Ресейдегі посткеңестік ауыл шаруашылығы және азық-түлік өндірісі

Кіріспе

Ресейдегі ауыл шаруашылығы посткеңестік дәуірде Ресей Федерациясы экономикасының маңызды бөлігі болып табылады. Ауыл шаруашылығы секторы 1990 жылдардың басында командалық экономикадан нарыққа бағдарланған жүйеге көшуге тырысқан кезде ауыр құлдыраудан өтті. 2014 жылы рубльдің құнсыздануы және санкциялардың енгізілуі отандық өндірісті ынталандырды; 2016 жылы Ресей Советтік Ресейдің астық өндірісі деңгейін басып өтті және сол жылы әлемдегі ең ірі бидай экспорттаушысы атанды, түрлі қиындықтарға қарамастан. Ішкі және халықаралық көші-қон ағындарын басқару процестің маңызды аспектісі болады деп күтілуде.

Ресей әлемде бидай өндірісі бойынша 3-ші орында (72,1 миллион тонна), Қытай мен Үндістаннан кейін;
Қант қызылшасы өндірісі бойынша әлемде 1-ші орында (42 миллион тонна), одан қант және этанол өндіріледі;
Картоп өндірісі бойынша әлемде 3-ші орында (22,3 миллион тонна), Қытай мен Үндістаннан кейін;
Арпа өндірісі бойынша әлемде 1-ші орында (17 миллион тонна);
Күнбағыс тұқымы өндірісі бойынша әлемде 2-ші орында (12,7 миллион тонна), Украинадан кейін;
Жүгері өндірісі бойынша әлемде 13-ші орында (11,4 миллион тонна);
Сұлы өндірісі бойынша әлемде 1-ші орында (4,7 миллион тонна);
Томат өндірісі бойынша әлемде 12-ші орында (2,9 миллион тонна);
Капуста өндірісі бойынша әлемде 4-ші орында (2,5 миллион тонна), Қытай, Үндістан және Оңтүстік Кореядан кейін;
Көк бұршақ өндірісі бойынша әлемде 2-ші орында (2,3 миллион тонна), Канададан кейін;
Қарабидай өндірісі бойынша әлемде 3-ші орында (1,9 миллион тонна), Германия мен Польшадан кейін;
Рапс өндірісі бойынша әлемде 10-шы орында (1,9 миллион тонна);
Алма өндірісі бойынша әлемде 8-ші орында (1,8 миллион тонна);
Қызанақ өндірісі бойынша әлемде 4-ші орында (1,6 миллион тонна), Қытай, Иран және Түркиядан кейін;
Пияз өндірісі бойынша әлемде 9-шы орында (1,6 миллион тонна);
Сәбіз өндірісі бойынша әлемде 4-ші орында (1,4 миллион тонна), Қытай, Өзбекстан және АҚШ-тан кейін;
Қабақ өндірісі бойынша әлемде 3-ші орында (1,1 миллион тонна), Қытай мен Үндістаннан кейін;
Гречка өндірісі бойынша әлемде 2-ші орында (931 мың тонна), Қытайдан кейін;
Жылқық өндірісі бойынша әлемде 3-ші орында (557 мың тонна), Қазақстан мен Канададан кейін;
Бұршақ өндірісі бойынша әлемде 4-ші орында (620 мың тонна), Үндістан, Австралия және Түркиядан кейін;
Жүзім өндірісі бойынша әлемде 1-ші орында (398 мың тонна);
Шегіршін өндірісі бойынша әлемде 4-ші орында (268 мың тонна);
Бұршақ өндірісі бойынша әлемде 8-ші орында (194 мың тонна);
Соя өндірісі 4 миллион тонна;
Карпуз өндірісі 1,9 миллион тонна;
Күріш өндірісі 1 миллион тонна;
Жүзім өндірісі 627 мың тонна.

