Кіріспе
Тар телімді траншеялық теміржолдар Ұлыбританияның соғыс департаментімен Бірінші дүниежүзілік соғыста пайдаланылды. Соғыс департаментінің жеңіл теміржолдары – Бірінші дүниежүзілік соғыста Ұлыбританияның соғыс департаментімен жүргізілген тар телімді траншеялық теміржолдар жүйесі. Жеңіл теміржолдар Бірінші дүниежүзілік соғыста одақтастардың соғысқа жұмсаған күштеріне маңызды үлес қосты, оқ-дәрілерді, жабдықтарды жеткізуге, әскерлерді тасымалдауға және жаралыларды эвакуациялауға қолданылды.
The War Department Light Railways were a system of narrow gauge trench railways run by the British War Department in World War I. Light railways made an important contribution to the Allied war effort in the First World War, and were used for the supply of ammunition and stores, the transport of troops and the evacuation of the wounded.
Жолдың кеңістігі
Әлемнің әртүрлі бөлігінде әртүрлі рельс ендері қолданылды, оның ішінде 600 мм, 760 мм және 1050 мм. Франциядағы әскери жеңіл теміржолдар француз, британ және американдық өндірушілерден алынған түрлі бу және бензин локомотивтерін пайдаланды. Немістер соғыстың басында Feldbahn жүйесін енгізді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың Батыс майданындағы окоптық теміржолдар осы күнге дейін тіркелген ең кішкентай енді теміржол локомотивтерінің ең көп шоғырланған жері болды.
Даму
Британия соңында, фронттың алдыңғы қатарын снарядтармен, ағашпен және жем-шөппен жабдықтау үшін икемді және сенімді әдіс қажет екенін түсінді. Осы мақсатта тар жолақты жеңіл темір жолдар қолданылды. Осы желілерде жұмыс істеу үшін Hunslet, Kerr Stuart, ALCO, Davenport, Motor Rail және Baldwin сияқты компаниялар жүздеген локомотивтер салды. Сонымен қатар, Ford T моделінің өңделген нұсқалары да пайдаланылды. Желілерді қамтамасыз ету үшін Корольдік инженерлер құрамында отыздан астам бөлімше құрылды. Бұл бөлімшелердің көп бөлігі британдық бұрынғы теміржолшылар болды, бірақ австралиялық, оңтүстік африкалық және канадалық бригадалар да ерекше көзге түсті. Американдық бөлімше де британдық тудың астында қызмет етті. Фронттың әр аймағында материал жеткізу үшін жеңіл темір жол желілері болды. Британдықтар Англиядан Францияға жем-шөп пен жабдықты тікелей пойыздармен тасымалдау үшін дөңгелекті вагондарды пайдаланды. Солтүстік Франциядағы темір жол желілері сол аймақтағы армияның тікелей әскери бақылауында болды. 1917 жылға қарай канадалықтар жеңіл темір жолдардың тиімділігін көрсетуде алда болды. Олар бұрынғы онжылдықтарда Батыс Канадада мыңдаған шақырымдық жаңа шекаралық жолдар салған, ал енді Ж. Стюарт басшылығымен Вимиде жеңіске жеткен Канада корпусын жабдықтап отырды. Осыдан кейін жеңіл темір жол желілері 700 мильге (1127 км) дейін кеңейтілді, бұл желілер күніне 7000 тонна жүк тасымалдады. Соғыстың өршуі мен басылуы салдарынан темір жол желілері салынып, қайта жаңартылып, басқа жерлерге көшіріліп отырылды, бірақ Пасшендейл, Амиен және Аргонн шайқастарының соңғы жылдарында жеңіл темір жолдар өзінің маңыздылығын көрсетіп, соңғы жеңіске үлкен үлес қосты.
