Кіріспе

Неміс-американдық кинорежиссер Эрнст Любич (/ˈluːbɪtʃ/; 29 қаңтар 1892 – 30 қараша 1947) – неміс туған американдық кинорежиссер, продюсер, сценарист және актер. Оның мәдениетті комедиялары оған Голливудтың ең талғамды және күрделі режиссері деген бедел берді; оның атағы арта келе, оның фильмдері "Любичтің қолтаңбасы" деп жарналанды. Оның ең белгілі туындылары: «Жаннаттағы қиындықтар» (1932), «Өмірге жоспар» (1933), «Ниночка» (1939), «Бұрыштағы дүкен» (1940), «Болу немесе болмау» (1942) және «Жұмақ күте алады» (1943). Ол «Патриот» (1928), «Махаббат шеруі» (1929) және «Жұмақ күте алады» (1943) фильмдері үшін үш рет «Оскар» сыйлығының «Ең үздік режиссер» номинациясына ұсынылды. 1946 жылы ол кино өнеріне сіңірген еңбегі үшін Арнайы «Оскар» сыйлығымен марапатталды.

Ерте өмір

Любич 1892 жылы Берлинде Саймон Любичтің ұлы болып дүниеге келді. Оның отбасы ашкеназдық яһудилер еді; әкесі Ресей империясының Гродно қаласында (қазіргі Беларусь) туған, ал анасы Берлиннің сыртындағы Вризеннен шыққан. Ол әкесінің тігінші кәсібінен бас тартып, театрға қадам басты және 1911 жылға қарай Макс Рейнхардтың «Неміс театрының» мүшесі болды.

Алғашқы еңбектері, 1913-1921

1913 жылы Любич «Идеалдық әйел» фильмінде актер ретінде кинодағы дебютін жасады. Ол біртіндеп актерліктен бас тартып, режиссураға көшті. 1912 мен 1920 жылдар аралығында ол актер ретінде шамамен 30 фильмде ойнады. Актерлік мансабындағы соңғы рөлі 1920 жылы Пола Негри және Пол Вегенермен бірге түсірілген «Сумурун» драмасында болды, сонымен қатар ол бұл фильмнің режиссері де болды. 1918 жылы Пола Негри қатысқан «Мумия Маның көзі» (Die Augen der Mumie Ma) фильмімен ол өзінің режиссерлік шеберлігін көрсетті. Любич эскапистік комедиялар мен ауқымды тарихи драмаларды кезекпен түсіріп, екеуі де халықаралық деңгейде үлкен жетістікке жетті. «Мадам дю Барри» (Жанғышу, 1919) және «Анна Болейн» (Алаяқтық, 1920) фильмдерінен кейін ол әлемдік киноның ұлы шебері ретінде танылды. Бұл екі фильм 1921 жылдың басында американдық дистрибьюторлардың назарына ілікті. Олар Любичтің «Кармен» фильмімен (АҚШ-та 1921 жылы «Цыган қаны» деген атпен шығарылды) бірге «Нью-Йорк Таймс» газетінің 1921 жылғы 15 ең маңызды фильмдер тізіміне енді. Мақтаулы сын-пікірлерге ие болып, американдық қаржыны қолға алған Любич жеке өндіріс компаниясын құрып, жоғары бюджетті «Фараонның махаббаты» (1921) фильміне кірісті. Любич 1921 жылдың желтоқсанында АҚШ-қа алғаш рет сапар шекті, бұл сапар ұзақ мерзімді жарнамалық және кәсіби зерттеулермен аяқталуы тиіс еді, содан кейін фараонның ақпан айындағы премьерасы күтіліп отырды. Алайда, Бірінші дүниежүзілік соғыс әлі естерде болғандықтан, және неміс «Жаңа толқынынан» шыққан фильмдер американдық киножұмысшыларының күнкөрісіне нұқсан келтіргендіктен, Любичті құлшынмен қарсы алмады. Ол үш аптадан кейін Германияға оралды. Бірақ ол американдық киноиндустриясының ресурстары неміс компанияларынан әлдеқайда артық екенін көруге үлкерді.

