Кіріспе

Музыкалық
1944 жылғы фильм

«Lady in the Dark» мюзиклының музыкасын Курт Вейл, әйелдерін Айра Гершвин жазған, ал кітабы мен режиссурасын Мосс Харт жасаған. Оны Сэм Харрис өндірген. Басты кейіпкер Лиза Эллиотт – психоанализден өтетін сән журналының бақытсыз редакторы. Мюзикл 1941 жылы Бродвейде, ал 1981 жылы Ұлыбританияда қойылды. 1944 жылы фильм жарық көрді, содан кейін 1954 жылы тікелей эфирде телеарнайы көрсетілді.

Құрылымы

"Қараңғыдағы ханым" мюзиклдік театр туындысы үшін ерекше құрылымға ие. Пьеса басты кейіпкер Лиза Эллиоттың өмірін көрсететін диалогтық сахналарға және оның қиялдарын мен қорқыныштарын бейнелейтін арман тізбектеріне бөлінген. Музыкалық қойылым арман тізбектерімен ғана шектеледі, олардың әрқайсысы шағын оперетта форматында; дәстүрлі мюзиклдерден өзгеше, нақты өмірдегі сахналарда ешқандай ән орындалмайды.

Әңгіме

Лиза Эллиотт кәсіби және жеке өмірінде шешім қабылдауда үнемі қиындыққа тап болады. Оған екі ер адам қызығушылық танытады: Лиза үшін әйелінен ажырасуға тырысып жүрген үйленген баспагер Кендалл Несбит және киножұлдыз Рэнди Кертис. Ол кімді таңдау керектігін шеше алмай жатады. Психологқа жүгінген кезде, ол өзінің армандары мен бақытсыз балалық шағының естеліктеріне терең бойлайды және есінде жоқ әннің әуенімен мазаланып жүреді. Бір түсінде ол цирк сахнасында шешімсіздігі үшін сотқа тартылғанына сенді, оның маркетинг-менеджері Чарли Джонсон прокурор, Кендалл – басты куәгер, ал Рэнди – оның қорғаушысы рөлін атқарады. Онда ол шешім қабылдаудан бас тартуын қорғайды ("Дженни сагасы"). Соңында ол өзінің жастық шағында сыртқы келбетінің тартымсыздығына байланысты көп рет қабылдамауының өзіне жарақатын келтіргенін түсінеді. Осы жаңалықты қабылдағанда, ол сол құпия әнді ("My Ship") еске алады. Кендалл мен Рэндидің екеуі де оған тек сыртқы жағынан ғана қызығушылық танытқанын түсінеді және оны теңдес санайтын Чарлимен шынайы серіктестік табады.

Өмірбаян

Бастапқыда жеке жоба ретінде қолға алынған Мосс Харттың "Мен тыңдап тұрмын" атты туындысы, психиатрдың күтіміндегі сәтті әйел туралы. Кейіннен атауы өзгертіліп, Курт Вейлдің қатысуымен жаңа жұмысқа айналды. Мюзиклдің психоанализ тақырыбы Харттың психоаналитик Грегори Зилборгпен болған жеке тәжірибесіне негізделген деп есептеледі. Соңғы әнді қоспағанда, пьесадағы барлық музыка үш ұзақ түс көру сахнасында орындалады: "Сән-салтанат түсі", "Той түсі" және "Цирк түсі", олар шағын оперетталар сияқты пьесаға енгізілген. Мюзикл сегіз қала бойынша 160 қойылыммен гастрольдік сапар жасады, сондай-ақ Лос-Анджелес және Сан-Францисконы қоса, Батыс жағалауында 56 қойылым көрсетілді. Содан кейін бұл қойылым 1943 жылдың 27 ақпанынан 15 мамырына дейін Бродвей театрында 83 рет ойналды. Гертруд Лоуренс барлық сахналарда Лиза Эллиотт рөлін қайта ойнады.

