Палестиналық саяси қайраткер Әуни Абд әл-Хади

Кіріспе

Ауни Абд әл-Хади, (عوني عبد الهادي) немесе Ауни Бей Абдель Хади (1889, Наблус, Осман империясы – 15 наурыз 1970, Каир, Египет) – палестиналық саяси тұлға. Ол Бейрутта, Стамбулда және Париждегі Сорбонна университетінде білім алған. Оның әйелі – палестиналық белсенді және феминист Тараб Абд әл-Хади.

Саяси қызмет

1911 жылы Абд әл-Хади, Рафиқ әл-Тәмимимен бірге, араб тәуелсіздігі мен біртүтастығына арналған Париждегі құпия «әл-Фатат» («Жас араб қоғамы») ұлтшыл қоғамын құрды. Ол 1913 жылы Парижде өткен араб конгресін ұйымдастырушылардың бірі болды. 1918 жылы желтоқсанда Ирак патшасы Фейсал I Лондонға жолға шығар алдында Парижге келгенде, Ахмад Кадри Абд әл-Хадиді тауып, оны Фейсалға таныстырды. Фейсал оны 1919 жылғы Париж бейбітшілік конференциясына араб делегациясының әкімшілік кеңсесінің басшысы етіп тағайындады. Абд әл-Хади кейін Трансиорданияда Әмір Абдулланың кеңесшісі болды. 1924 жылы Палестинаға оралғаннан кейін Абд әл-Хади палестиналық араб ұлтшыл қозғалысының маңызды өкілдерінің біріне айналды және 5-ші (1922 жылғы тамыз, Наблус) және 6-шы (1923 жылғы маусым, Яффа) Араб Орталық Комитетінің конгресінде Женин үшін, ал 7-ші (1928 жылғы маусым) Бейсан үшін өкіл болып сайланды. 1928 жылы ол Комитеттің конгресінің хатшысы болды. 1930 жылы Абд әл-Хади Ұлыбританиядағы палестиналық араб делегациясының мүшесі және Жоғарғы Ислам Кеңесінің адвокаты болды. 1932 жылғы тамызда ол Палестинаның тәуелсіздік партиясын құрды және оның бас хатшысы, алғашқы сайланған президенті болды. Ол 1936 жылғы сәуірде құрылған Араб Жоғары Комитетінде партия өкілі болды және бас хатшы қызметін атқарды. Абд әл-Хади – Ишув өкілдерімен келіссөздерге дайын болған, орташа көзқарастағы саясаткер еді. Абд әл-Хади 1936-1939 жылдардағы араб көтерілісіне белсенді қатысты. «Истиқлал» партиясына тыйым салынды, ал ол, сол кезде елден тыс болғандықтан, Палестинаға қайта кіруге тыйым салынды. Британдық әкімшілік 1937 жылы (1941 жылға дейін) Комитет мүшелерінің үшеуін және тағы екі саяси көшбасшыны депортациялады. 1939 жылы ақпанда ол Лондон конференциясына палестиналық делегацияның құрамында қатысты. 1948 жылғы араб-израиль соғысынан кейін Авни Абд әл-Хади әйелі Тараб Абдұл Хадимен бірге Мысырдың Каир қаласына көшті. 1948 жылы Абд әл-Хади Амин әл-Хусейни басқарған Мысырдың қолдауымен құрылған Палестинаның Біртұтас Үкіметінің мүшесі және Әлеуметтік істер министрі болып тағайындалды. 1951 жылдан 1955 жылға дейін ол Иорданияның министрі, кейін Каирдегі елшісі болды. 1955 жылдан 1958 жылға дейін ол Иордания Сенатының мүшесі, ал 1958 жылдан бастап Каирдегі Араб Лигасының Заң комитетінің төрағасы болды. Абд әл-Хади 1970 жылғы 15 наурызда Каирде қайтыс болды.

In 1911 Abd al Hadi, along with Rafiq al Tamimi were founding members of the Paris based underground al Fatat ("the Young Arab Society") nationalist society, which was devoted to Arab independence and unity. He was among the organizers of the Arab Congress of 1913 in Paris. When Faisal I of Iraq arrived in Paris en route to London in December 1918 Ahmad Qadri located Abd al Hadi introduced him to Faisal who appointed him as the head of the administrative office for the Arab delegation to the Paris Peace Conference, 1919. Abd al Hadi was later an adviser to Amir Abdullah in Transjordan. On his return to Palestine in 1924, Abd al Hadi became one of the chief spokesmen of the Palestinian Arab nationalist movement and was elected representative to the 5th (August 1922, Nablus) and 6th (June 1923, Jaffa) Congress of the Arab Executive Committee for Jenin and to the 7th (June 1928) for Beisan. He was secretary of the Executive Committee's Congress in 1928. In 1930 Abd al Hadi was a member of the Palestinian Arab delegation to the United Kingdom and a lawyer for the Supreme Muslim Council. In August, 1932 he was a founder, general secretary and first elected president of the Independence Party of Palestine, the first regularly constituted Palestinian Arab political party. He was also the party's representative on the Arab Higher Committee, formed in April 1936, for which he served as general secretary. Abd al Hadi was a moderate who was prepared to negotiate with members of the Yishuv. Abd al Hadi held some responsibility for the Arab revolt of 1936–39. The Istiqlal Party was banned and he, who was out of the territory at the time, was banned from re entry to Palestine. The British administration also deported three committee members and two other political leaders in 1937 (until 1941). He was a member of the Palestinian delegation to the London Conference in February 1939. After the 1948 Arab Israeli war, Awni Abd al Hadi ended up in Cairo, Egypt with his wife, Tarab Abdul Hadi. In 1948, Abd al Hadi was a member and appointed Minister for Social Affairs of the Egyptian sponsored All Palestine Government headed by Amin al Husayni. From 1951 to 1955, he was Jordan's minister and later ambassador to Cairo. From 1955 to 1958, he was a Jordanian senator and from 1958 chairman of the Arab League's Legal committee in Cairo. Abd al Hadi died on 15 March 1970 in Cairo.