Кіріспе

2001 ж. Солтүстік Йоркширдегі темір жол апаты, Англия

Селбидегі темір жол апаты (сонымен қатар Ұлы Хек темір жол апаты деп те аталады) – 2001 жылдың 28 ақпанында Ұлы Хекте, Солтүстік Йоркширдегі Селби қаласының жанында болған жоғары жылдамдықты темір жол апаты. Ұлы Солтүстік-Шығыс темір жолы (GNER) басқаратын Ньюкаслдан Лондонға бағытталған InterCity 225 жолаушылар пойызы, тас жолдың құрлысынан темір жолға құлап түскен Land Rover Defender көлігімен соқтығысты. Осының салдарынан, пойыз қарсы келе жатқан жүк пойызының жолына дейін бұрылып, шамамен жылдамдықпен соқтығысты. Апатта он адам қаза тапты, оның ішінде екі пойыздың машинистері де болды, ал 82 адам ауыр жарақат алды. Бұл Ұлыбританиядағы XXI ғасырдағы ең ірі темір жол апаты болып табылады.

Оқиғалар

Апат шамамен 06:13 (GMT) кезінде болды, онда 37 жастағы Гари Харт басқаратын және жүктелген тіркемені сүйрейтін Land Rover Defender (Renault Savanna эстайт машинасын тасымалдайтын) батыс бағытындағы M62 тас жолында, шығыс жағалаудағы магистральдық темір жолы үстіндегі көпірге жеткенге дейін жолдан шығып кетті. Көлік тік жардан төмен құлап, оңтүстікке қарай темір жолға түсті. Жолдан кері жүруге тырысқаннан кейін, Харт көліктен шығып, ұялы телефоны арқылы шұғыл көмек шақырды. Шақыру барысында Land Rover-ді оңтүстікке қарай келе жатқан Ұлы Солтүстік-Шығыс темір жолы (GNER) InterCity 225 пойзы қағып өтті. InterCity 225-тің көлікке соқтығысуы Харттың 999 нөміріне жасаған қоңырауында тіркелді; пойыз кедергіні көрген кезде дабыл бергенімен, оның жылдамдығын төмендетуге кеш болды. InterCity 225, 91 класты локомотивпен (No 91023) және жүргізуші вагонымен (DVT No 82221) жүрді. Land Rover-ді қағысқаннан кейін, DVT-нің алдыңғы доңғалақ жинағы рельстен шығып кетті, бірақ пойыз тік тұрды. Жақын маңдағы бұрылыс оны көмір тасымалдайтын және Иммингемнен Феррибриджге бара жатқан Freightliner жүк пойызының бағытына бұрып жіберді, ол 66 класты локомотивпен (No 66521) сүйретілді. Жүк пойызы InterCity 225 жолаушылар пойызының Land Rover-ді қағысқаннан кейін шамамен соқтығысты, нәтижесінде жеңіл DVT толығымен қирады, ал InterCity 225-тің Mark 4 вагондарының тоғызы орташадан ауыр зақымдар алды, олар көбінесе аударылып, темір жолдың шығыс жағындағы, ECM 2/7 көпірінен оңтүстікке қарайғы далада тоқтады. Соңғы локомотив рельстен шығып, тік тұрды және аздап зақымдалды. 66 класты жүк локомотиві соққыдан кейін доңғалақ жинақтарын жоғалтты, DVT-ден қалған сынықтар астына түсіп, жанар май багын жарып жіберді. Ол сол жағына аударылып, көпірдің солтүстігіндегі желіге жақын тұрғын үйдің бақшасында тоқтады. Локомотивтің кабинасы мен оң жағы ауыр зақымдар алды. Одан кейін келген тоғыз вагонның барлығы рельстен шығып, әртүрлі деңгейде зақымдалды. 66 класты локомотивпен бірге рельстен шыққан екі вагон үйдің алдындағы тұрғын үй және гаражды қиратты, барлығы үш объекті де тоқтады, бірақ үйдің өзіне тимеді. Екі пойыздың соқтығысуына бірден бұрын InterCity 225-тің жылдамдығы шамамен және жүк пойызының жылдамдығы шамамен болды. Пойыздардың жақындасу жылдамдығы ескерілгенде, соқтығысу 1999 жылғы Лэдброк Гроув апатынан бері Ұлыбританиядағы ең жоғары жылдамдықты темір жол оқиғасы болды.

