Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Соттанушылық, сот шешімінің құрметі
Құрметтің қайнар көзі (fons honorum) – өзінің лауазымы арқасында басқа адамдарға заңды түрде ақсүйек атақтарын және ордендерді беруге толық құқығы бар адам.
Courtsmanship, honary of judicial outcome
The fount of honour (fons honorum) is a person, who, by virtue of their official position, has the exclusive right of conferring legitimate titles of nobility and orders of chivalry on other persons.
Шығу тегі
Орта ғасырдың қақ ортасында еуропалық рыцарьлар негізінен қаруланған, атқа мінген жауынгерлер болды. Феодализмде, оның ерекше белгісі – субинфеудация болғандықтан, рыцарь командирлері үшін өздерінің ең жақсы сарбаздарына рыцарлық атақ беру кең таралған практика еді. Олар өз кезегінде, командирлікке қол жеткізгеннен кейін, басқаларға рыцарлық атақ беру құқығына ие болды. Орта ғасырдың көп бөлігінде жеке тұлғалар рыцарлық ордендер құруға мүмкіндік алды. Ең көне рыцарлық орден – Мальтаның Әскери ордені жеке ұйым ретінде құрылып, кейіннен шіркеу мен мемлекеттен ресми мақұлдау алды. 13 ғасырда монархтар, бастапқыда 1231 жылы Сицилия королі болған император Фридрих II, «қадір-қасиеттің қайнар көзі» құқығын патшалық құқық ретінде сақтап, рыцарьлардың өздерінің вассалдарын рыцарлық дәрежеге көтеру құқығын біртіндеп жойды. Феодализмнің аяқталуымен және ұлттық мемлекеттердің пайда болуымен бірге, ордендер мен рыцарлық атақтар, сондай-ақ дворяндық титулдары (монархияларда) монархтардың (мемлекет басшыларының) құзырына өтті, олар өз адал қызметкерлерін (азаматтарын) марапаттады – яғни, мемлекет басшылары өз елдерінің «қадір-қасиеттің қайнар көзіне» айналды. Көптеген ескі үлгідегі әскери рыцарьлар бұл қадамды өз тәуелсіздігіне жасалған патшалық шабуыл деп қарады. Британдық әлеуметтік антрополог Джулиан А. Питт Риверс атап көрсеткендей, «монарх бір жағынан «қадір-қасиеттің қайнар көзі» болса, екінші жағынан оған қатысты төрелік етуді талап ететіндіктен, ол қадір-қасиеттің жауы да болып табылады». 13 ғасырдың басында белгісіз автор «Гийом ле Маршалдың тарихын» жазған кезде (Уильям Маршалдың, Пемброктың 1-ші графының өмірбаяны, көбінесе ең ұлы ортағасырлық ағылшын рыцары саналады).
During the High Middle Ages, European knights were essentially armoured, mounted warriors. In feudalism, by virtue of its defining characteristic of subinfeudation, it was common practice for knights commander to confer knighthoods upon their finest soldiers, who in turn had the right to confer knighthood on others upon attaining command. For most of the Middle Ages, it was possible for private individuals to form orders of chivalry. The oldest existing order of chivalry, the Sovereign Military Order of Malta, was formed as a private organization which later received official sanction from church and state. The 13th century witnessed the trend of monarchs, beginning with Emperor Frederick II (as King of Sicily) in 1231, retaining the right of fons honorum as a royal prerogative, gradually abrogating the right of knights to elevate their esquires to knighthood. After the end of feudalism and the rise of the nation state, orders and knighthoods, along with titles of nobility (in the case of monarchies), became the domain of the monarchs (heads of state) to reward their loyal subjects (citizens) – in other words, the heads of state became their nations' "fountains of honour". Many of the old style military knights resented what they considered to be a royal encroachment on their independence. The British social anthropologist, Julian A. Pitt Rivers, noted that "while the sovereign is the 'fount of honour' in one sense, he is also the enemy of honour in another, since he claims to arbitrate in regard to it." By the early thirteenth century, when an unknown author composed L'Histoire de Guillaume le Marechal, (a verse biography of William Marshal, 1st Earl of Pembroke, often regarded as the greatest medieval English knight
Құрмет белгілерінің заңдылығы бүгінгі күні
Орденнің заңды рыцарлық орден немесе өзінен жарияланған орден екендігі мәселесі, құрметтің бастауы (fons honorum) тақырыбымен тығыз байланысты. Құрметтің заңды көзі – орден табыс етілген кезде егемендікке ие адам немесе ұйым. Ақырында, мемлекет билігі, патша болсын немесе республика президенті болсын, рыцарлық ордендерді жеке ұйымдардан ажыратады. Мысалы, Канадада басқа ешкім – қарапайым азаматтар, рыцарьлар немесе дворяндар – басқа біреуге дворяндық титулдар, рыцарьлық атақтар немесе рыцарлық ордендер беруге құқығы жоқ. Ұлыбритания монархиясының ресми сайтында: «Біріккен Корольдіктегі ‘құрметтің бастауы’ ретінде [Монарх] барлық құрметті атақтарды беруге толық құқылы, оның ішінде өмір бойына берілетін құрметтерді, рыцарьлық атақтарды және батырлық наградаларын да қамтиды». Ұлыбританиядағы кейбір жеке қоғамдар (мысалы, Корольдік гуманистік қоғам) монархтан медальдар беруге рұқсат алған, оларды форма кигендер тағуға болады, бірақ бұл қоғамның медалі әдеттегі сол жақ емес, оң жаққа тағылуы керек. Испанияда құрметтің бастауы – мемлекет басшысы король Фелипе VI. Францияда тек Ардагерлік легионның Ұлы канцеляриясы мойындаған ордендерді ғана жұртқа көрсетуге болады, ал шетелдік наградалар мен ордендерді тағуға рұқсат алу қажет. Егер сөзді тапқан династия қазіргі уақытта егемен деп танылмаса, династиялық ордендерге тыйым салынған. (Мысалы, Корольдік Викториандық ордені анық мойындалған, ал Әулие Маврикий және Лазар ордені мойындалмаған). «Бұл екі ереже жалған наградаларды тағу арқылы ұлттық және халықаралық