Кіріспе

Американдық биохимик және фармаколог (1857–1938)

Джон Джейкоб Абель (19 мамыр 1857 – 26 мамыр 1938) – американдық биохимик және фармаколог. Ол 1893 жылы Джонс Хопкинс университетінің медицина мектебінде фармакология кафедрасын құрды және Америкада фармакологияның алғашқы толық уақытты профессоры атанды, Огайо штатының Кливленд қаласына жақын жерде. Ол 1883 жылы Мичиган университетінен философия бакалавры (Ph. B.) дәрежесін алды, онда Генри Сеуоллтан оқыды. Бірақ, осы кезеңде ол Индиана штатының Ла Порте қаласындағы орта мектеп директоры қызметін атқару үшін бірнеше жыл үзіліс жасады. Ол химия, физика және латын тілі сияқты көптеген пәндерді оқытты. Содан кейін ол Джонс Хопкинс университетіне оқуға түсті, онда жүрек физиологы және биология профессоры Генри Ньюэлл Мартиннің басшылығымен білім алды. Ол Еуропаға сапар шекті, алдымен Лейпцигте медицина ғылымдарын оқыды, содан кейін Страсбургке барды, онда Ph.D. дәрежесін алуға дайын болды, бірақ 1888 жылы Страсбург университетінен медицина докторы (M.D.) атағын алуды жөн көрді. Докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін Абель көбінесе клиникалық зерттеулермен айналысты және биохимия мен фармакологияға бағытталған клиникалық курстарға қатысты. Ол негізінен Германия мен Орталық Еуропаны аралап, биохимия саласында зерттеулер жүргізді. 1893 жылға дейін ғана Мичиган университетінде қызмет етті, содан кейін Джонс Хопкинс медицина мектебінің профессоры Уильям Ослер Абельді мектепке шақырып, фармакология кафедрасының профессоры лауазымын қабылдауын сұрады.

Диализ машинасының алғашқы түрін әзірлеу

Л. Г. Роунтри және Б. Б. Тернермен бірге Абель сұйықпен қоршалған бірнеше түтіктерден тұратын "виводиффузия" аппаратын жасады. Олар бұл аппаратты алғаш рет 1914 жылы Гронингенде өткен Физиологиялық Конгресте көрсетті. Абель жасаған виводиффузия аппараты – қазіргі диализ машинасының алдағысы болып табылады. Ол өзінің жұмысын 1913 жылы Transfusion Science журналында жарияланған "Диализ арқылы қан айналымындағы диффузияға ұшырайтын заттарды жою туралы" мақаласында жинақтады.

Инсулиннің кристалдануы

Абель инсулинмен жұмысын Калифорния технология институтындағы ескі досы Артур А. Нойестің шақыруымен бастады. Нойес Карнеги корпорациясынан инсулин зерттеуі үшін грант алған еді, және ол бұл зерттеуді жүргізуге Әбелдің ең дұрыс адам екенін ойлады. Осы тақырыптағы алдын ала тәжірибелерден кейін, Абель зерттеуді қабылдауға шешім қабылдады және досына: «Инсулинге шабуыл жасаймын. Жазамын. Дж. Дж. Әбел» деп хабарлады. Келесі бірнеше жыл Абель инсулин тазартуға арнады. Инсулин тазартудың әртүрлі тәсілдерін сынап көрген кезде, ол өзінің экстракттерінің күкірт мөлшерін өлшеу идеясына келді және күкірт мөлшері неғұрлым жоғары болса, белсенділігі де соғұрлым жоғары екенін анықтады. Бұл жаңалық белсенді фракцияларды бөліп алудағы прогресті айтарлықтай жылдамдатты және инсулин құрылымы туралы алғашқы нақты мәліметтерді ұсынды – күкірт инсулин молекуласының құрамындағы маңызды бөлік. Абельдің жұмысы бұқаралық ақпарат құралдары мен ғылыми қауымдастықтың жоғары бағасына ие болғанымен, кейбіреулер оның кристалдарының тазалығына күмән келтірді, себебі алдын ала сынақтар олардың ақуыздар екенін көрсетті. Сол кезде Әбелдің зертханасы АҚШ-та инсулин зерттеуінің орталығы болды. Көптеген жас ғалымдар оның зертханасына келіп, Әбелдің жетекшілігімен жаңадан кристалдасқан гормонды зерттеумен айналысты. Әбел алғашқы төрт жылдан кейін инсулинмен тікелей тәжірибе жүргізуден бірте-бірте қол үзді, бірақ ол өз зертханасындағы ғалымдарға инсулин молекуласының құрылымын одан әрі зерттеуге көмектесе берді. Абель JJ, Роунтри LG, Тернер BB. Диализ арқылы қан айналымындағы таралатын заттарды жою туралы. Америка дәрігерлер қауымдастығының мәмілелері, 1913. Трансфузиология. 11: 164-5. Әбел Дж.Ж. Кристалдық инсулин. 1926. Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының мәмілелері. 12 (2): 132-136. Әбел Дж.Ж. Қанның эксперименталды және химиялық зерттеулері, биологиялық және медициналық зерттеуші үшін кеңейтілген химиялық білім беруге шақыру. II. Ғылым. 1915. Ғылым. 42: 165-178.

Степендері

Ф. Б. (Философия бакалавры) Мичиган университетінен, 1883 ж.
М. Д. (Медицина докторы) Страсбург университетінен, 1888 ж.

Жеке өмір

1883 жылы Абель Мэри Хинманға үйленді. Олар Индиана штатының Ла Порте қаласында ол мектеп директоры, ал ол мұғалім болып жұмыс істеген кезде танысты. Олардың үш баласы болды, соның бірі 1888 жылы Страсбургте нәресте кезінде қайтыс болған қыз еді. Қалған екеуі, Джордж Х. Абель Филадельфияда және Роберт Абель Бостонда тұрып, ересек жасқа жетті. Мэри Абель мен Джон Абель екеуі де 1938 жылы қайтыс болды; Мэри қаңтарда, ал Джон мамыр айында коронарлық тромбоз салдарынан дүние салды.