Нәтиже

Екі пойыз жүргізушісі, InterCity 225 пойызындағы екі қосымша пойыз экипажы және алты жолаушы қаза тапты, барлығы жүк пойызымен болған соқтығысу салдарынан болды. Апаттан аман қалғандардың арасында 66521 локомотивінің кабинасында саяхаттап жүрген және 24 жыл тәжірибесі бар 66-сынып локомотивін жүргізушіге жаңа маршрутты үйреткен Эндрю Хилл болды. InterCity 225 вагондарында 99 жолаушы мен пойыз қызметкерлері болған. Ньюкаслдан таңғы сағат 04:45-те шыққан пойыз жолаушылар санын азайтты. Нәтижесінде, 52 қатысты жарақат алған жолаушының 45-і және барлық сегіз қаза болған адам (екі локомотив жүргізушісін қоспағанда) алғашқы бес вагонда болды, олардың ішінде ресторан вагоны және екі бірінші сынып вагоны бар еді, стандартты вагондарға қарағанда олар тығыздық аз болған. Барлығы 82 адам ауруханаға жеткізілді. Ресми оқиға туралы есепте InterCity 225-тің Mark4 вагондарының қауіпсіздігі жоғары бағаланды. Төтенше жағдайға жауап берудің ерекше жағы – 2001 жылы Ұлыбританияда болған ауыз және есік ауруының салдарынан оқиға орнында дезинфекциялау шараларын жүргізу қажеттігі болды.

Салдары

No.66526 локомотиві содан бері "Машинист Стив Данн (Джордж)" деп аталды, ол соқтығысу кезінде қаза тапқан Freightliner машинисінің құрметіне. Апатты еске алу үшін тақтаға: "Жарамды инженер, машинист Стив (Джордж) Данн 2001 жылғы 28 ақпанда Грейт Хекте болған апатта қаза тапты". Данннің ұлы Джеймс апат кезінде тоғыз жаста болған, кейін ол да машинист болды. Апатта қаза тапқан тағы бір Freightliner қызметкері Барри Нидхэмнің құрметіне 56115 локомотиві оның атымен аталды. Атау тақталары мен ескерткіш тақталар 60087 локомотивіне, содан кейін 60091 локомотивіне ауыстырылды. Жоғарыда аталған локомотивтерде де түсіндірмелік тақта болды. Соқтығысуда қаза тапқан GNER машинисі Джон Уэддлге оның туған қаласы Ньюкаслде оның атымен аталған жаңа машинисттерді даярлау мектебі арқылы құрмет көрсетілді. Оның 16 жасар қызы Стефани отбасы мүшелерінің қатысуымен өткен салтанатта мектепке арналған ескерткіш тақтаны ашты. Кездейсоқ жағдай бойынша, No.91023 төрт ай бұрын Хатфилдтегі теміржол апатына қатысқан. Локомотив екі жағдайда да аз ғана зақым алды. 91 класы локомотивтерінің техникалық жаңартылуы нәтижесінде барлық локомотивтердің нөміріне 100 қосылды (91001 – 91101 және т.б.), бірақ 91023 локомотивінің нөмірі 91123 емес, 91132 болып өзгертілді. Тарихының нәтижесінде "Бақытты" деп аталған 91132 локомотиві 2021 жылға дейін пайдалануда болды, содан кейін ол Нотингемдегі Sims Metals Scrapyard компаниясымен құрастырылып таратылды. Вагонның тоқтаған жерінде ескерткіш орнатылды.

Сот іс жүргізуі

Харт оқиғадан зардапсыз шығып, кейіннен Лидс корольдік сотында қауіпті жүргізу арқылы он адамның өліміне себепкер болды деген айыппен сотталды. Ол айыптауды жоққа шығарып, көлігінде техникалық бұзушылық болғанын немесе жолдағы бір нәрсеге соқтығысқандарын мәлімдеді. Land Rover-і қалааралық пойызбен соқтығысқандығын көргенімен, жүк пойызының соқтығысы туралы полиция хабарлағанға дейін білмегенін айтты. Харт 2001 жылдың 13 желтоқсанында кінәлі деп танылып, бес жылға бас бостандығынан айырылды және бес жылға көлік жүргізу құқығынан айырылды. Ол жазасының жартысын өтеген соң 2004 жылдың шілдесінде түрмеден босатылды. Белсенділер автожол бойындағы қауіпсіздік кедергілерінің жеткіліксіз ұзындығына назар салды. Денсаулық сақтау және қауіпсіздік басқармасының соңғы есебіне сәйкес, Land Rover кедергі басталар алдында 30 метрдей жолдан шығып, рельстер бойындағы қарапайым ағаш қоршауды оңай бұзған. 2003 жылы Автожолдар агенттігі теміржол көпірлеріндегі қауіпсіздік кедергілерін қарап, бүкіл ел бойынша тек үш көпірді жаңарту қажет екенін анықтады. Грейт Хектегі көпір олардың қатарында болған жоқ. 2003 жылдың қазанына қарай Харттың сақтандыру компаниясы 22 миллион фунт стерлингтен астам төлеген. Гарри Харттың сақтандыру компаниясы, Харттың атынан, GNER және зардап шеккендерге төленген өтемақыға үлесін қосу үшін Көлік департаментіне талап арыз берді, қауіпсіздік кедергісінің жеткіліксіздігіне байланысты (бірлескен кінә) себептілікке сілтеме жасады. Жоғары сот судьясы кедергінің ұзындығы орынды екенін және ешқандай кінәлілік болмағанын мәлімдеді.