Кіріспе
Вито Акончи (Vito Acconci; 24 қаңтар 1940 - 27 сәуір 2017) – американдық дизайнер, ландшафт архитекторы, перформанс және инсталляция суретшісі. Оның шығармашылығының көлемі скульптура, архитектуралық дизайн және ландшафт дизайнымен кеңейді. Оның перформанс және бейне өнері "экзистенциалдық мазасыздық", көрсетушілік, жайсыздық, шектен шығу және қауырсынумен, сондай-ақ өткірлік пен батылдықпен ерекшеленеді. Оның туындылары Лори Андерсон, Карен Финли, Брюс Науман және Трейси Эмин сияқты суретшілерге ықпал еткен деп есептеледі. 1970 жылдардың соңында ол мүсін, сәулет және дизайнға көшті, бұл оның жұмысының масштабын, тіпті өнер әлеміндегі танымалдығын арттырды. 1962 жылы ол Киелі Крест колледжінен әдебиет бакалавры, ал 1962 жылы Айова университетінен әдебиет және поэзия магистрі дәрежесін алды. Ол: "Балабақшадан бастап аспирантураға дейін сыныпта бірде-бір әйел болған емес" деп мәлімдеді. Содан кейін ол Нью-Йоркке оралып, ақындық мансабын қуды.
Vito Acconci (ˈviːto akˈkontʃi, /ə/'/k//ɒ//n//tʃ//i/; January 24, 1940 – April 27, 2017) was an American performance, video and installation artist, whose diverse practice eventually included sculpture, architectural design, and landscape design. His performance and video art was characterized by "existential unease," exhibitionism, discomfort, transgression and provocation, as well as wit and audacity, His work is considered to have influenced artists including Laurie Anderson, Karen Finley, Bruce Nauman, and Tracey Emin, among others. In the late 1970s, he turned to sculpture, architecture and design, greatly increasing the scale of his work, if not his art world profile. He received a BA in literature from the College of the Holy Cross in 1962 and an MFA in literature and poetry from the University of Iowa. He noted: "There wasn't a woman in my classroom between kindergarten and graduate school." Then he returned to New York City to pursue a career as a poet.
1960 және 1970 жылдар
Акончи өзінің поэзиялық карьерасын 1960 жылдардың соңында Бернадет Майермен бірге «0 TO 9» поэзия журналын редакциялау және жеке басылымға шығару арқылы бастады. Әр саны 100-350 данаға дейін мимеограф машинасымен басылған журналға ақындар мен суретшілер де өз үлесін қосты. 1960 жылдардың аяғында Акончи өзінің денесін фотосурет, фильм, бейне және перформанс үшін нысан ретінде пайдалана отырып, өзін-өзі перформанс және бейне өнершісі ретінде өзгертті. Оның ерте туындыларының көпшілігінде радикалды әлеуметтік пікірлер кездеседі. Оның перформанстары мен бейнелері конфронтация мен ситуационизммен ерекшеленеді. 1970 жылдардың ортасында Акончи өзінің шеберлігін аудиовизуалды инсталляциялар әлеміне кеңейтті. Осы кезеңдегі инсталляция/перформанстардың бірі, әлдебаса ең танымал жұмысы – «Seedbed» (1972 жылдың 15-29 қаңтары). «Seedbed»-те Акончи Соннабенд галереясында орнатылған пандустың астына жасырынып, үстінен өтетін келушілер туралы фантазияларын дыбыс күшейткіш арқылы айта отырып, мастурбация жасады. «Seedbed»-тің бір мақсаты – суретші мен көрермен арасындағы өзара алмасу жағдайын жасау арқылы жұртшылықты туындының өндірісіне тарту болатын. Синди Немсер 1971 жылы «Arts» журналында Акончи туралы алғашқы өнер сыншысы болды. Немсер кейін Акончимен сұхбат жүргізіп, ол «Arts» журналының мұқабасына шықты. Розалинд Краусс «Видео: Нарциссизмнің эстетикасы» деген мақаласында Акончидің бейне жұмыстарындағы нарциссизмнің көріністеріне сілтеме жасайды. «Көру сызығы Акончидің көру жазығынан басталып, оның проекцияланған көзінде аяқталады». Краусс бұл сипаттаманы Вито Акончидің «Centers» жұмысындағы нарциссизмнің аспектілерін көрсету үшін пайдаланады. Бұл туындыда Акончи шамамен 25 минут бойы өзіне тікелей қарап, өзін түсіреді; осылайша Акончи 20 ғасырдың басында өнер туындысының маңызды аспектілерін көрсететін мағынасыз қимыл жасайды. Краусс сондай-ақ бейне өнердің іс-әрекеттерінің психологиялық негізін объект өнері туралы талқылаулармен салыстыра отырып түсіндіреді.
