Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Formula One Grand Prix
Formula One жарысы
Formula One Grand Prix
the Formula One race
Швед Гран-присі (Sveriges Grand Prix) 1973 жылдан 1978 жылға дейін Formula One әлем чемпионатының кезеңі болды. Ол Швецияның Смоланд аймағындағы Йончепингтен шамалы алыс орналасқан Андерсторп (Гиславед муниципалитеті) қаласындағы Скандинавия жарыс жолында өтті. Швецияда Гран-при атағын алғаш рет иеленген жарыс Швецияның қысқы Гран-приі болды, ол Эстония, Финляндия және Норвегияда өткізілген жарыстар сияқты мұз үстіндегі жарыс еді. Бірінші шведтік жазғы Гран-приі 1933 жылы өткізілді, бірақ 1949 жылға дейін қайталанбады. Швеция Гран-приі атағын алған алғашқы жарыстар 1955 жылдан бастап Рёбеловсбанада өткен үш спорттық автомобиль жарысы болды. 1967 жылы өткен Формула-2 жарысы да осы атаққа ие болды.
The Swedish Grand Prix (Sveriges Grand Prix) was a round of the Formula One World Championship from 1973 to 1978. It took place at the Scandinavian Raceway in Anderstorp (Gislaved Municipality), about from Jönköping, in Småland, Sweden. The first race to hold the title of Grand Prix in Sweden was the Swedish Winter Grand Prix, an ice race similar to races held in Estonia, Finland and Norway. The first Swedish Summer Grand Prix was held in 1933, but was not repeated until 1949. The first races with the title Swedish Grand Prix were three sports car races held at Råbelövsbanan starting in 1955. A Formula Two race held in 1967 also carried the title.
Шығу тегі
Швецияда жарыс тарихы ұзақ болғанымен, 1931 жылы ғана жарыс алғаш рет Гран-при деп аталды. Алғашқы шведтік қысқы Гран-приі Стокгольмнен солтүстік-батысқа қарай 2 сағатқа жуық жердегі Рамен көлінің жанындағы 46 шақырымдық алып трассада, қар мен суықта, шамамен 35 минуттық айналыммен өтті. 1933 жылы Мальмёден солтүстікке жақын Норра Врамдағы жалпы қолданыстағы жолдардан жасалған тағы бір 30 шақырымдық үлкен трассада алғашқы шведтік жазғы Гран-приі өткізілді. Бұл жарысты қазіргі Гран-прилермен салыстыру оңайырақ. Бірінші айналымда бірнеше көлік соқтығысып, бірнеше жүргізуші жарақат алды, екеуі ауыр жарақат алды, ал бір механик қаза тапты. Соқтығысқан көліктердің бірінен өрт шығып, жақын жердегі үй толығымен өртеніп кетті. Жарыс жедел жәрдем қызметтері оқиға орнына келгенге дейін жалғасты, нәтижесінде Антонио Бривио Alfa Romeo көлігімен (Scuderia Ferrari үшін) жеңіске жетті. Осыдан кейін ірі жарыстар тоқтатылды.
While racing in Sweden had a long history it was not until 1931 that a race was first titled Grand Prix. The first Swedish Winter Grand Prix was held on a mammoth 46 kilometre circuit near Lake Rämen about 2 hours northwest of Stockholm in the snow and freezing cold with a lap time of approximately 35 minutes. In 1933 the first Swedish Summer Grand Prix was held on another huge 30 kilometre circuit made of public roads at Norra Vram, not far north from Malmö, a race which can be better compared to modern Grands Prix. The opening lap saw a multi car pile up which saw several drivers injured, two seriously, and a riding mechanic was killed. One of the crashed cars started a fire which saw a nearby house burned to the ground. The race continued while emergency services attended the scene and the race was eventually won by Antonio Brivio in an Alfa Romeo (for Scuderia Ferrari). Major racing came to a halt after that.