Голливудтың үнсіз фильмдері, 1922-1927

1922 жылы Любич Германиядан Голливудқа көшіп келді, Мэри Пикфордпен режиссерлік келісімшарт жасады. Ол Пикфордты «Розита» фильмінде түсірді; нәтиже сыншылар тарапынан да, коммерциялық тұрғыдан да сәтті болды, бірақ түсірілім барысында режиссер мен актриса арасында келіспеушілік туды, және бұл олардың бірлескен жалғыз жобасы болды. Бір ғана американдық фильмнен кейін бос агент болған Любич Warner Brothers компаниясымен үш жылға, алты фильмге келісімшартқа отырды, ол режиссерге актерлер мен түсірілім тобын өзі таңдауға және соңғы монтаждауды толық бақылауға мүмкіндік берді. Америкада қоныстанған Любич өзінің әдемі комедиялық фильмдерімен, «Неке шеңбері» (1924), «Леди Виндермирдің жанкүйері» (1925) және «Осы – Париж» (1926) сияқты стильді туындыларымен танылды. Бірақ оның фильмдері Warner Brothers үшін маргиналды ғана пайда әкелді, және Любичтің келісімшарты өзара келісіммен бұзылды, ал Metro Goldwyn Mayer мен Paramount қалған құқықтарын сатып алды. Оның MGM үшін түсірген алғашқы фильмі «Ескі Гейдельбергтегі студент-принц» (1927) жақсы қабылданды, бірақ шығынға ұшырады. Paramount компаниясымен жасалған «Патриот» (1928) фильмі оған ең үздік режиссура номинациясында алғашқы «Оскар» сыйлығына ұсыну құқығын берді.

Кейінгі фильмдер, 1941-1947

Любич кейін "Бұл белгісіз сезім" (1941) фильмін режиссерлік етті, ол 1925 жылғы "Мені қайтадан сүй" фильмінің жаңадан түсірілген нұсқасы еді; бұл Любич пен Соль Лессердің бірлескен тәуелсіз жобасы болды, бірақ коммерциялық сәттілікке жете алмады. Содан кейін Любич өзінің ең жақсы комедияларының бірі саналатын, нацистер басып алған Польшадағы актерлер труппасы туралы өткір, қараңғы және терең ойлы "Болу немесе болмау" фильмін түсірді. Ол өмірінің соңына дейін 20th Century Fox студиясында жұмыс істеді, бірақ жүрек ауруы оның жұмысын шектеді, сондықтан ол көп уақытын басшылық қызметтерде өткізді. Оның келесі фильмі "Жұмақтың күтуі" (1943) болды, ол оның алғашқы түсті фильмі және тағы бір Рафаэльсонмен бірлескен жұмысы. Оның соңғы фильмі, Бетти Грейблмен түсірілген "Зілжіттен киімді әйел" фильмін Ото Премингер аяқтады және ол 1948 жылы, Любичтің қайтыс болғаннан кейін шығарылды. Любичтің жерлеу рәсімінен шығып бара жатқанда Уильям Уайлер: "Енді Любич жоқ" деді. Билли Уайлдер оған: "Одан да жаман. Енді Любичтің фильмдері болмайды" деп жауап берді. Любич Forest Lawn Memorial Park көрнемесіне жерленген. 1960 жылдың 8 ақпанында Любич кино индустриясына қосқан үлесі үшін Голливуд Даңқы аллеясында, 7040 Голливуд бульвары, Голливудта жұлдыз алды.

Карьераны бағалау және мұра

1946 жылы ол кино өнеріне ерекше үлес қосқаны үшін Арнайы «Оскар» сыйлығымен марапатталды. Ол үш рет «Ең үздік режиссер» номинациясына іліккен.