Кіріспе

Karl Jockum Jonas "Joakim" Bonnier (31 қаңтар 1930 – 11 маусым 1972) – швед автоспортшысы, спорттық автомобильдер мен Формула-1 жүргізушісі. Ол Формула-1 Гран-приіне қатысып, жеңіс тұңғырған алғашқы швед болды.

Ерте өмір

Карл Жокум Йонас Бонье Стокгольмде бай Бонье отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Герт Стокгольм университетінде генетика профессоры болған, ал көптеген туыстары баспа ісімен айналысқан. Ол алты тілде сөйледі және ата-анасы оның дәрігер болуын қаласа да, бір кезде отбасының баспа бизнесіне қатысуды армандаған. Ол Оксфорд университетінде бір жыл бойы тілдерді оқыды, содан кейін Францияның Парижіне баспа ісін үйрену үшін барды.

Бірінші конкурс

Бонье 17 жасында Швецияда ескі Харли Дэвидсон мотоциклымен жарыс спортына қатыса бастады. 1951 жылы Парижде болғаннан кейін Швецияға қайтып келді, содан кейін Симка машинасының иесі ретінде бірнеше раллилерге қатысты.

Формула бірінші

Бонье 1956 жылы Формула-1 маусымында Maserati машинасымен қатысты. 1958 жылдың қыркүйегінде Имоладағы жарыста оның жарыс мансабы дерлік аяқталды. Ол 1500cc Maserati-мен дебют жасады және нашар старт алғаннан кейін көтеріліп, Луиджи Муссоны озып өтті, алдағы көшбасшы Эухенио Кастеллоттиге айналым сайын шамамен екі секундтан жақындап келгенде, тағы бір машина тікелей оның жолына шығып, ол бақылауын жойды. Оның Maserati жол жиегіндегі үлкен тасқа соғылып, ауаға ұшты. Басқа жүргізуші оның астынан өтіп кетті, ол ауада айналып, домалап, ал төңкерілгенде, қарсыласының шлемі оған тиді. Боньедің Maserati 75 футқа тайғанап, арыққа құлады, онда ол бағанаға соғылып тоқтады. Бонье машинадан лақтырылып, миына соққы алды, бірнеше қабырғасы сынды және омыртқасы зақымданды. Оның машинасы толығымен жарамсыз болды. Формула-1-дегі ең үлкен жетістігі – 1959 жылы Зандворттағы Голландия Гран-приінде BRM үшін жеңіске жеткені болды, онда әдетте сенімсіз машина бір рет жақсы жұмыс істеді (Дэн Гурни мен Ханс Херрманн тежегіштердің істен шығуынан кейін ауыр апатқа ұшырады). Ол 1960 жылы Германия Гран-приінде Porsche 718 машинасымен де жеңіске жетті, бұл жарыс 1961 жылғы ереже өзгерісіне дайындық ретінде Формула-2 үшін өткізілді. Бонье Гран-при жүргізушілері қауымдастығының негізін қалаушылардың бірі болды. BRM үшін жеңіске жеткеніне қарамастан, Бонье мансабының көп бөлігінде заводтық командалар үшін жарыс жасамады, тек Lotus, Brabham және Honda үшін кейде ауыстырушы жүргізуші ретінде ғана қатысты. Мазератиде дебют жасағаннан кейін, ол өзінің Joakim Bonnier Racing Team командасы үшін және 50-ші жылдардың соңында Mimmo Dei-дің Scuderia Centro Sud командасы үшін жарысты, содан кейін BRM және Porsche командаларында орын тапты. Porsche 1962 жылғы маусым соңында Гран-при жарыстарын тоқтатқаннан кейін, Бонье Роб Уокер Racing Team командасына көшті, ол әлем чемпионатында жеңіске жеткен жалғыз жеке команда еді, онда ол Cooper және Brabham машиналарын айдап, аз ғана ұпай жинады. 1966 жылы ол өзінің командасын Anglo Suisse Racing Team (кейіннен Ecurie Bonnier деп аталды) деп қайта құрды, бірақ Формула-1-ге деген қызығушылығы біртіндеп төмендеді. Оның соңғы толық маусымы 1968 жылы болды, онда ол өзінің ескі Cooper T86 машинасын ескі McLaren машинасына айырбастады. Ол 1971 жылға дейін Формула-1-де эпизодты түрде жарысты. 1966 жылы американдық жарыс жүргізушілері Фил Хилл, Ричи Гинтер және Кэрролл Шелбимен бірге Джеймс Гарнердің қатысуымен түсірілген 1966 жылғы «Гран-при» фильміне кеңесші болды. Аталғандардың барлығы (Гарнер де өзінің барлық трюктерін орындады) жарыс сахналарында жүргізушілер ретінде жұмыс істеді. 1966 жылғы Бельгия Гран-приін атақты және өте жылдам Spa-Francorchamps трассасында түсіріп жатқанда, Бонье, Джеки Стюарт, Боб Бондюрант, Грэм Хилл және Денни Хулм сияқты алаңның жартысынан астамы жарыстың бірінші айналымында апатқа ұшырады. Фил Хиллдің айтуынша, Бонье трассаның жанындағы үйдің жоғарғы қабаттағы терезесінен өтіп кеткен және одан кейін трассадағы түсірілімге қатыса алмады.

