Валентин Адамбергер: Неміс опера тенорінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Неміс опера теноры Валентин Адамбергер, итальян тілінде Адамонти деп те белгілі, (22 ақпан 1740 жыл немесе 6 шілде 1743 – 24 тамыз 1804) – неміс опера теноры. Оның дауысы икемділігімен, ептілігімен және нақтылығымен әлемге әйгілі болды, ал Моцарт сияқты бірнеше атақты композиторлар осы оған арнап музыка жазды.

Өмірбаян

Адамбергер 1740 жылы Баварияның Рор қаласында немесе 1743 жылы Мюнхенде дүниеге келген. 1755 жылдан бастап ол Иоганн Вальлехаузермен (Джованни Валеси деп те аталады) Мюнхендегі иезуит институтында ән оқыды. 1760 жылы герцог Клеменстің капелласына қосылды және 1770 жылы герцог қайтыс болғаннан кейін, оны сайлаушының Хофкапелласына қабылдады. Ол өзінің опералық дебютын 1772 жылы Мюнхенде жасады. Бұл Модена, Венеция, Флоренция, Пиза және Рим операларында жетекші тенорлық рөлдерді ойнаған табысты мансабының бастамасы болды. Ол J. C. Бах, Джузеппе Сарти, Пьетро Гульельми, Антонио Саккини, Фердинандо Бертони және басқалардың операларында рөлдер жасады. Оның дауысына жазылған ариялар темпінде орташа болды және көбінесе B мажорда жазылды. Көптеген композиторлар оның арияларын obbligato кларнеттерімен және экспрессивті хроматикалық интонациялармен оркестрледі. Римде Адамбергер 1775 жылдан 1777 жылға дейін итальяншаланған Валентино Адамонти атты сахналық есімімен ән шырқады. 1778–1779 жылдары Лондонның Король театрында ән шырқады. Флоренция мен Миланда өнер көрсету үшін қысқа уақытқа Италияға оралғаннан кейін, ол Венадағы Ұлттық сарай театрының Сингшпиль компаниясына қосылды. Ол 1780 жылы 21 тамызда өзінің алғашқы өнерін көрсетті. Келесі жылы ол Веналық актриса Мария Анна Адамбергерге (1753–1804) үйленді; олардың қызы Антони Адамбергер болды, кейін ол танымал актриса болды. 1783 жылы Сингшпиль компаниясы тарады, бірақ Адамбергер оны алмастырған итальяндық компанияда қалды. 1785 жылы итальяндықпен бірге Сингшпиль компаниясы қайта құрылғанда, ол қайтадан оның жетекші теноры болды, ал 1789 жылы екінші рет таратылғанда, итальяндық компанияға оралды. 1793 жылы сахнадан зейнеткерлікке шықты, бірақ императорлық Хофкапельдің мүшесі және әйгілі ән мұғалімі ретінде жалғасты. Ол Венада қайтыс болды. Адамбергердің дауысы қайда барса да, оған тәнті болғандар болды. Кристиан Шубарт пен Маунт Эджкамб оның жоғары дауыстық регистрдегі дыбысының мұрындық сапасына тоқталды, ал әншілерді қатты сынға алған Чарльз Берни "жақсы дауыспен [ол] жақсы әнші болар еді" деп атап өтті. Алайда, ол Италия, Германия және Англия жұртшылығының сүйікті әншісі болды, әсіресе Венада танымал әнші болды. Жергілікті вендік журналист Михтнер Адамбергер туралы "жүректері жұмсақ әнші" деп жазды. Адамбергерге құлшылық еткен Моцарт, оған арнап "Серальдан ұрлау" (1782) атты шығармасында Белмонт ролін жазды. 1781 жылы 26 қыркүйекте жазған хатында Моцарт былай деп жазды: "Қазір мен Белмонттің А мажордағы ариясына назар аударайын, «О wie ängstlich, o wie feurig». Сізге оның қалай сөйлегенін, тіпті оның жүрегі қалай соғып жатқанын айтқым келеді. Екі скрипканың октавада ойнауы. Бұл - оны естігендердің бәрінің сүйікті ариясы, және менің де сүйікті ариям. Мен оны Адамбергердің дауысына сай жаздым. Оның дірілдеп, әлсіреп, көкірек қағып тұрғанын көресіз. Мен мұны crescendo арқылы білдірдім. Сізге бірінші скрипкалар мен флейтаның бір мезгілде ойнауының шырқайтын дыбыстары мен ыңқылдары естіледі". Моцарт Адамбергерге "Шауспильдиректор" (1786) пьесасында Вогельсанг рөлін, сондай-ақ бірнеше концерт арияларын (K.420 және K.431) және Die Maurerfreude кантатасын (K.471) жазды.

Adamberger was born either in Rohr, Bavaria in 1740 or in Munich in 1743. Beginning in 1755, he studied singing with Johann Walleshauser (also known as Giovanni Valesi) while at the , a Jesuit institution in Munich. In 1760, he joined the Kapelle of Duke Clemens and upon the Duke's death in 1770 was taken into the Elector's Hofkapelle. He made his opera début at Munich in 1772. This was the beginning of a successful career singing leading tenor roles in opera seria at Modena, Venice, Florence, Pisa and Rome. He created roles in operas by J. C. Bach, Giuseppe Sarti, Pietro Guglielmi, Antonio Sacchini, Ferdinando Bertoni and others. The arias they wrote for his voice tended to be moderate in tempo and often were written in B major. Many of the composers orchestrated his arias with obbligato clarinets and expressive chromatic inflections. In Rome, Adamberger sang under the italianized stage name Valentino Adamonti from 1775 to 1777. From 1778 1779 he sang at the King's Theatre in London. After returning to Italy briefly for appearances in Florence and Milan, he joined the Singspiel company of the National Court Theater at Vienna. He made his début there on 21 August 1780. The following year, he married the Viennese actress Maria Anna Adamberger (1753–1804); their daughter was Antonie Adamberger, later a popular actress. In 1783, the Singspiel company disbanded but Adamberger was kept on for the Italian company that replaced it. When the Singspiel company was revived in 1785, alongside the Italian, he again became its leading tenor, and when it was disbanded for the second time, in 1789, he returned to the Italian company. In 1793, he retired from the stage but continued as a member of the imperial Hofkapelle and as an eminent singing teacher. He died in Vienna. Although Adamberger's voice was admired where ever he went, he did have his critics. Christian Schubart and Mount Edgcumbe remarked on the nasal quality of his voice in the higher vocal register and Charles Burney, generally a harsh critic of singers, remarked that "with a better voice [he] would have been a good singer". However, he was universally liked by the public in Italy, Germany, and England, and was a particularly popular singer in Vienna. Michtner, a local Viennese journalist, wrote of Adamberger that he was "the favourite singer of softer hearts". Mozart, who admired Adamberger, wrote the part of Belmonte in Die Entführung aus dem Serail (1782) for him. In a letter dated 26 September 1781, Mozart wrote, "Let me now turn to Belmonte's aria in A major, ‘O wie ängstlich, o wie feurig’. Would you like to know how I have expressed it – and even indicated his throbbing heart? By the two violins playing in octaves. This is the favourite aria of all who have heard it, and it is mine also. I wrote it expressly to suit Adamberger's voice. You see the trembling, the faltering, you see how his throbbing breast begins to swell; this I have expressed by a crescendo. You hear the whispering and the sighing – which I have indicated by the first violins with mutes and a flute playing in unison." Mozart also composed the role of Vogelsang in Der Schauspieldirektor (1786) for Adamberger, as well as several concert arias (K.420 and K.431) and the cantata Die Maurerfreude (K.471).