. The digestive tract is very simple and short. It does not forage for insects like other insectivores but instead sits and waits. Once prey is spotted it will use its hands to grab it or leap and catch it.
Қорғау
Сангих тарсиері IUCN Қызыл тізімінде құрып бара жатқан түр ретінде тіркелген. Ол CITES-тің II қосымшасына енгізілген. Қазіргі таңдағыда осы тарсиер түрін сақтауға арналған ерекше бағдарламалар жоқ. Оның туған жерінде табиғат қорғау аймақтарының да жетіспеушілігі байқалады. Бұл түрді табиғи ортасынан тыс жерде сақтау өте қиын, себебі олар табиғи мекенінен тыс жағдайда нашар тіршілік етеді. Түрдің көбею ерекшеліктері туралы мәлімет аз болғандықтан, оны көбейтуге бағытталған бағдарламалар да қазірге дейін жоқ. Шекель мен Салим осы түрді, сондай-ақ Сиау аралындағы тарсиерді жақсырақ қорғау бойынша ұсыныстар білдірді. Аталған шараларға ex situ сақтауды жақсартуға инвестиция құю, филиппин тарсиері Carlito syrichta fraterculus-тың бір түрі үшін құрылған қасиетті орындар сияқты қорықтар құру және тарсиерлерді бақылау іс-шараларын ұйымдастыру кіреді. Бұл жобалардың кейбіреулері аймақтағы экожүылымды дамытуға және экономиканы жақсартуға мүмкіндік береді. Авторлар сонымен қатар, түр туралы хабардарлықты арттыруды және адамдарға жерлерін тиімді басқару арқылы түрдің сақталу мүмкіндігін арттыру туралы кеңес беруді ұсынады.
The Sangihe tarsier is listed as endangered on the IUCN Red List. It is listed as an Appendix II species under CITES. Currently there are no specific conservation programs for this species of tarsier. There is also a lack of nature reserves located in its native land. It is very difficult to have any type of ex situ conservation for this species, since it does not fare well outside their natural habitat. Since little is known about the species' reproduction patterns, there are not any breeding programs currently. Shekelle and Salim made some proposals on better protection for this species along with the Siau Island tarsier. Such actions include more investments on improving ex situ conservation, mimic sanctuaries found for a subspecies of the Philippine tarsier Carlito syrichta fraterculus along with tarsier tracking activities. Some of the above would increase ecotourism in the area and improve economics in the area. The authors also recommend increasing awareness of the species and advising people on how to better manage their lands to improve chances of the survival of the species.
Қауіптер
Халық саны 1505-52 734 аралығында деп саналады. Оның ареалындағы бұлтты жағдайдың салдарынан нақты санды анықтау қиын. Оның табиғи қауіптері құстар, жыландар және алып циветтерді қамтиды. Аву тауы да қауіпті жағдай тудыруы мүмкін, себебі ол аралдағы белсенді және қауіпті жанартау. Антропогендік факторларға ортаның жоғалуы немесе фрагментациясы, аралға мысықтар мен иттердің кіргізілуі, оның ареалындағы халық тығыздығының артуы және үй жануарларын сату жатады.
The population is thought to be between 1,505 and 52,734. Accurate numbers are hard to estimate due to cloud coverage over its range. Some of its natural threats include birds, snakes, and the giant civet. Mount Awu can also be considered a natural threat as well, since it is an active and deadly volcano on the island. Anthropogenic causes include habitat loss or fragmentation, the introduction of cats and dogs to the island, population density increases in its territory, and pet trade.