Кіріспе

Америка революциясы кезінде британдық тәжге адал болған колонистер Америка революциялық соғысы кезінде британдық тәжге адал қалған Он үш колониядағы колонистер болды, сол кезде оларды көбінесе торилер, роялистер немесе патша адалдары деп атады. Олар революцияны қолдаған патриоттармен қарсы тұрды, ал патриоттар оларды «Америка бостандықтарына жауырыққан адамдар» деп атады. Белгілі лоялистер британ үкіметін мыңдаған адамдарының қаруланып, тәж үшін күресе алатынына бірнеше рет сендірді. Британ үкіметі, әсіресе 1780 және 1781 жылдардағы оңтүстік науқандары кезінде, осыған үміттеніп әрекет етті. Британия халықты тек әскери бақылауындағы аудандарда ғана тиімді қорғай алды, бірақ әскери лоялистердің саны күтілгеннен әлдеқайда аз болды. Саяси көзқарастарының қақтығысынан лоялистер британ әскерінің күдігіне ілікті, олар осындай даулы жағдайда кімге толық сенім арта алатынын білмеді және олар көбінесе жеңілтеумен қарады. Патриоттар күдікті лоялистерді тығыз бақылады және ешқандай ұйымдасқан лоялистік қарсылыққа жол бермеді. Көптеген ашық немесе әскери тұрғысынан белсенді лоялистер, әсіресе Нью-Йорк қаласына, қашуға мәжбүр болды. Нью-Джерсидің корольдік губернаторы және патриот көшбасшысы Бенджамин Франклиннің ұлы Уильям Франклин 1778 жылы патриот түрмесінен босатылғаннан кейін лоялистердің жетекшісіне айналды. Ол соғыста күресу үшін лоялистік әскери бөлімдерін құруға жұмыс істеді. Вудро Вильсон былай деп жазды: «Британ қызметіне бес жылдық соғыс кезінде 25 мыңнан астам лоялистер қатысты. Бір кезде (1779) олардың саны Вашингтонның жеке басқаруындағы континенттік армияның барлық күштерінен асып түсті». «Олардың ісі жеңіліске ұшырағанда, лоялистердің шамамен 15 пайызы (65 000–70 000 адам) Британ империясының басқа бөліктеріне, әсіресе Британияға немесе Британ Солтүстік Америкасына (қазіргі Канадаға) қашып кетті». Оңтүстік лоялистер негізінен тәжге адал болған Флоридаға және Британ Кариб теңізіндегі иеліктеріне көшті. Солтүстік лоялистер негізінен Онтарио, Квебек, Нью-Брансуик және Нова-Скотияға көшіп барды. Олар өздерін Біріккен империяның лоялистері деп атады. Көбінесе оларға Канада жері немесе ресми талаптар арқылы бөлінген британдық ақшамен өтемақы төленді. АҚШ-ты тастап кеткен лоялистер британ үкіметінен 3 миллион фунт стерлингтен астам немесе шығындарының шамамен 37 пайызын алды. АҚШ-та қалған лоялистер көбінесе өздерінің мүліктерін сақтап, американдық азаматтар бола алды. Соғыстан кейін және кемсітуші заңдар алынып тасталғаннан кейін көптеген лоялистер АҚШ-қа оралды. Тарихшылардың пікірінше, 1775 жылы колониялардағы 2 миллион ақ адамның 15-20 пайызын (300 000-400 000 адам) құраған лоялистер болды.

Өмірбаян

Америка революциясы кезінде отбасылар көбінесе жарылып, көптеген адамдар өздерін американдық та, британдық та санаған, сондай-ақ ана еліне адал қалған. Мэриленд штатының заңгері Дэниел Дулани кішісі өкілдіксіз салық салуға қарсы болды, бірақ корольге берген сертін бұзбай, оған қарсы қару көтермейді. Ол былай деп жазды: "Төрелік алу мүмкін болмайтын уақыт тууы мүмкін. Сол уақытқа дейін заңды, тәртіпті және салмақты наразылық білдіруді ұсынамын". Көптеген американдықтар бейбітшілікке келуді үміттенеді, бірақ 1775-76 жылдары Он үш колонияның көбісін бақылауға алған патриоттар оларды тарап таңдауға мәжбүр етті.