Agriculture in Russia is an important part of the economy of the Russian Federation. The agricultural sector survived a severe transition decline in the early 1990s as it struggled to transform from a command economy to a market oriented system. The 2014 devaluation of the rouble and imposition of sanctions spurred domestic production; in 2016 Russia exceeded Soviet Russia's grain production levels, and in that year became the world's largest exporter of wheat. despite also facing various challenges. Managing migration flows, internal and international, is expected to be a central aspect of the process. It was the 3rd largest world producer of wheat (72.1 million tons), second only to China and India;
It was the world's largest producer of sugar beet (42 million tons), which serves to produce sugar and ethanol;
It was the 3rd largest world producer of potato (22.3 million tons), second only to China and India;
It was the largest world producer of barley (17 million tons);
It was the 2nd largest world producer of sunflower seed (12.7 million tons), second only to Ukraine;
It was the 13th largest world producer of maize (11.4 million tons);
It was the world's largest producer of oats (4.7 million tons);
It was the 12th largest world producer of tomatoes (2.9 million tons);
It was the 4th largest world producer of cabbage (2.5 million tons), second only to China, India and South Korea;
It was the 2nd largest world producer of dry pea (2.3 million tons), second only to Canada;
It was the 3rd largest world producer of rye (1.9 million tons), second only to Germany and Poland;
It was the 10th largest world producer of rapeseed (1.9 million tons);
It was the 8th largest world producer of apple (1.8 million tons);
It was the 4th largest world producer of cucumber (1.6 million tons), second only to China, Iran and Turkey;
It was the 9th largest world producer of onion (1.6 million tons);
It was the 4th largest world producer of carrot (1.4 million tons), second only to China, Uzbekistan and the United States;
It was the 3rd largest world producer of pumpkin (1.1 million tons), second only to China and India;
It was the 2nd largest world producer of buckwheat (931 thousand tons), second only to China;
It was the 3rd largest world producer of flax (557 thousand tons), second only to Kazakhstan and Canada;
It was the 4th largest world producer of chickpeas (620 thousand tons), second only to India, Australia and Turkey;
It was the largest world producer of currant (398 thousand tons);
It was the 4th largest world producer of cherry (268 thousand tons);
It was the 8th largest world producer of lentils (194 thousand tons);
Produced 4 million tons of soy;
Produced 1.9 million tons of watermelon;
Produced 1 million tons of rice;
Produced 627 thousand tons of grape.

Тұрғын үй учаскелері

Реформа барысында шаруашылықтардың жер көлемі артып, олардың Ресейдің ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы құнындағы үлесі 1990 жылы 26% болса, 2005 жылы 53%-ға дейін өсті. Отбасылық табыстың нақты өсуі 1997 жылы 29% болған ауылдық шаруашылықтардың кедейлікте өмір сүру көрсеткішін 1999 жылы 17%-ға дейін төмендетті.

Егіс және егін жинау күндері

Қысқы егін егу маусымы үш айға жуық созылады. Себу науқаны тамыз айында солтүстікте басталып, оңтүстікке қарай жылжумен қазан айының соңында оңтүстік облыстарда аяқталады. Ресейдің Еуропалық бөлігінде көктемгі астық егуі әдетте сәуір айында басталып, оңтүстіктен солтүстікке қарай жалғасады. "Жаздық" дақылдар – бастысы жүгері мен күнбағыс – соңғы болып себіледі, ал егіс мамырдың соңында немесе маусымның басында аяқталады. Ұсақ астық (көбінесе бидай мен арпа) жинау оңтүстіктен солтүстікке қарай жылжумен Ресейдің оңтүстік шекарасында маусымның соңында басталады. Орақ науқаны шілде айының басында толыққанды басталып, тамыздың ортасынан соңына дейін аяқталады. Жүгері мен күнбағыс жинау қыркүйекте басталып, қазанға дейін жалғасады. (Аймақтық егін күнтізбесін қараңыз.) Көктемгі бидай өсірілетін аймақта егіс әдетте мамыр айында басталады. Бірінші кезекте сұлы, содан кейін бидай, одан соң арпа себіледі. Егіс маусым айына дейін аяқталады. Көктемгі бидай өсімталдық фазасына шілде айының ортасында жетеді, осы кезде температура ең жоғары шарына жетеді және астық жылу стресіне ең осал болады. Астық жинау тамыз айының соңында басталып, қазан айына дейін жалғасады. Көбінесе Ресейдің астығының елеулі бөлігі – кейбір жылдары миллиондаған гектар – қолайсыз ауа райының салдарынан, әсіресе жинау науқаны кезінде жиналмай қалады. Орташа жылдары көктемгі бидай егілген жердің 10 пайызы, ал қысқы бидай егілген жердің 97 пайызы бос қалдырылады.

