Британдық "Юпитер" броненосецінің тарихы

Кіріспе

Британдық Корольдік теңіз күштерінің HMS Юпитер – «дредноут» түріндегі линкорларға дейінгі линкор. 1897 жылы қолданысқа енгізілген, ол 1905 жылға дейін Канал флотына қарасты болды. Жөндеуден өткен соң, ол уақытша резервке қойылды. 1908 жылы «дредноут» типті линкорлардың пайда болуымен ескіргендіктен, ол тағы да резервке қайтарылды, бұл жолы Отандық флотқа. 1912 жылы тағы бір жөндеуден өткеннен кейін, ол артиллериялық оқу кемесі ретінде қызмет етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін «Юпитер» Канал флотында, содан кейін Тайн өзенінде күзетші кеме ретінде тағайындалды. 1915 жылдың ақпанында Ресейге мұзды үзіп өтуге арналған кеме ретінде жіберілді, Архангельскке қарай жол ашты, ал штатты мұз үзіп өтуші кеме жөндеуде болды. 1915 жылдың соңында ол өзінің жөндеуін жасады және аяқталғаннан кейін Суэц каналы патруліне жіберілді. 1916 жылдың соңында Англияға оралды және соғыстың қалған бөлігін Девонпортта өткізді. 1920 жылы сүзіліп жіберілді.

Дизайн

"Юпитер" кемесінің жалпы ұзындығы 421 фут (128 метр), ені 75 фут (23 метр) және сусымасы 27 фут (8 метр) болды. Ол толық жүктемеде белгілі бір мөлшерде суырып алатын. Оның қозғалтқыш жүйесі сегіз көмірмен қыздырылатын цилиндрлік оттық қазандықтарымен жұмыс істейтін екі үш цилиндрлі үш кеңейімді бу машинасынан тұрды. 1907–1908 жылдары ол маймен жұмыс істейтін үлгілермен қайта жабдықталды. Оның машиналары ең жоғары жылдамдықты қамтамасыз етті. "Маджестиктер" жақсы теңіз кемелері болып есептелді, олар оңай бейімделгіштікке ие және жақсы бу машиналарына ие болды, бірақ жоғары отын тұтынудан зардап шекті. Оның экипажы 672 офицер мен сарбаздан тұрды. Кеме алдыңғы және артқы жағында орналасқан екі қос мұнарадағы төрт BL Mk VIII зеңбірегінен тұратын негізгі артиллериямен қаруланған. Мұнаралар алмұрт пішіндес барбеттерге орналастырылған; оның алты әпкесі де осылай орналастырылған, бірақ оның әпкелері және барлық келешек британдық броненосецтері дөңгелек барбеттерге ие болды. "Юпитер" сонымен қатар он екі QF /40 зеңбірегінен тұратын қосымша артиллерияға ие болды. Олар кеменің орта бөлігіндегі екі қабаттағы казематтарда орналастырылған. Ол сонымен қатар торпедолық катерлерге қарсы қорғану үшін он алты QF 12 фунттық және он екі QF 2 фунттық зеңбіректермен жабдықталған. Кемеде бес торпедолық түтік те болды, олардың төртеуі кеме корпусына батырылған, ал соңғысы палубаға орнатылған ұшырғышта орналасқан. "Юпитер" және оның класындағы басқа кемелердің бортында 9 дюймдік (229 мм) Харви болаттан жасалған броня болды, бұл бұрынғы броня түрлерімен салыстырғанда салмақ бойынша арзан қорғанысқа мүмкіндік берді. Бұл "Юпитер" мен оның әпкелеріне қорғанысын жоғалтпай, бұрынғы броненосецтерге қарағанда терең және жеңіл борға ие болуға мүмкіндік берді. Басты батареяның барбеттері бронямен қорғалған, ал басқару мұнарасының қабырғаларында да осы қалыңдықтағы болат болды. Кеменің брондалған палубасы белгілі бір қалыңдыққа ие болды.