Кристианстад
Соғыстан кейінгі алғашқы Гран-при (спорттық автомобиль жарысы) 1955 жылдың тамызында, Ле-Ман трагедиясынан кейін бірнеше ай өткен соң өтті. 75 000 көрермен Кристианстад қаласына жақын орналасқан ұзын Råbelövsbanan трассасын қоршап алды. Бұл Хуан Мануэль Фангио мен Стирлинг Мосс үшін шығарылған Mercedes 300SLR-дің тұңғыш рет қатысуы болды. Колинз Ferrari 290 MM көлігімен ерте бастады, оны Мосс-тың 300S және Майк Хоторнның Ferrari 860 Monza қуалай берді. Алғашқы пит-стопте Мосс бірінші болып шықты. Бера (Мосс-тың 300S көлігімен бірге қатысты) тежегіштерде ақаулыққа тап болды, ал Оливье Жендебьен (Колинздің Ferrari көлігімен) май ағып шықты, содан кейін ол да тежегіштермен мәселе тудырды.
The first postwar Grand Prix (a sports car event) was held in August 1955, only a few months after the Le Mans tragedy. 75,000 spectators surrounded the long Råbelövsbanan circuit, located near Kristianstad. It was the debut of the Mercedes 300SLR (entered for Juan Manuel Fangio and Stirling Moss). Collins took an early lead in the Ferrari 290 MM, pursued by Moss' 300S and Mike Hawthorn's Ferrari 860 Monza. At the first pit stop, Moss came out first. Behra (sharing Moss' 300S) suffered brake trouble and Olivier Gendebien (in Collins' Ferrari) had an oil leak. only for it to have trouble with its brakes, as well.
Андерсторп
Ронни Петерсонның Team Lotus командасымен жетістігі Швеция Гран-приіне түрткі болды және жарыс алғаш рет 1973 жылы Гетеборгтен шығысқа қарай екі сағаттық жерде орналасқан Скандинавиялық жарыс трассасында өтті. Бұл трасса, АҚШ-тың шығысындағы Уоткинс Глен сияқты, өте шалқары болды және адамдар көбінесе жергілікті тұрғындардың үйлерінде немесе кемпингте тұратын, ал Андерсторп қалашығындағы үйлер сирек кездесетін. Петерсон Lotus көлігімен бірінші орынды алып, жанкүйерлерін қуантты. 70 айналым бойы бұл Team Lotus үшін бірінші-екінші орынды жеңіп алуға мүмкіндік беретіндей болды, Петерсон алда, ал әлем чемпионы Эмерсон Фиттипальди екінші орында келе жатқанда. Бірақ Фиттипальдидің қоробкасы бұзылып, жарыстан шығып қалды. Темірқазық Денни Хулм жеңіске жақын қысқарып, Петерсон дөңгелектердің тозуына байланысты қиындыққа тап болып, трассада қалуға тырысты. 79-шы, соңғы айналымда Хулм жергілікті батырды озып өтіп, жеңіске жетті, оның McLaren Cosworth көлігінде қаттырақ дөңгелектерді пайдалануы тиімді болды. Петерсон екінші орынды иеленді. Бұл кез келген шведтің туған жерінде жеңіске жетуіне ең жақын сәт болды. 1973 жылғы маусымда Cosworth DFV 15 жарыстың барлығында жеңімпазды қуатпен қамтамасыз етті, бұл көрсеткіш ешқашан қайталанбады. 1974 жылы Швеция Гран-приінде Джоди Шектер мен Патрик Депайлердің екі Tyrrell 007 Cosworth көлігі үстемдік танытты. Француз пол позициясын иеленді, бірақ Шектер жарыста оны 0,380 секундқа озып кетті. Бұл Оңтүстік Африкалық спортшының тұңғыш Гран-при жеңісі болды. 1975 жылы, австриялық Ники Лауданың Ferrari командасымен екінші жылы, команда оған 312T көлігін ұсынды – бұл машина техникалық жағынан барлық қарсыластарынан әлдеқайда жоғары болды. Ол сол жылы 5 жеңіске қол жеткізіп, әлем чемпионы атағын жеңіп алды және чемпионатта екінші орын алғаннан үлкен айырмашылықты құрады. Андерсторпта ол Монако және Бельгия Гран-прилерінен кейін маусымдағы үшінші жеңісін тіркеді. Сақтандыру кезеңінде Витторио Брамбилла March көлігімен бірінші орынға ие болды, Лауда бесінші орында, ал оның командаласы Клей Регаццони 11-ші орында сақтандырылды. Жарыста Брамбилла көш бастады, бірақ 16-шы айналымда Карлос Рютеманның Brabham көлігі оны озып кетті. Лауда осы уақыт аралығында қарқынды алға жылжып, 42-ші айналымда екінші орынға шықты. Ол бірнеше ең жылдам айналымдарды тіркеп, Рютеманнан жақындасып, оны 6 секундке озып, Гран-приде жеңіске жетті. Рютеман екінші орынды алды, ал Регаццони екінші Ferrari 312T көлігімен үшінші орынды иеленді. 1976 жылғы Швеция Гран-приінде 6 дөңгелекті автомобиль – Tyrrell P34 алғашқы (және жалғыз) жеңіске жетті. Теория бойынша, оның төрт кішкентай алдыңғы дөңгелегі механикалық алдыңғы тұтқаны арттырып, жолдағы резеңке мөлшерін көбейтіп, бұрылыстар мен тежеуді жақсартады. Бұл 1976 жылғы маусымның сенсациясына айналды. Автомобиль – бұл алты дөңгелегі бар фотосуретке түсуге мүмкіндік беретін көлік болды және Elf компаниясына 1974 және 1975 жылдарға қарағанда 1976 жылғы маусымда және одан кейін көптеген тегін жарнама әкелді. Tyrrell командасының Джоди Шектер пол позициясын иеленді, ал Патрик Депайлер төртінші орында сақтандырылды. Жарыста Tyrrell көліктері бірінші-екінші орынды алып, үстемдік танытты. Кейіннен сұрақтарға жауап бергенде, алты дөңгелекті концепцияның абсурд екенін айтқан Оңтүстік Африкалық спортшы подиумда қуанышпен шаттанды. Алайда шведтік жеңіс кездейсоқ болып шықты және P34 ешқашан жарыста жеңіске жетпеді. Андерсторпта Жаку Лаффит өзінің Gitanes демеушілік еткен Ligier Matra көлігімен 1977 жылғы Швеция Гран-приінде жеңіске жетіп, үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Франция картаға қайта оралды: бұл француз машинасының, француз қозғалтқышының, француз компаниясының қолдауымен және француз жүргізушісімен Гран-приде жеңіске жеткен алғашқы оқиға болды.
