Кіріспе

Жоғары дворяндық атақ

Палатин графы (лат. comes palatinus), сондай-ақ сарай графы немесе пфальцграф (нем. Pfalzgraf) – бастапқыда патша немесе император сарайына немесе үйіне бекітілген лауазым иесі, кейіннен қарапайым графтан жоғары дәрежедегі дворян. Атау Түпкі Рим империясында пайда болған. Орта ғасырларда, әсіресе, және кейінгі уақыттарда ол Киелі Рим империясымен, оның ішінде Електоралдық Пфальцпен байланысты. Палатин графының лауазымы, юрисдикциясы немесе аумағы – палатиндық графтық немесе палатинат. Англияда earl palatine және palatine earldom түріндегі сирек кездесетін балама аталымдар бар. Визигот патшалығында Officium Palatinum корольдік үйдің түрлі бөлімдерін басқаратын граф атағы бар бірнеше адамнан тұрды. Comes Cubiculariorum камерагерлерді бақылады, Comes Scanciorum тостағандарды ұсынатындарды басқарды, Comes Stabulorum тұрақтарды басқаратын есекшілерді басқарды, және т.б. Остгот патшалығы да корольдің мүліктік немесе жеке жылжымайтын мүлігіне және басқаларына жауапты болған Comes Patrimonium сияқты атақтармен палатин графтарын сақтап келді. Бұл жүйе Каролингтер билеушілері тарапынан қолдауға алынды (751–987 жылдары билік етті). 882 жылғы франк капитулярисі және Реймстің архиепископы Гинкмар сол кезде жазғандарында, франк империясының сот жұмысы олардың қолына қаншалықты өткенін көрсетті, және бір өкілеттік екіншісімен ауыстырылды. Ұлы Чельник – серб деспотының ең жоғары соттық атағы, оның иелері үлкен провинцияларға, мүлікке және құрметке ие болды, ал Радич (шамамен 1413–1441 жылдары) ең күштілерінің бірі болды. Орта ғасырлардағы Венгрия: nádorispán немесе nádor (Венгрия палатині).

Палатин графы термині Ұлыбританияда қолданылмады. Граф атауы континенттік аумақтар үшін ғана сақталған, графтың теңдестігі латын тілінде de comes деп көрсетілгенімен, earl palatine британдық палатин графтығының иесі үшін ғана қолданылған атау болды.

Шампан графтары

Франция патшасы Лотар (954–986) Робертиандарға қарсы күрестегі ең адал қолдаушыларының бірі – Омоистің Гербер III-ге граф-палатин атағын берді. Бұл атақ кейін оның туған балаларына, Шампан графтарының алға басушыларына көшті. Осылайша, сарай графының атағы 1305 жылы жойылғанға дейін Шампан графтарының атағымен байланысты болды.