Лоялизм және әскери операциялар

Революциялық соғыстың алғашқы айларында патриоттар британдық әскерлердің көп бөлігі орналасқан Бостонды қоршауға алды. Басқа жерлерде британдық әскерлердің саны аз болды, ал патриоттар үкіметтің барлық деңгейін, сондай-ақ қару-жарақ пен ұнтақ қорын бақылауға алды. Лoyaлистер өз жақтастарына қосылуға адамдарды тартып, көбінесе патшалық губернаторлардың ынталандыруымен және көмегімен жұмыс істеді. Оңтүстік Каролинаның шет аймақтарында лоялистер патриоттардан көптеу болды. 1775 жылдың күзінде Оңтүстік Каролинадағы Тоқсан алтыдағы қысқаша қоршаудан кейін патриоттардың қатары тез өсті. «Қар науқаны» деп аталған оқиғада партизандық жасақтар шет аймақтарының лоялистік көшбасшыларының көпшілігін тұтқындады немесе қуды. Солтүстік Каролинаның шет аймақтарындағы шотландтар мен бұрынғы реттеушілер 1776 жылдың басында бірікті, бірақ Мур Крик көпірі шайқасында күштері жойылды. 1776 жылдың 4 шілдесіне қарай патриоттар Он үш колонияның дерлік барлық аумағын бақылауға алды және барлық патшалық шенеуніктерді қуды. Корольге адалдығын ашық білдірген ешкімге қалуға рұқсат етілмеді, сондықтан лоялистер қашып кетті немесе үнсіз қалды. Кейіннен қалғандары британдық әскерлерге көмек көрсетті немесе униформа киген лоялистік полктерге қосылды. Британдықтар 1776 жылдың 17 наурызына қарай Бостоннан шығарылды. Олар Галифакста қайта топтасып, тамыз айында Нью-Йоркке шабуыл жасады, Лонг-Айлендте Джордж Вашингтонның армиясын жеңіп, Нью-Йорк қаласын және оның айналасын басып алды, сондай-ақ 1783 жылға дейін Гудзон өзенінің төменгі ағысын басып ұстады. Британдықтар Филадельфия (1777), Саванна, Джорджия (1778–83) және Чарльстон, Оңтүстік Каролина (1780–82) сияқты басқа қалаларды да басып алды. Бірақ колониялық халықтың 90% қалалардың сыртында өмір сүрді, нәтижесінде Конгресс халықтың 80-90 пайызын ұсынуға мүмкіндік алды. Британдықтар патриоттар бақылауындағы колониялардан губернаторларын алып тастады, бірақ Грузияның солтүстік бөлігінде патриоттардың болуына қарамастан, 1779 жылдан 1782 жылға дейін жағалаудағы Грузияда лоялистік азаматтық үкімет қайта орнатылды. Негізінен, британдықтар тек күшті әскери күштері бар жерлерде ғана билікті сақтай алды.

Құлдық және қара нәсілділер

1775 жылы туындаған дағдарыстың салдарынан Вирджинияның корольдік губернаторы Лорд Данмор қару-жарақ алып, өзінің адал эфиопиялық полкіне қосыла алатын келісімшарт бойынша қызметшілер мен құлдарға бостандық уәде еткен жарлық шығарды. Оңтүстіктегі құлдардың көбісі азаттыққа қол жеткізу және Оңтүстікке қашу ниетімен лоялистерге қосылды. 800-ге жуық адам солай істеді; кейбіреулері Вирджиния ополчениесін Кемп десанты шайқасында жеңуге көмектесті және "Құлдарға бостандық" деген ұранмен Елизавета өзеніндегі Ұлы көпір шайқасында шайқасты, бірақ бұл жолы олар жеңілді. Олардың полкінің қалдықтары Норфолкті эвакуациялауға қатысқаннан кейін Чесапик аймағында қызмет етті. Ақырында олар орнатқан лагерьде шешек және басқа да аурулар тарады. Бұл олардың көпшілігін біраз уақытқа әрекетсіз қалдырды. Тірі қалғандар басқа лоялистік бөлімшелерге қосылып, соғыс бойы қызмет етуді жалғастырды. Африкалық американдықтар көбінесе ерікті болу үшін бірінші болып келді және 1775 жылдан 1783 жылға дейін британдықтардың қасында 12 000 африкалық американдық қызмет етті. Бұл патриоттарды Континенттік армияда қызмет ететін мыңдаған қара патриоттарға еркіндік ұсынуға мәжбүр етті. Британдықтар үшін күресіп, өз бостандығын жеңген американдықтар "қара лоялистер" деп аталды. Британдықтар Нью-Йорктегі бостандық уәдесін генерал Гай Карлтонның күш-жігерімен орындады. Ол британдықтарды қолдаған африкалық американдықтардың есімдерін "Қара тізім" деп аталатын құжатқа жазды, бұл құжат құлдықтан қашып, британдықтарға көмек көрсеткен құлдарға бостандық берді. 4000-ға жуық қара лоялистер Новая Шотландия мен Нью-Брансуик британдық колонияларына барды, онда оларға жер берілуі уәде етілді. Олар екі провинцияда қауымдастықтар құрды, олардың көбі бүгінге дейін сақталған. Жаңа Шотландиядағы Бирчтаунға 2500-ден астам адам қоныс аударды, бұл оны Солтүстік Америкадағы ең үлкен еркін қара қауымға айналдырды. Алайда, оларға берілген жерлерді ресми түрде алу үшін ұзақ күту және 1784 жылы Шелбернде болған дүрбелең сияқты оқиғаларда, жақын маңдағы Шелберндегі ақ лоялистердің жатқызып айтуы қоғам үшін өмірді өте қиын етті. 1791 жылы Сьерра-Леоне компаниясы қанағаттанбаған қара лоялистерді Батыс Африкадағы Сьерра-Леоне колониясына тасымалдауды ұсынды, онда жақсы жерлер мен теңдік болады деп уәде берілді. Жаңа Шотландиядан 1200-ге жуық адам Сьерра-Леонеге көшіп барды, олардың ұрпақтары – Сьерра-Леоне креолдары – елдің мәдени элитасы болып табылады. Революция кезінде британдықтарға қосылған 400-ден 1000-ға дейін еркін қара нәсілділер Лондонға барып, онда 10 000-ға жуық еркін қара нәсілді қауымға қосылды.