наградалардың толық жиынтығын қорғауға бағытталған. Олар егемендікке қол жеткізбеген аумақтық бірлестіктерден немесе тіпті елдерден, ұлттардан, империялардан немесе патшалықтардан шығуы мүмкін, олар біреудің тым жарқын қиялының, фантастикаға құштарлығының немесе тіпті мегаломанияның, немесе тікелей коммерциялық мүдделердің, немесе басқаларды алдау және пайдалану ниетінің нәтижесі болуы мүмкін». Португалия Республикасының Президенті португалиялық монархтардан құрметтің бастауы міндеттерін мұра етті, себебі дворяндық титулдардан айырмашылығы, португалиялық рыцарлық ордендер 1910 жылғы республикалық революциямен жойылған жоқ. Португалияның қазіргі Конституциясы Президентті «Португалиялық құрмет ордендерінің Ұлы Мастері» (Grão Mestre das Ordens Honoríficas Portuguesas) деп атайды; осы қызметінде Президент жеке белгі ретінде Португалия президенттік билігінің символына айналған Үш орденнің лентасын тағуға құқылы. Папалық рыцарлық ордендерге тікелей Әулие Тақтан табыс етілген бес орден және оның «мойындап, қолдайтын» тағы екі орден кіреді: Мальтаның Әскери егемендік ордені және Қасиетті қабір ордені. Католик шіркеуінің көптеген өзін-өзі жариялаған Рим-католик рыцарлық ордендерімен қарым-қатынас туралы сұрақтарға жауап ретінде 2012 жылы Әулие Тақ мәлімдеме жасады, онда оның бекітілген жеті орденінен басқа кез келген ұйым, «жақында құрылған немесе орта ғасырлық негізделген болса да, Әулие Тақ тарапынан мойындалмайды» және «Әулие Тақ олардың тарихи немесе құқықтық заңдылығына, мақсаттарына немесе ұйымдық құрылымына кепілдік бермейді, адал адамдарға зиян келтіруі мүмкін құқық бұзушылықтардың жалғасуын болдырмау үшін, Әулие Тақ бұл топтар берген мүшелік куәліктеріне немесе белгілеріне ешқандай мән бермейді және олардың «инвестициялау рәсімдері» деп аталатын шіркеулерде немесе капеллаларда оларды өткізуді жөнсіз деп санайды».
The question whether an order is a legitimate chivalric order or a self styled order coincides with the subject of the fons honorum. A legitimate fount of honour is a person or entity who holds sovereignty when the order is awarded. Ultimately, it is the authority of the state, whether exercised by a reigning monarch or the president of a republic, that distinguishes orders of chivalry from private organizations. In Canada, for example, other persons – whether commoners, knights or nobles – no longer have the right to confer titles of nobility, knighthoods or orders of chivalry on others. The official website of the British monarchy states: "As the 'fountain of honour' in the United Kingdom, The [Monarch] has the sole right of conferring all titles of honour, including life peerages, knighthoods and gallantry awards." Some private societies in the United Kingdom (such as the Royal Humane Society) have permission from the monarch to award medals which may be worn by those in uniform provided the private society's medal is worn on the right side rather than the usual left. In Spain the fount of honour is King Felipe VI as the head of state. In France, only decorations recognised by the Grand Chancery of the Legion of Honour may be worn publicly, and permission must be sought and granted to wear any foreign awards or decorations. Dynastic orders are prohibited unless the dynasty in question is currently recognised as sovereign. (For example, the Royal Victorian Order is explicitly recognised, whereas the Order of Saints Maurice and Lazarus is not.) "These two dispositions are meant to protect the ensemble of authentic national and foreign distinctions by attempting to prevent the attire of fake decorations. These may stem from territorial entities which have not acceded to sovereignty or even from countries, nations, empires or kingdoms that are the pure and simple products of someone's overactive imagination, a fan of fiction or even a megalomaniac, if not purely mercantile acts or even the patent intention to abuse and swindle others." The President of the Portuguese Republic has inherited the duties of fount of honour from the Portuguese monarchs, since, unlike titles of nobility, the Portuguese orders of chivalry were not extinguished with the Republican Revolution in 1910. The current Constitution of Portugal alternatively styles the President as the "Grand Master of the Portuguese Honorific Orders" (Grão Mestre das Ordens Honoríficas Portuguesas); in this capacity, the President can wear as a private insignia the Sash of the Three Orders, which has become a symbol of the Portuguese presidential magistracy. The Papal Orders of Knighthood comprise five orders awarded directly by the Holy See and two others which it 'recognises and supports': the Sovereign Military Order of Malta and the Order of the Holy Sepulchre. In response to queries regarding the Catholic Church's relationship to a large number of self proclaimed Roman Catholic chivalric orders, the Holy See issued a statement in 2012 stating that any body other than its own seven approved orders, 'whether of recent origin or mediaeval foundation, are not recognised by the Holy See' and that 'the Holy See does not guarantee their historical or juridical legitimacy, their ends or organisational structures to prevent the continuation of abuses which may result in harm to people of good faith, the Holy See confirms that it attributes absolutely no value whatsoever to certificates of membership or insignia issued by these groups, and it considers inappropriate the use of churches or chapels for their so called "ceremonies of investiture".'