Кіріспе

Металл конструкцияларын жасау

Металл конструкцияларын кесу, иілу және құрастыру процестері арқылы жасау – бұл әр түрлі шикізаттардан машиналар, бөлшектер мен құрылымдар жасауды қамтитын қосымша құн процесі. Әдетте, металл өңдеу шебері инженерлік сызбалар негізінде жұмысқа тендер ұсынады және келісімшартқа ие болған жағдайда, өнімді өндіреді. Ірі металл өңдеу шеберханалары дәнекерлеу, кесу, қалыптау және механикалық өңдеу сияқты көптеген қосымша құн процестерін қолданады. Басқа өндіріс процестеріндегідей, адам еңбегі де, автоматтандыру да кеңінен қолданылады. Өндірілген өнім металл өңдеу туындысы деп аталуы мүмкін, ал осы салаға маманданған мекемелер металл өңдеу шеберханалары деп аталады. Металл өңдеудің басқа да көптеген түрлерінен, мысалы, механикалық өңдеу, металл штамптау, соққымен пішілдеу және құюдан алынған өнімдер пішіні мен функциясы жағынан ұқсас болуы мүмкін, бірақ бұл процестер металл өңдеу ретінде жіктелмейді.

Кесу және жағу

Шикізатты кесу үшін әртүрлі құралдар қолданылады. Ең көп таралған кесу әдісі – қырқу. Металл кесуге арналған арнайы ленталы аралар қатаңдатылған пышақтарымен және тегіс кесу үшін автоматты тасымалдау механизмдерімен жабдықталған. Абразивті кескіш пилалар, сондай-ақ «кескіш пилалар» деп те аталады, митер пілдеріне ұқсас, бірақ болатты кесетін абразивті дискілері бар. Газды кесу шамдары үлкен көлемдегі болатты аз күш жұмсап кесе алады. Жанар үстелдер – CNC (компьютермен басқарылатын) газды кесу шамдары, көбінесе табиғи газбен жұмыс істейді. Плазмалық және лазерлік кесу үстелдері, сондай-ақ су ағынымен кесу құралдары да жиі қолданылады. Болатты плита үстелге салынып, бағдарлама бойынша бөлшектер кесіледі. Тіреу үстелі тозығы жеткен кезде ауыстырылатын сырықтардан тұрады. Жоғары деңгейдегі жанар үстелдер CNC соққылау мүмкіндігін, соққылар мен қалыптардың айналмалы тізбегі арқылы қамтиды. Плазмалық және лазерлік кесу арқылы құрылымдық болат өңдеу кезінде роботтар кесу басын үш өлшемді кеңістікте кесілетін материалдың бойымен жылжытады.

Құрастыру

Құрастыру – материал қоспай немесе алып тастамай, күш қолдану арқылы жалпақ металл табақтарды 3D нысандарға айналдыру процесі. Бұл күш металдың бастапқы пішінін өзгертуге жеткілікті болуы керек. Құрастыруды соққылар және қалыптар сияқты құралдармен басқаруға болады. Станоктар күштің мөлшері мен бағытын реттей алады. Станокпен құрастыру, құрастыру мен дәнекерлеуді біріктіре отырып, дайын металл жамылғыларын (мысалы, су ағызуға арналған сызықтық торларды) жасауға мүмкіндік береді. Көптеген металл материалдар, белгілі бір деңгейде соғылмалылыққа ие және жарылмай немесе сынбай, айтарлықтай пластикалық деформацияға қабілетті болғандықтан, осы техникаларға өте ыңғайлы. Дұрыс есептеу және құралдарды станокпен дұрыс пайдалану арқылы қайталамалы нысан жасауға болады, оны зергерлік, ғарыш, автомобиль, құрылыс, азаматтық және сәулеттік өнеркәсіптерде өнімдер жасау үшін қолдануға болады.

Өңдеу

Металл өңдеу – металл блогынан материалды алып тастау арқылы қажетті пішінге келтірудің мамандандырылған саласы. Дайындау цехтары әдетте металл токарлық станоктары, фрезерлеу станоктары, дрельдер және басқа да портативті металл өңдеу құралдарын қолдана отырып, белгілі бір деңгейде өңдеу мүмкіндігіне ие болады. Көптеген қатты бөлшектер, мысалы, тісті дөңгелектер, болттар, бұрандалар мен гайкалар металл өңдеу арқылы жасалады.

Дәнекерлеу

Дәнекерлеу – болат өндірісінің негізгі бағыты. Дайындалған және өңделген бөлшектер жинақталып, уақытша дәнекерленеді, содан кейін дәлдігі қайтадан тексеріледі. Егер бірнеше дәнекерлеу тапсырысы болса, дәнекерлеуге арналған бөлшектерді орналастыру үшін бекіткіш пайдаланылуы мүмкін. Дәнекерлеуші жұмысты инженерлік сызбаларға сәйкес (детальный дәнекерлеу үшін) немесе өз тәжірибесі мен шешімі бойынша (егер егжей-тегжейлі мәліметтер берілмесе) аяқтайды. Жылудан дәнекерлеу бұрмалануын болдырмау немесе түзету үшін арнайы шаралар қажет болуы мүмкін. Мұндай шараларға бөлшекті қайта жобалау арқылы дәнекерлеу көлемін азайту, кезеңді дәнекерлеуді қолдану, берік бекіткішті пайдалану, дәнекерлеуді салқындаған кезде құммен жабу және дәнекерлеуден кейін түзету кіреді. Бұрмаланған болат дәнекерлеуін түзету оксиацетилен отымен жүргізіледі. Бұл жоғары мамандандырылған жұмыста жылу баяу, түзу сызық бойынша қолданылады, салқындаған кезде болаттың жиырылуына себеп болады. Ықтималды дәнекерлеуші осылайша елеулі бұрмалануды жоюға қабілетті. Болат дәнекерлеулер кейде қалдық кернеуді азайту үшін төмен температурада қыздырылады. Мұндай дәнекерлеулер, әсіресе қозғалтқыш блоктарына арналғандары, жылумен өңдеуден кейін тесіктен өтеді. Дәнекерлеу салқындағаннан кейін тігістер әдетте тазартылады, содан кейін құрастырма құммен тазартылып, грунтовкаланып, боялады. Содан кейін қосымша өндіріс жүргізіліп, дайын өнім тексеріліп, жөнелтіледі.