Ronnie Peterson's success with Team Lotus was the catalyst for a Swedish Grand Prix and the race was held for the first time in 1973 at the grandly named Scandinavian Raceway, about two hours east of Gothenburg in the middle of southern Sweden this circuit, much like Watkins Glen in the eastern United States, was very isolated and people often either camped out or stayed in local people's homes, which were few and far between in the nearmost town of Anderstorp, a town with a population of less than 5,000; the larger town of Gislaved not providing much more accommodation. Peterson did not disappoint his fans in qualifying, taking pole in his Lotus. For 70 laps it looked like this was going to be a one two for Team Lotus with Peterson first and world champion Emerson Fittipaldi second. However disaster struck when Fittipaldi retired with gearbox failure. Meanwhile, Denny Hulme was quickly closing the gap on the lead, Peterson having major trouble with tire wear and fighting to stay on the track. On the 79th, penultimate, lap Hulme was able to pass the local hero to snatch victory, the New Zealander's decision to run harder tires on his McLaren Cosworth having paid off. Peterson was second. That was as close as any Swede came to winning on home soil. During the 1973 season, the Cosworth DFV powered the winner in every single race in the 15 race season, a performance never repeated. In 1974, the Swedish Grand Prix was totally dominated by the two Tyrrell 007 Cosworths of Jody Scheckter and Patrick Depailler. It was the Frenchman who took pole, however Scheckter beat him by 0.380 sec in the race. This was the South African's first Grand Prix win. In 1975, Austrian Niki Lauda's second year with Ferrari, the team provided him with the 312T – a car that was technically far superior to any of the competition. He won his first world title that year with 5 wins and a huge margin over second place in the championship. At Anderstorp he took his third consecutive win of the season after the Monaco and Belgian Grands Prix. Qualifying resulted in pole position for Vittorio Brambilla in his March, Lauda qualified fifth fastest and his teammate Clay Regazzoni 11th. In the race Brambilla took the lead, but by lap 16 he was overtaken by Carlos Reutemann's Brabham. Meanwhile, Lauda was steadily progressing through the field and on lap 42 he was second. He put a series of fastest laps, closed on Reutemann and overtook him to win the Grand Prix by 6 seconds. Reutemann finished second with Regazzoni in the second Ferrari 312T third. The 1976 Swedish GP saw the first (and only) win of a 6 wheel car – the Tyrrell P34. The theory was that its four tiny front wheels would increase mechanical front end grip – with more rubber on the road – and thus eliminate understeer while at the same time improve cornering and braking. When it was revealed it was the instant sensation of the 1976 season. The car was a photo opportunity on wheels – six of them, which was precisely why – and must have given Elf more free publicity in the 1976 pre season and beyond than it garnered during the whole of 1974 and 1975. Tyrrell's Jody Scheckter took pole, with Patrick Depailler in fourth. In the race the Tyrrells strode imperiously to a crushing one two. The South African, who when later probed confided that he thought the six wheeled concept ridiculous, was beaming on the podium. However the Swedish walkover proved to be a fluke, and the P34 never won a race again. At Anderstorp, Jacques Laffite in his Gitanes sponsored Ligier Matra put in a commanding display, romping to victory in the 1977 Swedish GP. France had been put back on the map: that was the first time that a French car with a French engine, backed by a French company, and driven by a French driver had won a Grand Prix.