1980 жылдар
1980 жылдары Акончи тұрақты мүсіндер мен инсталляцияларға көшті. Осы кезеңде ол көрермендерді баспаналар мен белгілерді орнатуға қажетті механизмдерді іске қосып, өнер туындыларын жасауға шақырды. Осы уақытша инсталляциялардың ең танымал мысалы – 1980 жылы алғаш жасалған, бірақ 2012 жылдың жазында Сан-Диегодағы Заманауи өнер мұражайында қайта көрсетілген «Жедел үй». Кейін, 1983 жылдың қаңтарында Акончи Миддлбери колледжінде қонақ суретші болып жұмыс істеді. Сол уақытта ол өзінің алғашқы тұрақты инсталляциясы – «Way Station I (Оқу камерасы)» жобасын аяқтады. Суретшінің назары қоғамдық және жеке кеңістікті үйлестіретін архитектура мен ландшафт дизайнына аударған. Мысалы, Висконсин штатының Милуоки қаласындағы Висконсин орталығының құрылымы арқылы өтетін және екі жағында да отыруға арналған орындар бар «Қабырға арқылы жолдар» жобасын қарастыруға болады. Жеке және қоғамдық кеңістікке деген оның қызығушылығын көрсететін мысал – ол сәулетші Стивен Холлмен бірлесіп, өнер мен архитектураны қолдау үшін Storefront жобасына тапсырыс алған кезде жасаған ынтымақтастығы. Жоба аясында галереяның барлық ұзындығы бойынша көшеге тікелей ашылатын, тік немесе көлденең бұрылатын он екі панельден тұратын қасбет ауыстырылды. Бұл жоба интерьер мен экстерьер арасындағы шекараны жояды, ал панельдерді әртүрлі конфигурацияда орналастыру арқылы сан алуан фасадтар құрылады. Қазір бұл заманауи архитектураның символы саналады. Оның тағы бір жұмысы – Колорадодағы Арвада өнер және гуманитарлық орталығының мүсін бағында орналасқан «Топырақ қабырғасы» (1992). Бұл қабырға Арвада орталығының сыртынан басталып, ішке қарай созылады және жерден 24 фут биіктікке жетеді. Шыны мен болаттан жасалған қабырғада шыны панельдер арқылы көрінетін вулкандық тау жыныстары, құмның түрлі-түрлі сорттары, қызыл доломит және қара топырақ қоспасы бар. Бұл – жер астындағыны сыртқа шығару және сыртқы әлемен байланыстыруға жасалған әрекет.
2000 жылдар
Оның кейінгі жұмыстарының бірі – «Уақытша лобби» – Бронкс өнер мұражайының солтүстік қанатының лоббиінде орналасқан инсталляция. Ол 2009 жылдан бері сол жерде. Инсталляция вестибюльді ақ Corian желісімен толтырады, ұзын, толқынды қабырғаны алып қағаз қар кристалдарына ұқсатады. 2008 жылы Myartspace үшін Брайан Шервинге берген сұхбатында Вито «Seedbed» жұмысы туралы кеңінен әңгімеледі. Вито «Seedbed» атауы мен оның перформанспен байланысын талқылап, «Мен мақсатымды білуім керек еді: мен тұқым өндіруім керек, мен тұрған орын тұқым төсегіне, тұқым өсіруге арналған алаңға айналуы керек еді – тұқым өндіру үшін мастурбация жасауым керек еді – мастурбация жасау үшін, өзімді қоздыруым керек еді» деді. 2010 жылы Аккончи Бруклиндегі Гринпойнт қаласындағы Ньютаун Крик сарқырама су тазарту станциясының келушілер орталығында «Waterfall Out & In» су нысанын аяқтады. Бұл жұмыстың бір бөлігі іште, бір бөлігі сыртта орналасқан. 2013 жылы Миддлбери колледжі үшін салынғаннан кейін 1985 жылы вандалдардың шабуылына ұшырап, қиратылған Аккончидің «I жол станциясы (Оқу палатасы)» жұмысы колледж мұражайындағы көрмемен бірге қайта орнатылды. 2014 жылы Аккончи Марк Санто түсірген видеода пайда болды, онда ол өзінің ең ұнаған, бірақ аяқталмаған бірнеше жобалары туралы айтты, соның ішінде Сан-Хоседегі скейт-парк және Ичихара, Жапониядағы инелер мұражайы. «Менің ойымша, салынбаған нәрселердің нәтижесінде, бәлкім, өткенді емес, болашақты қайта қарастыруға мүмкіндік туады», - деді ол сұхбатында.
Академиялық мансап
Аккончи көптеген оқу орындарында сабақ берді, оның ішінде Новая Шотландия өнер және дизайн колледжінде (Галифакс); Сан-Франциско өнер институты; Калифорния өнер институты (Валенсия); Купер Юнион; Чикаго өнер институтының мектебі; Йель университеті; Айова университеті, Пратт институты; және Парсонс дизайн мектебі. Өмірінің соңына дейін ол Бруклин колледжінің Өнер кафедрасында және Перформанс және интерактивті медиа өнері бағдарламаларында сабақ берді, сондай-ақ Пратт институтының Архитектура және қала құрылысы факультетінде адъюнкт-доцент болып жұмыс істеді.
Жеке өмір және өлім
Акончи 1960-шы жылдары суретші Розмари Майерге үйленген. Акончи 2017 жылдың 28 сәуірінде қайтыс болды. Ол 77 жасқа толып еді.
Мақалалар
Алессандра Орландони "Вито Акончимен сұхбат" – "Жоспар" 020, 2007 жылғы маусым. Фредерик Мауфрас "Парашют" 118, 2005 жылғы сәуір-маусым. "Altered States" – Лондондық ZG Magazine журналынан, редакторы Розетта Брукс.