Пайдалану тарихы

HMS Юпитер 1894 жылғы 26 сәуірде Клайдбанктегі J & G Thomson, Клайдбанк компаниясы құрастыра бастады және 1895 жылғы 18 қарашада суға жіберілді. 1897 жылғы ақпанда ол Чатем кемежайына ауыстырылды, онда 1897 жылғы мамыр айында құрастырылуы аяқталды. 1897 жылғы 8 маусымда ол Канал флотында қызмет ету үшін Чатем кемежайында тапсырылды. Ол 1897 жылғы 26 маусымда Виктория патшайымның Алмаз мерейтойына арналған Спитхедтегі флот парадында және 1902 жылғы 16 тамызда король Эдуард VII-нің тәж кию рәсімінде болды. Капитан Джон Дурнфорд 1899 жылғы қазан айында командир болып тағайындалды, ал одан кейін капитан сэр Арчибальд Беркли Милн 1900 жылғы желтоқсаннан бастап. 1901 жылғы наурыз айында ол Коркқа сапар жасады. Келесі жылы ол Науплион мен Криттегі Суда шығанағына барған эскадрилья құрамында болды, қыркүйек және қазан айларында Канал және Жерорта теңізі флоттары арасындағы бірлескен маневрлерге қатысты. Капитан сэр Ричард Пур 1902 жылғы желтоқсанда командир болып тағайындалды. 1905 жылғы 1 қаңтарда Канал флоты жаңа Атлантика флотына айналды, осылайша ол Атлантика флотының бөлігіне кірді. Ол 1905 жылғы 27 ақпанда Чатемде жөндеуге жіберілді. Жөндеуден кейін Атлантика флотындағы қызметі аяқталды және 1905 жылғы 15 тамызда Чатемде Портсмут резервіне қайтадан тапсырылды. Юпитер 1905 жылғы 20 қыркүйекте жаңа Канал флотында қызмет ету үшін қайтадан тапсырылды. Бұл қызмет 1908 жылғы 3 ақпанда аяқталды, ол демобилизацияланды. Осы кезде Юпитердің жетекші линкор рөлін 1906 жылы пайда болған, барлық қарулары ірі калибрлі "дредноут" линкорлары басып алды. 1908 жылғы 4 ақпанда Юпитер ядролық экипажбен жаңа "Үй флотының" Портсмут бөлімінде резервтік қызметке қайтадан шақырылды. Ол 1909 жылғы ақпаннан маусымға дейін бөлімнің флагманы болды, кейін Үй флотының 3-ші бөлімінің екінші флагманы болды. Осы қызмет кезінде ол 1909-1910 жылдары Портсмутте жөндеуден өтті, оның барысында бас батареясы үшін атыс басқару жабдықтары орнатылды, сондай-ақ 1911-1912 жылдары да жөндеу жұмыстары жүргізілді. 1912 жылғы маусымнан 1913 жылғы қаңтарға дейін ол Нордегі теңіздік артиллериялық оқу кемесі болып қызмет етті. 1913 жылғы қаңтарда ол 3-ші флотқа ауыстырылды және Пемброк док пен Девонпортта орналасқан.