Шаруашылық несие

Ресейдегі ауыл шаруашылығы саясаты нашар құрылған және көбінесе сәтсіз болғанмен, кейбір негізгі тенденциялар өзгерістерге ықпал ететін күштерді қалыптастыруға көмектесті. Біріншісі – мемлекеттік салық түсімдерінің төмендеуі, демек, ауыл шаруашылығы саясатына жұмсалатын қаржы да азайды. 1992-1993 жылдары ауыл шаруашылығына федералдық трансферттер ЖІӨ-нің 10%-дан 4%-ға дейін төмендеді, ал 1994 жылға жоспарланған трансферттер ЖІӨ-нің шамамен 5%-ын құрайды. Соңғы бес жылда Ресейдегі ауыл шаруашылығы несиелерінің жағдайы жақсарды, кем дегенде, кейбір шаруашылықтар үшін, бұл федералдық үкіметтен берілетін субсидиялардың нәтижесінде мүмкін болды. Ауыл шаруашылығына арналған ұлттық жоба шағын шаруашылықтардың өсуіне серпін берді. 2006 жылы 100 мыңнан астам алушыға 36 миллиард рубль несие берілді (2005 жылы 2500 қарыз алушыға 3,4 миллиард рубль несие берілген еді). Секторда дәстүрлі шаруашылықтар мен жеке меншік жер телімдері маңызды рөл атқарады, олардың өндірісі жалпы өнімнің 87 пайызынан астам құрайды. Мемлекет ақшалай емес несиелерді ұсынады, яғни тұқым, тыңайтқыш және басқа да материалдық ресурстар маусым соңында алынған астыққа айырбасталады, бірақ ақшалай емес несиелердің қолданылуы азайып барады. Үкімет сонымен қатар өсімдіктерді қорғауға арналған химиялық заттар мен тыңайтқыштарды сатып алуға субсидиялар береді және коммерциялық банктерден алынған несиелердің пайыздық ставкасының үштен екісін субсидиялайды, олар шаруашылықтарға несиелердің көп бөлігін ұсынады. Банктер сақтық танытып, несие беру алдында шаруашылықты басқарудың белгілі бір тәсілдерін және ең төменгі деңгейдегі материалдық ресурстарды пайдалануды талап етеді (кейбір сарапшылардың пікірінше, бұл саясат ауыл шаруашылығы секторының жалпы тиімділігіне оң әсер етеді), бірақ банктердің сенімін азық-түлік өндірісінің тұрақтылығын жоғары бағалайтын өңірлік әкімшіліктердің кепілдіктері нығайтады. Банктер ауыл шаруашылығын қаржыландырудың тәуекелді екенін мойындайды, бірақ оны басқа салаларға қарағанда аз тәуекелді деп санайды және төлем қабілетті, жақсы басқарылатын шаруашылықтарға қарыз беруге дайын. Алайда, Ресейдегі шаруашылықтардың жартысынан астамы үлкен қарыздармен жүктелген, бұл, бір жағынан, астық бағасы мен өндіріс шығындарының арасындағы айырмашылыққа байланысты, ал шаруашылықтардың аз ғана бөлігі несие алу үшін жеткілікті кепілдік бере алады. Нәтижесінде, көптеген шаруашылықтар несиелерді кепілдік беру үшін сыртқы инвесторларға жүгінуге мәжбүр. Бұл инвесторлар, көбінесе холдингтік компаниялар деп аталады, әдетте, ірі, ақшалы, дәстүрлі ауыл шаруашылығымен байланысы жоқ компаниялар болып табылады, олар соңғы бес жылда ауыл шаруашылығымен айналыса бастады. Кейбіреулері өсімдік өндірісін жоғары табысты кәсіп ретінде қарастырды, ал басқалары тік интеграцияланған азық-түлік өңдеу операциялары үшін шикізатты қамтамасыз ету үшін жұмыс істеді. Холдингтік компаниялар банктердің кепілдік талаптарын қанағаттандыратын активтерге ие, ал холдингтік компанияның көмегімен коммерциялық несие алған шаруашылық федералдық пайыздық субсидия алуға құқылы. Көптеген холдингтік компаниялар, әсіресе 2000 жылы астық бағасының жоғары болуына қызығушылық танытқандар, екі жыл бойы төмен бағадан кейін өсімдік өндірісіне қызығушылық танытпады және бизнестен шығып жатыр. Өсімдік өндірісіне инвестициялар саудаға инвестицияланған қаражаттан гөрі тез өтелмейді. Кейбір холдингтік компаниялар ауыл шаруашылығының өзгеруші табыстылығына бейімделгендіктен шаруашылықтармен жұмыс істеуді жалғастырады, бірақ бірқатар танымал тауар сарапшылары ірі компаниялардың ауыл шаруашылығына қатысуы төмендеп бара жатқанын айтады. Бұл ауыл шаруашылығына, әсіресе ауыл шаруашылығы техникасы мен астық сақтау құрылыстарын сатып алуға маңызды, ұзақ мерзімді инвестициялардың қазіргі перспективаларының күңгірт екенін білдіреді. Ресейде жер реформасы 1993 жылы жерге иелік ету құқығы заңмен бекітілгеннен бері жүргізіліп келеді, бірақ «жер иелері» әлі күнге дейін жерді несие алу үшін кепілдік ретінде пайдалана алмайды. Алайда, бұл мәселені заңнама арқылы ғана тез немесе оңай шешу мүмкін емес. Қазіргі уақытта банктерге несие беру алдында жердің құнын оның өнімділігіне қарай бағалауға мүмкіндік беретін механизм жоқ, және банктер заңнамаға қарамастан жерді кепілдік ретінде пайдалануға асықпайды. Сонымен қатар, ауыл шаруашылығы мақсатында пайдаланылатын жерді басқа мақсаттар үшін пайдалануға шектеулер бар: егер жер басқа мақсаттар үшін пайдаланылса, меншік иесі жерге құқығын жояды. Бұл жердің «қайта сату қабілетіне» және, тиісінше, оның құнына шектеу қояды. Жерді кепілдік ретінде пайдалану перспективасы қазірдің өзінде шалқақтап жатыр.