Спорттық автокөлік жарысы

Формула 1-ден басқа, Бонье көптеген спорттық автомобиль жарыстарына да қатысты. Ол 1960 жылы Ханс Херрманмен бірге Porsche 718 машинасымен Targa Florio жарысын жеңіп алды, ал 1962 жылы граф Джованни Волпиге тиесілі Ferrari 250 TRI машинасымен Себрингтің 12 сағаттық жарысында Лусьен Бьянкимен бірге бірінші орынды иеленді. 1963 жылы ол Карло Марио Абатемен бірге тағы бір Porsche 718 машинасымен Targa Florioда қайта жеңіске жетті. 1964 жылы спорттық автомобиль жарыстарындағы ең табысты жылы болды, онда ол Грехэм Хиллмен бірге Maranello Concessionaires командасының Ferrari P машинасымен 330P-ді Ле-Манның 24 сағаттық жарысында екінші орынға, ал Монлериде жеңіске жеткізді. Реймстегі 12 сағаттық жарыста ол 250LM машинасымен бірінші орынды алды. 1966 жылы ол Фил Хиллмен бірге Chaparral машинасымен 1000 км Нюрбургринг жарысын жеңіп алды, бұл оның спорттық автомобильдердің ірі жарысындағы соңғы жеңісі болды. Бірақ ол 1971 жылы Монжуиктегі Барселонаның 1000 км жарысын (Ронни Петерсонмен) және 1972 жылы Ле-Манның 4 сағаттық жарысын (Хьюз де Фьерлантпен) жеңіп алды. Бонье 1968 жылы Can-Am сериясында қатысу үшін McLaren M6B машинасы сатып алды. Карлскога Швеция Гран-присіндегі алғашқы жарыста Бонье поул позициясын иеленді, бірақ бірінші айналымда жолдан шығып, Феррари 330P3/4 машинасымен Дэвид Пайперден кейін екінші орынға түсті. Ол кейін McLaren машинасымен Can-Am жарыстарының алтысынан бесеуіне қатысты, ең жақсы нәтижесі Лас-Вегаста сегізінші орын болды. Маусымның көп бөлігінде ол механикалық проблемалармен күресті. Дегенмен, ол Фудзи тауының 200 мильдік жарысында M6B машинасымен үшінші орынды иеленді. 1970 жылы ол Lola T210 машинасымен Еуропаның 2 литрлік спорттық автомобиль чемпионатында жеңіске жетті және маусым соңында 48 ұпаймен жүргізушілердің титулын қамсыздады.

Команданы басқару, қауіпсіздік туралы үгіт-насихат және өлім

1970-жылдардың басына қарай ол командасын басқаруға көшті, бірнеше машинаны Әлемдік спорттық автомобильдер чемпионатында жарысқа тіркеді және жүргізушіліктен қанағаттанды. Сондай-ақ ол сол кезде басталган трасса қауіпсіздігі үшін күреске жетекшілік етті. Дегенмен, ол 1972 жылғы Ле-Манның 24 сағаттық жарысында апатқа ұшырап қаза тапты. Мулсанн бұрылысы мен Индианаполис арасындағы түзу жолда оның ашық Lola T280 Cosworth машинасы швейцариялық әуесқой жүргізуші Флориан Ветш басқаратын Ferrari Daytona машинасымен соқтығысты. Оның машинасы Армко қоршауынан асып, трассаның жанындағы ағаштарға ұшып түсті, ол дереу қаза тапты. Зауыттан Alfa Romeo Tipo 33 машинасымен келген және Ветшке өртенген Ferrari-ден шығуға көмектесу үшін тоқтаған Вик Элфордтың айтуынша, ол Боньедің Lola машинасының "тікұшақ сияқты ағаштарға айналып бара жатқанын" соңғы рет көрген.

Ле-Манның толық 24 сағаттық жарысының нәтижелері

Жыл Командасы Пилоттар Автомобиль Сыныбы Айналымдар 1957 Officine Alfieri Maserati Giorgio Scarlatti Maserati 300S S 3.0 73 Аяқталмады Аяқталмады 1958 Франсиско Годия Франсиско Годия Салес Maserati 300S S 3.0 142 Аяқталмады Аяқталмады 1959 Porsche KG Wolfgang von Trips Porsche 718 RSK S 2.0 182 Аяқталмады Аяқталмады 1960 Porsche KG Graham Hill Porsche 718/4 RS S 2.0 191 Аяқталмады Аяқталмады 1961 Porsche System Engineering Dan Gurney Porsche 718/4 RS Coupe S 2.0 262 Аяқталмады Аяқталмады 1962 Scuderia SSS Republica di Venezia Dan Gurney Ferrari 250 TRI/61 E 3.0 30 Аяқталмады Аяқталмады 1963 Porsche System Engineering Tony Maggs Porsche 718/8 GTR Coupe P 3.0 109 Аяқталмады Аяқталмады 1964 Maranello Concessionaires Graham Hill Ferrari 330P P 5.0 344 2-орын 2-орын 1965 Maranello Concessionaires Ltd. David Piper Ferrari 365 P2 P 5.0 101 Аяқталмады Аяқталмады 1966 Chaparral Cars Inc. Phil Hill Chaparral 2D Chevrolet P+5.0 111 Аяқталмады Аяқталмады 1969 Scuderia Filipinetti Masten Gregory Lola T70 Mk. IIIB Chevrolet S 5.0 134 Аяқталмады Аяқталмады 1970 Scuderia Filipinetti Reine Wisell Ferrari 512S S 5.0 36 Аяқталмады Аяқталмады 1972 Ecurie Bonnier Switzerland Gérard Larrousse Gijs van Lennep Lola T280 Ford Cosworth S 3.0 213 Аяқталмады Аяқталмады