HMS Jupiter was laid down by J & G Thomson, Clydebank at Clydebank on 26 April 1894 and launched on 18 November 1895. In February 1897 she was transferred to Chatham Dockyard, where she was completed in May 1897. She was commissioned on 8 June 1897 at Chatham Dockyard for service in the Channel Fleet. She was present at both the Fleet Review at Spithead for the Diamond Jubilee of Queen Victoria on 26 June 1897 and the Coronation Fleet Review for King Edward VII on 16 August 1902. Captain John Durnford was appointed in command in October 1899, followed by Captain Sir Archibald Berkeley Milne from December 1900. In March 1901 she visited Cork. The following year she was part of a squadron visiting Nauplia and Souda Bay at Crete for combined manoeuvres between the Channel and Mediterranean fleets in September and October. Captain Sir Richard Poore was appointed in command in December 1902. On 1 January 1905, the Channel Fleet became the new Atlantic Fleet, making her an Atlantic Fleet unit. She was paid off at Chatham on 27 February 1905 to undergo a refit there, and her Atlantic Fleet service ended when she emerged from refit and was commissioned at Chatham into the Portsmouth Reserve on 15 August 1905. Jupiter was commissioned for service in the new Channel Fleet on 20 September 1905. This service ended on 3 February 1908 when she was paid off. By this time, Jupiter had been surpassed in the role of front line battleship by the new "all big gun" dreadnought battleships inaugurated by in 1906. On 4 February 1908, Jupiter was recommissioned for reserve service in the Portsmouth Division of the new Home Fleet with a nucleus crew. She was flagship of the division from February to June 1909 and later second flagship of the 3rd Division, Home Fleet. During this service, she underwent refits at Portsmouth in 1909–1910, during which she received fire control equipment for her main battery, and 1911–1912. From June 1912 to January 1913 she served as a seagoing gunnery training ship at the Nore. In January 1913 she was transferred to the 3rd Fleet, and was based at Pembroke Dock and Devonport.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылы тамыз айында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, «Юпитер» Канал флотының 7-ші шайқас эскадрильясына жіберілді. Осы қызмет кезінде ол 1914 жылдың қыркүйегінде Англиядан Францияға британдық экспедициялық корпусының өтуін қамтамасыз етті. 1914 жылдың қазан айының соңында «Юпитер» бауырлас кемесімен бірге Норде күзетші кеме ретінде тағайындалды. 1914 жылдың 3 қарашасында «Юпитер» және «Маджестик» Норден келіп, «Хамбер» өзеніндегі күзетшілік міндетін бауырлас кемелерінен қабылдады. 1914 жылдың желтоқсан айында «Юпитер» Тайн өзенінде күзетші кемеге ауысты. 1915 жылдың 5 ақпанында «Юпитер» күзетшілік қызметінен уақытша Архангельск, Ресейде мұзжарғыш ретінде қызмет ету үшін жіберілді, себебі ондағы штатты мұзжарғыш жөндеуде болды. Осы міндетті орындағанда «Юпитер» қыста Архангельскіге мұздан өткен алғашқы кеме болды; оның ақпандағы келуі сол жердегі тарихындағы ең ерте келу болды, бірақ саяхат кезінде кеменің мұрты қатты зақымдалды. «Юпитер» 1915 жылдың мамырында Архангельскіден шығып, Канал флотына оралды және 1915 жылдың 19 мамырында Биркенхедте демобилизацияланды. Содан кейін Камелл Лэрд компаниясы оны 1915 жылдың тамызына дейін жөндеуден өткізді. Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін «Юпитер» 1915 жылдың 12 тамызында Бёркенхедте Суэц каналындағы Жерорта теңізінде қызмет ету үшін қайта қолданысқа алынды. 1915 жылдың 21 қазанында ол Қызыл теңізге ауыстырылып, Аденде күзетші кеме және Қызыл теңіз патрулінің Бас теңіз офицерінің флагмандық кемесі болды. 1915 жылдың 9 желтоқсанында «РИМ Нортбрук» әскери кемесі оны флагмандық міндеттен босатты және ол Жерорта теңізіндегі қызмет үшін Суэц каналы патруліне қайта оралды. Бұл 1916 жылдың сәуірінен қарашасына дейін, Египеттің Порт-Саид портында орналасқан қызметті қамтыды. «Юпитер» 1916 жылдың 22 қарашасында Египеттен кетіп, Ұлыбританияға оралды, онда ол Девонпортта суасты қайықтарға қарсы кемелерге экипаж беру үшін демобилизацияланды. 1918 жылдың ақпанына дейін ол арнайы қызмет және қосымша патрульдік кеме ретінде қызмет етіп, 1919 жылдың сәуіріне дейін Девонпортта қалды. Содан кейін ол тұруға арналған кеме болды. 1919 жылдың сәуірінде «Юпитер» «Маджестик» класындағы кемелердің біріншісі болып, жарамсыз деп танылды. Ол 1920 жылдың 15 қаңтарында металл тескілеуге сатылды және 1920 жылдың 11 наурызында Чатхэмнен Блайтқа сүйретілді.

When World War I broke out in August 1914, Jupiter was transferred to the 7th Battle Squadron of the Channel Fleet. During this service, she covered the passage of the British Expeditionary Force from England to France in September 1914. In late October 1914, Jupiter was reassigned to serve alongside her sister ship as a guard ship at the Nore. On 3 November 1914, Jupiter and Majestic left the Nore and relieved their sister ships and of guard ship duty on the Humber. In December 1914, Jupiter moved on to guard ship duty on the Tyne. On 5 February 1915, Jupiter was detached from her guard ship duty to serve temporarily as an icebreaker at Arkhangelsk, Russia, while the regular icebreaker there was under refit. In this duty, Jupiter made history by becoming the first ship ever to get through the ice into Arkhangelsk during the winter; her February arrival was the earliest in history there, although her bow was severely damaged by the voyage. Jupiter left Arkhangelsk in May 1915 to return to the Channel Fleet, and was paid off at Birkenhead on 19 May 1915. She then began a refit by Cammell Laird there that lasted until August 1915. Her refit completed, Jupiter was commissioned at Birkenhead on 12 August 1915 for service in the Mediterranean Sea on the Suez Canal Patrol. On 21 October 1915, she was transferred to the Red Sea to become guard ship at Aden and flagship of the Senior Naval Officer, Red Sea Patrol. She was relieved of flagship duty by the troopship RIM Northbrook of the Royal Indian Marine on 9 December 1915 and returned to the Suez Canal Patrol for Mediterranean service. This lasted from April to November 1916, with a home port in Port Said, Egypt. Jupiter left Egypt on 22 November 1916 and returned to the United Kingdom, where she was paid off at Devonport to provide crews for antisubmarine vessels. She remained at Devonport until April 1919, in commission as a special service vessel and auxiliary patrol ship until February 1918, when she was again paid off. After that she became an accommodation ship. In April 1919, Jupiter became the first Majestic class ship to be placed on the disposal list. She was sold for scrapping on 15 January 1920, and on 11 March 1920 was towed from Chatham to Blyth to be scrapped.