WDLR локомотивтері
WDLR үшін көптеген локомотивтер (көбінесе 600 мм еңіс өлшемімен) тапсырыс берілді. Олар:
Тұтқынға алынды
Бірнеше тұтқынға алынған неміс фельдбан локомотивтері де пайдаланылды, бірақ олар көбінесе ұзақ қызмет етпеді, себебі оларға еңбек құралдары жетіспеді.
Басқа локомотивтер
Француз армиясы мен АҚШ армиясының екеуінің де өз локомотивтері болды, олар:
Хунслет
1916 жылғы Хунслет 4 6 0 локомотиві №1215, 1924 жылдан бастап Квинсленд штатының қант қамысы теміржолдарында жұмыс істегеннен кейін, 2008 жылы Австралиядан елге қайтарылды. 1962 жыл шамасында ол Рован-Бей Буш балалар үйінің ойын алаңында қалды. Қазіргі уезде ол Мозли теміржолының Апедел алқабындағы жеңіл теміржолында, Ньюкасл-андер-Лайм, Стаффордшир, Ұлыбританияда толық жұмыс жасайды. 1916 жылғы Хунслет 4 6 0 локомотиві №1218, бұрын Джин Джин Миллге тиесілі болған, қазір Д. Ревеллде, Уиуа, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралияда. Бұл локомотив қазір Австралияның Канберра қаласындағы Австралия соғыс мемориалында сақтаулы, бірақ ол қоймада болуы мүмкін және көпшілыққа көрсетілмейді. 1916 жылғы Хунслет 4 6 0 локомотиві №1229, бұрын Cattle Creek Mill локомотиві, қазір ANGRMS, Вудфорд QLD, Австралияда сақталады. Толық қалпына келтіру күтілуде. 1916 жылғы Хунслет 4 6 0 локомотиві №1239, Маккейдегі қоғамдық саябақтан әкелініп, Теміржол шеберханалары мұражайында қалпына келтірілді, қазір Теміржол шеберханалары мұражайында, Солтүстік Ипсвич, Квинсленд, Австралияда қойылған.
Motor Rail & Tramcar Co Ltd,
Соғыстан кейін артық болған ішкі жану локомотивтері сатылып, Leighton Buzzard Light Railway сияқты өнеркәсіптік тар теміржол жүйелерінде ондаған жылдар бойы қызмет етті. Үлкен (40 ж.к.) локомотивтер «ашық», «қорғалған» және «брондалған» нұсқаларында шықты, нәтижесінде өнеркәсіптік ортада толық брондалған локомотивтердің ерекше көрінісі пайда болды. Көптеген локомотивтер Ashford қаласындағы Kent Construction & Engineering Co. Ltd компаниясымен күрделі жөндеуден өтті және/немесе модификацияланды, бұл локомотивтерді анықтауды қиындатады (мысалы, "Мэри Энн" Ffestiniog локомотиві). WDLR нөмірі Салынған жылы Жұмыс нөмірі Түрі Ж.к. Ескермелер 264 1916 20 Уэльс таулы мұралық темір жолы LR2182 461 1917 40 Брондалған нұсқасы. Гринсэнд теміржол мұражайының қоры 507? 1917 40 "Мэри Энн". Ашық типті. Жұмыс нөмірі белгісіз. Ффестиниог темір жолы (1923 жылдан бері), және сақталған Ффестиниог темір жолында жүрген алғашқы локомотив (1954 ж.). LR3041 1320 1918 40 Бастапқыда қорғалған нұсқасы. Apedale Valley Light Railway. LR3090 1369 1918 40 Қорғалған нұсқасы. Apedale Valley Light Railway. LR3098 1377 1918 40 Қорғалған нұсқасы. Ұлттық теміржол мұражайы Лейтон Базард Жеңіл темір жолынан қарызға алған. LR3101 1381 1918 40 Қорғалған нұсқасы, ашық нұсқа ретінде қайта жаңартылды. Жақында Амберли тас карьерінің мұражайында LR2478 1757 1918 20 Apedale Valley Light Railway.