Кейінгі туындылар

Lady in the Dark Ұлыбританияда 1981 жылдың 9 желтоқсанында Нотингемдегі Нотингем ойын үйінде тұңғыш рет көрсетілді. Американдық актриса Селеста Холм басты рөлде ойнады; бұл оның британдық дебюті болды. Кендалл Несбит Джереми Хок рөлін, Роберт Суалес Рэнди Кертисті, ал Кеннет Нельсон Рассел Пакстон рөлін сомдады. Шоу продюсері Криспин Томас, музыкалық жетекшісі Тони Бриттен болды. Джейн Вэнэм режиссердің көмекшісі болды. Нью-Йорк қаласының орталығындағы Encores! жартылай сахналанған концерті 1994 жылдың мамырында Кристин Эберсольмен бірге Нью-Йоркте өтті. Музыкалық Лондонның Корольдік Ұлттық театрында 1997 жылдың 11 наурызынан 2 тамызына дейін қойылды, режиссері Франческа Замбелло, ал басты рөлде Мария Фридман ойнады. Бұл қойылым «Ең үздік музыкалық» номинациясы бойынша Evening Standard сыйлығын жеңіп алды. 2000 жылы Бостон музыка академиясы меццо-сопрано Делорес Зиглердің қатысуымен, ал 2001 жылдың күзінде Филадельфияның Принс музыка театры Лиза Эллиотт рөлінде Андреа Марковиччимен қойылды. MasterVoices-тің режиссері және дирижері Тед Сперлинг, хореографы Дуг Варон, және Лиза Эллиотт рөлінде Виктория Кларк 2019 жылдың 25, 26 және 27 сәуірінде Нью-Йорк қаласында өнер көрсетті. Бұл қойылымда MasterVoices-тің 120 әншісі, Сент-Лука оркестрі, Дуг Варон және бишілер қатысты. Эми Ирвинг доктор Брукс, Виктория Кларк Лайза Эллиотт рөлін ойнады. 2003 жылдың сәуірінде Қытайда Пекиндегі Century театрында Дженифер Шверин режиссерлік еткен, Николас Майкл Смит жетекшілік еткен, Нэнси Фрейзер, Эндрю Андреасен және Цзян Шан продюсерлік еткен қойылым қойылды. Марша Меркант Лайза Эллиотт рөлін, ал Майкл Стерлинг рингмейстер рөлін сомдады.

Жазбалар

Жеке әндер жазылғанмен, 1963 жылға дейін, Леман Энгел Колумбия үшін стерео студиялық жазбасын жасағанға дейін, толық партитураны жазуға әрекет етілген жоқ. Бұл жазба Masterworks Heritage CD, MHK 62869 ретінде қайта шығарылды. Қайта шығарылған нұсқада Дэнни Кей орындаған бес 1941 жылғы моно ән жазбасы (соның ішінде "Чайковский") бар. Қаптамадағы мәліметтерге сәйкес, LP-нің максималды ойнату уақытының шегінен кейбір бөлімдерді қосу мүмкін болмады, сондықтан қысқартулар жасалды (нақты көрсетілмеген, бірақ көбінесе куплеттер немесе қайталаулар саны бойынша). 1997 жылы Корольдік Ұлттық театрдағы қайта қойылым партитураның толық жазылуына әкелді (TER/JAY). 1981 жылдың 11 ақпанындағы "Музыкалық комедия кеші II" телебағдарламасында Дэнни Кей (түпнұсқа актерлік құрамнан), Линн Редгрейв және басқалар "Lady in the Dark" туындысының цирк көрінісін қайта орындады, соның ішінде Кейдің "Чайковский" әні де орындалды.

Қабылдау

"Life" журналы "Еңбек пен драманың, музыкалық комедия мен әсемдіктің бірегей үйлесімімен, "Қараңғыдағы ханым" – бұл керемет табыс" деп жазды.