1978 жылғы жарыс және "Брабам" "желкен машинасы"
1978 жылғы Швеция Гран-присінде Brabham BT46B машинасы Формула-1-дегі жалғыз рет пайда болды. Brabham-ның Гордон Мюррейі жасаған бұл машина Колин Чапманның Lotus 79-дағы жер әсерінің табысын басып өтуді көздеді. Көліктің астынан ауа сорып алып, қосымша төмен түсіру күшін жасау үшін үлкен желдеткіш орнатылды. Оның заңдылығына наразылық білдірілді, бірақ жарысқа қатысуға рұқсат берілді. Ники Лауда мен Джон Уотсон Марио Андреттидің Lotus 79-ынан кейін 2-ші және 3-ші орындарға ие болды. Андретти клапанның бұзылуынан жарыстан шығып қалды, соның нәтижесінде Лауда көшбасшылыққа шықты. Трассаға май құйылған кезде, Brabham машинасы сырғақ бетке көңіл бөлмей, жеке жарысқа түсті. Лауда 34,6 секунд айырмашылықпен жеңіске жетті. "Желдеткіш машинасы" кейін Brabham командасы тарапынан ерікті түрде жарыстан алынып, қайтадан жарысқа қатыспады. Бірақ машина заңды деп танылды, жеңіс күшінде қалды, сонымен қатар Arrows командасының дебюттік маусымдағы жеңіс мүмкіндігіне де тосқауыл қойды. 1978 жылдан бері Швеция Гран-присі өткізілген жоқ. Сол жылы Ронни Петерсон мен Гуннар Нильсонның қаза болуы осы жарыстың әлем чемпионаттарынан шығарылуына себеп болды, себебі Швецияда Формула-1-ге қызығушылық азайды. Жарыс 1979 жылғы маусымға жоспарланған, бірақ жергілікті демеушілердің жетіспеуіне байланысты жарыс өткізілмей қалды.
The 1978 Swedish GP saw the only appearance in Formula One of the Brabham BT46B. Designed by Brabham's Gordon Murray, who was trying to eclipse Colin Chapman's ground effect invention on the Lotus 79, the car featured a large fan pulling air from under the bottom of the car to create additional downforce. Its legality was soon protested, but it was allowed to race, Niki Lauda and John Watson qualifying 2nd and 3rd behind the Lotus 79 of Mario Andretti. Andretti eventually dropped out due to a broken valve, allowing Lauda into the lead. Once a back marker dropped oil onto the track, the Brabham was in a race of its own, seemingly unaffected by the slippery surface. Lauda went on to win by 34.6 seconds. The "fan car" was later voluntarily withdrawn by Brabham, and never raced again. The car had, however, been deemed legal, allowing the win to stand, which also cost Arrows their chance of victory in their debut season. There has been no Swedish Grand Prix since 1978. The deaths of both Ronnie Peterson and Gunnar Nilsson that year contributed to the demise of this round of the world championship, as interest for Formula One in Sweden fell as a result. The race was scheduled for the 1979 season, but was cancelled before being run, due to lack of local sponsorships.
Жеңімпаздар
1956 жылға дейінгі жарыстар ресми түрде «Швеция жазғы Гран-приі» деп аталды. Қызғылт түспен белгіленген жарыстар Формула-1 әлем чемпионатының бөлігі болмаған.
The races before 1956 were formally called the Swedish Summer Grand Prix. A pink background indicates an event which was not part of the Formula One World Championship.