Кіріспе

Израильдегі оазис және археологиялық қазбалар орны, бұлақ, қиратылыстар және табиғи қорық.

Эйн Геди (, عين جدي), сондай-ақ Эн Геди деп те жазылады, Израильдегі оазис, археологиялық қазбалар орны және табиғи қорық. Ол Өлі теңіздің батысында, Масада мен Құмран үңкіштеріне жақын орналасқан. 1954 жылы жақын жерде Эйн Геди аталған кибуц құрылды. Эйн Геди танымал туристік орын болып табылады және 2016 жылы Израильдегі ең танымал табиғат орындарының бірі ретінде тізілді. Жыл сайын шамамен бір миллион адам бұл орынға келеді.

Этимология

Эйн Геди атауы екі сөзден (араб және еврей тілдерінде) тұрады: эйн – бұлақ немесе фонтан, ал гди – ешкі баласы деген мағынаны білдіреді. Осылайша, Эйн Геди атауы "ешкі баласының бұлағы" немесе "ешкі баласының фонтаны" дегенді білдіреді. Еврейше бұл атау "Ен-Геди", "Эн-геди", "Эггади", "Эн-Гадди" және "Эн-Геди" деп жазылады, ал арабша – "Айн-Жиди" және "Эйн-Жиди" деп транслитерацияланады. Археологиялық төбе (телл) еврейше Тель Горен, арабша Тель-эль-Джурн немесе Тель-Джурн деп белгілі. Сонымен қатар, ол Хазазон-тамар, Хазазон-тамар, Хазезон-тамар және Хазезон-тамар деп те жазылуы мүмкін. Эйн Гедиде қола дәуіріне тән қоныстың іздері табылмаған. Эйн Гедидегі темір дәуіріне жататын қоныстың қалдықтары Уди-Аругот өзенінің солтүстік жағалауындағы төбеде орналасқан, ол арабша Tell el Jurn (шеткелік координаттары 187/097 PAL), ал еврейше Tel Goren деп аталады. Бұл аймақтағы тұрақты темір дәуірінің алғашқы қонысы Яһудиялықтарға тиесілі және шамамен б.з.д. 630 жылы құрылған. Бұл жер б.з.д. 587/86 жылдары Иерусалимнің бабылдықтар тарапынан қиратылуынан кейін қиратылған немесе тастап кетілген.

Қазіргі заманғы

1998–1999 жылдары Ейн-Гедидегі Ижар Хиршфельдтың археологиялық экспедициясы 1956 жылы Йоханан Ахарони алғаш рет тапқан, "Эссендер орны" деп аталатын жерді жүйелі түрде қазып зерттеді. 1956 жылы құрылған Эйн-Геди кибуцы, оазистен шамамен бір километр қашықтықта орналасқан. Ол түрлі туристік тартымдар ұсынады және жергілікті климаттық жағдайлар мен табиғи судың молдығын пайдаланып, маусымдық емес өнімдерді өсіреді. Кибуц аумағында 100 дунам (10 гектар, 24,7 акр) аумақты алып жатқан, әлемдік деңгейде танымал ботаникалық бақ бар. Онда әлемнің түкпір-түкпірінен 900-ден астам өсімдік түріне кездесуге болады. Кибуцта Эйн-Геди экологиялық паркі де орналасқан, ол зообақ және экологиялық білім беру орталығы ретінде жұмыс істейді, күнге пісіретін пештер, сұр су жүйелері, саз үйлер және компосттық дәретханалар сияқты тұрақты технологияларды көрсетеді. Эйн-Геди жарысы, сондай-ақ "Шаллом марафоны – Өлі теңіз жартылай марафоны" деп белгілі, 1983 жылдан бері Тамар аймақтық кеңесі ұйымдастырып келе жатқан, әртүрлі қашықтықтағы танымал жол жүгіру шарасы. Барлық жарыстардың басталу орны Иерусалимнің оңтүстік-шығысында және Эйн-Геди кибуцынан оңтүстікке қарай 4 шақырым жерде орналасқан Эйн-Геди емдеу-сауықтыру орталығы.