While agricultural policy in Russia had been poorly structured and largely unsuccessful, some basic trends have helped to create forces for change. The first is that state tax revenues have been falling, and hence the spending capacity for agricultural policy has been falling. Total federal transfers to agriculture fell from 10% to 4% of GDP from 1992 to 1993, and budgeted transfers for 1994 are about 5% of GDP. There has been improvement in the agricultural credit situation in Russia over the past five years – for some farms, at least – due largely to subsidies from the federal government. The national project for agriculture has given impetus to the growth of small farms. During 2006, 36 billion rubles in credit were given to more than 100,000 recipients (as compared to 3.4 billion rubles in credit to 2,500 borrowers in 2005). Traditional farms and personal plots play an important role in the sector, providing more than 87 percent of all production. The State offers in kind credits, whereby seed, fertilizer, and other inputs are provided in exchange for grain harvested at the end of the season, though the use of in kind credit is reportedly decreasing. The government also provides subsidies for the purchase of plant protection chemicals and fertilizers, and subsidizes two thirds of the interest rate on loans from commercial banks, which provide the majority of farm credit. Banks remain cautious and insist on certain farm management practices and minimum levels of input use before granting loans (a policy which, according to some observers, has had a significant positive effect on overall efficiency in the agricultural sector), but banks' confidence is boosted by increasingly reliable guarantees from regional administrations who see stability of food production as a high priority. Banks recognize the inherent risk in agricultural financing but also see agriculture as less risky than other industries and are generally willing to lend money to solvent, well managed farms. Over fifty percent of Russia's farms, however, are already saddled with considerable debt, due in part to the disparity between grain prices and production costs, and few farms are able to offer sufficient collateral to secure a loan. As a result, many farms are forced to rely on outside investors to guarantee loans. These investors, frequently referred to as holding companies, typically are large, cash rich, traditionally non agricultural companies that became involved in agriculture over the past five years. Some viewed crop production as a potentially highly profitable venture, and others were working to guarantee raw materials for vertically integrated food processing operations. Holding companies possess assets that satisfy banks' demand for collateral, and a farm that receives a commercial loan with the help of a holding company is still eligible for the federal interest subsidy. Many holding companies, particularly those who were attracted to agriculture by the high grain prices during 2000, have lost interest in crop production following two years of low prices and are bailing out. Investments in crop production don't pay off quickly, in contrast to investments in trade. Although some holding companies remain comfortable with the variable profitability of agriculture and will continue to work with farms, several prominent commodity analysts feel that the overall involvement of big companies in agriculture is declining. This means that current prospects for significant, long term investment in agriculture – particularly the purchase of agricultural machinery and grain storage facilities – are somewhat dim. Land reform has been evolving in Russia since the basic right to own farmland was established in 1993, but "landowners" are still unable to use land as collateral in securing a loan. The situation, however, is not one that can be resolved quickly or easily through legislation alone. There is no mechanism currently in place to enable banks to evaluate the value of land based on its productivity before issuing loans, and banks likely would be reluctant to use land as collateral regardless of legislation. Furthermore, there are restrictions against non agricultural use of land that is currently used for agriculture: if land is used for other purposes, the owner loses the title to the land. This imposes a limit on the land's "re sellability," and, in turn, its value. The use of land as collateral appears to be a remote prospect.

