Кіріспе

Германияның Рюген аралындағы Бинц муниципалитетінде орналасқан "Прора" деп белгілі "Прора Колосы" құрылыс кешені. Ол 1936-1939 жылдар аралығында нацистік Германия тарапынан "Қуаныш арқылы күш" (Kraft durch Freude немесе KdF) жобасы аясында салынған. Кешен сегіз бірдей ғимараттан тұрады және жағажайға параллель созылып жатыр, қазірге сақталған құрылыстардың ұзындығы шамамен... (мәлімет жоқ). Ғимараттар демалыс орны ретінде жоспарланғанымен, құрылысы аяқталмады және мақсатына сәйкес пайдаланылмады. Бірақ, "Прора" нацистік партияның үгіт-насихат құралы ретінде кеңінен қолданылды, кешен құрылысындағы күш-қуат партия тарапынан өздерінің күшімен теңестірілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін кешен әртүрлі әскери мақсаттарда қолданылды: бірінші Кеңес Армиясы, содан кейін Шығыс Германияның Volksarmee әскері, одан кейін Германияның Бундесвері пайдаланды. Бүгінде кешенде үлкен жастар жатақханасы, қонақ үй және демалысқа арналған пәтерлер орналасқан. Бұл кешен нацистік сәулет өнерінің ерекше және көзге түсетін мысалы ретінде мемлекеттік мұра тізіміне енгізілген.

Орналасқан жері

Прора Сассниц пен Бинц аймақтары арасындағы кең шығанақта, Прорер Виек деп аталатын, орналасқан. Бұл шығанақ Клейнер Жасмундр Бодден лагунасын Балтық теңізінен бөліп тұратын тар құмды дала (Прора) үстінде жатыр. Ғимараттар ұзын созылып, жағажайдан шамамен 1,5 километр қашықтықта орналасқан. Жағалау Бинцтен бастап паромдық портына дейін созылатын ұзын, жазық құмды жағажайды ұсынады. Осы жағажай теңіз жағасындағы курортты құруға өте ыңғайлы орын болды.

Жоспарлар

"Қуаныш арқылы күш" бағдарламасы Веймар республикасы кезінде социал-демократтардың және, аз дәрежеде, коммунистердің билік тірегі болған жұмысшы табын қолжетімді бағада көптеген мәдени шаралар мен жаппай туризм ұсыну арқылы нацистік партияға тарту мақсатымен жасалды. Бұл, сонымен қатар, үнемі насихат арқылы нацистік идеологияны сіңдіруге мүмкіндік берді. 1933 жылдың қарашасында құрылған "Қуаныш арқылы күш" бағдарламасы бойынша 1934 жылы 400 мың адам саяхатқа қатысты, ал 1937 жылы бұл көрсеткіш 1,7 миллионға жетті. Бұдан бөлек, демалыс күндері экскурсияға 7 миллион адам, ал ұйымдастырылған жаяу серуендерге 1,6 миллион адам қатысты. Германиялық Еңбек майданының басшысы Роберт Лей, "Қуаныш арқылы күш" бағдарламасы оның құрамында болды, Прораны британдық "демалыс лагерьлеріне" – орташа жұмысшыға қолжетімді демалыс ұйымдастыруға арналған Бетлинс сияқты кешендерге ұқсас деп есептеді. Прора 20 000 демалыс шегушіге арналған, себебі әр жұмысшы жағажайда демалуға лайық деп саналды. Адольф Гитлердің бас архитекторы Альберт Шпеердің басшылығымен өткен дизайн конкурсында жеңіске жеткен Клеменс Клоц жобалаған барлық бөлмелер теңізге қарауы тиіс болды, ал дәліздер мен санитарлық тораптар құрлық жағына орналастырылды. Әр бөлмеде екі төсек, гардероб және раковина болуы керек еді. Әр қабатта ортақ дәретханалар, душ және ванна бөлмелері қарастырылған. Гитлердің Прораға қатысты жоспарлары одан да амбициялы болды. Ол 20 000 орындық "бар болған ең үлкен және ең күшті" теңіз курортын құруды қалаған. Орталықта үлкен ғимарат салынуы керек еді, ол лекциялар мен концерттерге арналған кең зал болмақ. Сонымен қатар, Гитлер соғыс жағдайында кешенді әскери госпитальге айналдыру мүмкіндігін қарастырды. Гитлер архитектор Эрих цу Путлицтің алып жабық арена жобаларын міндетті түрде енгізуді талап етті. Путлицтің фестиваль залы бір уақытта 20 000 қонақты қабылдауға арналған. Оның жоспарларына екі толқынды жүзу бассейні, кинотеатр және театр кірді.

Құрылыс

Құрылыс 1936 жылы басталды және Прора салынып жатқан аз жылдар ішінде Рейхтің барлық ірі құрылыс компаниялары мен шамамен 9000 жұмысшы осы жобаға қатысты. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Прорадағы құрылыс тоқтатылды және құрылысшылар Пенемендедегі V қару зауытына жіберілді. Сегіз тұрғын үй блогы, театр және кинотеатр құрылмаған күйінде қалды. Бассейндер мен фестиваль залы жобадан түсірілді. Егер кешен аяқталған болса, ол әлемдегі ең ірі демалыс орталығы болар еді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Соғыс кезінде одақтас әскерлердің бомбалау шабуылынан Гамбург тұрғындарының көптегені бір тұрғын үй кешенінде паналады, ал кейін Германияның шығысынан келген босқындар да сол жерге орналасты. 2010 жылдың қыркүйегінде неміс-австриялық инвесторлар тобы 1-ші және 2-ші кешендерді қарттарға арналған тұрғын үйлерге және 300 орындық қонақ үйге айналдыру жоспарларын жариялады, онда теннис корты, бассейн және шағын сауда орталығы болады. Инвестициялық құн 100 миллион евроға бағаланады.

Метрополиялық маркетинг

2013 жылы неміс компаниясы Metropole Marketing Prora-ны қайта жаңарту және бөлімдерді жазғы үйлер ретінде сату құқығын сатып алды. Сол жылы «Колос» деп аталатын ғимараттағы қайта жаңартылған пәтерлердің әрқайсысы 700 000 евроға дейін сатылды. 2-ші блоктағы Prora Solitaire қонақ үйі 2016 жылдың жазында ашылды, ал 2017 жылдың ортасына қарай сол блоктан кейбір қайта құрылған пәтерлер сатылымға қойылды. Осы кезде төрт ғимарат қайта жаңғыртудан өтіп жатты, бесіншісі жастар жатақханасы ретінде пайдаланылды, ал қалған үшеуі қираған күйінде қалды. 2017 жылдың қараша айындағы жаңалықтарға сәйкес, 1-ші блоктан көптеген пәтерлер сатылды, олар Гамбург және Берлинде тұратын адамдарға жазғы үйлер ретінде ұсынылды. Бұл оқиға 2012 жылы түсірілген Prora қысқаметражды фильмінің түсірілім алаңы болды. Prora, Дэвид Янгтың бірігуге дейінгі Шығыс Германиядағы қылмыстық романдар сериясының бірінші және бесінші кітабында – Stasi Child (2016) және Stasi Winter (2020) оқиғасының орын алатын жері. Екі әңгімеде де жоспарланған демалыс орнында орналасқан, жасөсперім қылмыскерлерге арналған жұмыс үйі – ойдан шығарылған Jugendwerkhof бейнеленген.