Кіріспе
Судандық саясаткер Әли Осман Мұхаммед Таха (علي عثمان محمد طه, сондай-ақ "Осман" немесе "Усман" деп транслитерацияланады) (1 қаңтар 1944 жылы туған) – 2011 жылдың шілдесінен 2013 жылдың желтоқсанына дейін Суданның бірінші вице-президенті болған судандық саясаткер. Бұрын ол 1993 жылдан 1995 жылға дейін Сыртқы істер министрі, 1995 жылдан 2005 жылдың қаңтарына дейін бірінші вице-президент, ал 2005 жылдың тамызынан 2011 жылдың шілдесіне дейін екінші вице-президент қызметін атқарды. Ол Ұлттық конгресс партиясының мүшесі. Таха Хартум университетінің заң факультетін бітірген. Одан кейін судья болып тағайындалғанға дейін жеке заң практикасын ашты, содан кейін 1980-ші жылдары Судан парламентінің мүшесі ретінде саясатқа қатысты. Таха, Джон Гарангпен бірге, Суданның жан-жақты бейбіт келісімінің авторы ретінде танылады, ол Африкадағы ең ұзақ азамат соғысын 2005 жылдың 9 қаңтарында аяқтады. Келісім 1983 жылдан бері 2 миллион адамның өмірін қиған азамат соғысын тоқтатуға бағытталған сегіз жылдық процестің нәтижесі болды. 2003 жылдың желтоқсанынан бастап Таха мен Гаранг бейбіт келісімді түйіндеу үшін бірнеше рет кездесті. Таха Судан-Египет жоғары комитетінің судандық бөлімін басқарады, оған Египет тарапынан премьер-министр Ахмет Назиф басшылық етті, және екі елдің министрлері қатысып, екі ел арасындағы ынтымақтастықты дамытуға мүдделі. Омар әл-Башир 2010 жылдың мамырында Таханы екінші вице-президент қызметіне қайта тағайындады, оның орнына одан да қатал НКП мүшесі немесе Дарфур өкілі тағайындалуы мүмкін деген болжамдарға қарамастан. Таха НКП режимінде орташа көзқарастағы тұлға ретінде қарастырылды және Баширдің ықтимал мұрагері саналды, бірақ кейбіреулер Баширдің мұрагерінің қатал болуын қалауы мүмкін екенін айтты. Таха 2019 жылғы 11 сәуірде 2019 жылғы Судан төңкерісінен кейін тұтқындалды. 2020 жылдың 27 мамырында Суданның бас прокуратурасы Таханың COVID-19 тестісінің оң нәтиже көрсеткенін және оның карантинге жатқызылғанын хабарлады.
Ali Osman Mohammed Taha (علي عثمان محمد طه, also transliterated "Othman" or "Uthman") (born 1 January 1944) is a Sudanese politician who was First Vice President of Sudan from July 2011 to December 2013. Previously he was Minister of Foreign Affairs from 1993 to 1995, First Vice President from 1995 to January 2005, and Second Vice President from August 2005 to July 2011. He is a member of the National Congress Party. Taha is a graduate of the Faculty of Law at the University of Khartoum. He then set up a private law practice before being appointed as a judge and then entering politics as a member of Sudan's parliament in the 1980s. Taha, along with John Garang, is credited as being the co architect of Sudan's Comprehensive Peace Agreement which brought Africa's longest civil war to an end on 9 January 2005. The agreement capped an eight year process to stop the civil war, which since 1983 had taken 2 million lives. Starting in December 2003 Taha and Garang met numerous times to finalize the peace agreement. Taha heads the Sudanese side of the Sudanese Egyptian High Committee, which was headed on the Egyptian side by Prime Minister Ahmed Nazif and includes Ministers from both countries and aims to foster cooperation between the two countries. Omar al Bashir reappointed Taha as Second Vice President in May 2010 in spite of speculations that he would be replaced by a more hard line NCP member or a Darfurian. Taha was viewed as a moderate figure in the NCP regime and a possible successor to Bashir, although some have suggested that Bashir might have preferred that his successor be a hard liner. Taha was arrested on April 11 2019 following the 2019 Sudanese coup d'état. On May 27, 2020, Sudan’s public prosecution service announced that Taha had tested positive for COVID 19 and was subsequently placed in quarantine.
Дарфур дағдарысына қатысу
Таха 2003-2004 жылдары Дарфурдағы дағдарысты басқаруға жауапты болды. Дарфурдағы қауымдастық көшбасшылары Таханың Муса Хилалмен жеке байланысы бар екенін және 2003 жылы Хилалдың түрмеден босатылуына зор ықпал еткенін хабарлады. Таха Хиллалға "Мистериханың жылдам, жеңіл және қатыгез күштері" деп аталған әскери топты жинауға және басқаруға өкілеттік берген. Хиллалға мемлекеттік көмек ашық түрде көрсетілді және Таха арқылы үйлестірілді. Кила қаласына жасалған Жанжауид жасақтары мен Қарулы күштердің шабуылынан аман қалған бір фур тайпасының өкілі, шабуылдаушылардың "Алланың атымен, біздің бұйрығымыз Али Усман Тахадан" деп ән шырқағанын мәлімдеді. 2005 жылы Таха 51 адамды соғыс қылмыстары мен адамзатқа қарсы қылмыстар жасады деп айыптаған Біріккен Ұлттар Ұйымының тергеу комиссиясынан кейін Судан аумағынан тыс жерде сот отырысын өткізуге қарсылық білдірді. Таханың пікірінше, мұндай қадам "адамдарды келісуге немесе бейбітшілікті сақтауға көмектесудің орнына жағдайды нашарлата түседі". 2008 жылы Таха президент Омар әл-Баширге қатысты Халықаралық қылмыстық соттың (ХҚС) айыптау актісіне де қарсы шығып, "Халықаралық сотқа тартылған президентпен CPA және басқа келісімдерді іске асыруға біз келісе алмаймыз" деді. Сол жылы Associated Press ақпарат агенттігі сенімді дереккөздерге сілтеме жасап, Тахаға президент Омар әл-Баширге тағылған сияқты қылмыстар тағылуы мүмкін екенін хабарлады. 2009 жылдың ақпан айында Таха Түркияға барып, Судан президенті әл-Баширді соттан құтқару үшін елдің қолдауын сұрады. Таханың есімі ХҚС прокуроры Луис Морено Окампо ұсынған президент Омар әл-Баширді қамау туралы өтініште бірнеше рет айтылған. Мысалы, комиссар Рабех Жанжауид жасақтарының командирлеріне Хартумдағы және Тахадағы бас қолбасшылардың зурғаларды жою үшін қару-жарақпен қамтамасыз етуді бұйырғанын мәлімдеді.