Инвестициялар

2010 жылы ауыл шаруашылығы секторындағы негізгі капиталға жасалған инвестициялар 10,17 миллиард АҚШ долларын құрады, бұл Ресейдің ұлттық экономикасына жасалған жалпы инвестициялардың 3,3%-ына тең. Инвестициялардың көп бөлігі корпоративтік шаруашылықтарға бағытталды, олардың шамамен 47,2%-ы өндіріс ғимараттарына, ал 36,4%-ы машиналар мен технологиялық жабдықтарға жұмсалды. Инвестицияларды қаржыландырудың 49%-ы өз қаражаты есебінен, ал 51%-ы сыртқы қаржы көздерінен жасалды.

Мемлекеттік инвестициялық бағдарлама

2006 жылдың желтоқсан айында Мемлекеттік Дума ауыл шаруашылығына инвестиция салу жөніндегі мемлекеттік бағдарламаны бес жыл сайын қабылдауды міндеттейтін заң қабылдады. Осы бағдарламалардың біріншісі осы. 2003 жылдан 2007 жылға дейін ауыл шаруашылығына жыл сайын 37,1 миллиард рубль көмек көрсетілді.

Ресей ауыл шаруашылығының басқаруы мен экономикасы

Кеңес Одағының ыдырағаннан кейін ауыл шаруашылығы емес секторлар қарқынды өскендіктен, Ресейдегі жалпы ішкі өнімдегі ауыл шаруашылығының үлесі 1991 жылғы 14,3%-дан 2011 жылы 4%-ға дейін азайды. 2015 жылы ауыл шаруашылығы секторы жалпы жұмыспен қамтудың 6,71%-ын құрады. Ресейдің әлемдік нарықтағы астық экспортының маңыздылығы, әсіресе майлы тұқымдар мен бидайға қатысты, 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде Украинаға қатысты санкциялар мен сауданың тоқырауы әлемдік астық бағаларының айтарлықтай өсуіне алып келді. Кейбір сарапшылар соғыстың 2022 жылы азық-түлік дағдарысына ұшырататынын болжады.

Фузария

Люксембург микробиологиялық мәдениеттер жинағының Еуропалық Фузарий дерекқорында елде табылған фузариялар туралы, сынама алынған күні, түрі, химиотипі және қонақшысы (егер белгілі болса, алдыңғы егілген дақыл) бойынша ақпарат бар.