Кіріспе
Глобалды тарату жүйесі (GDS) – Sabre Corporation компаниясына тиесілі Sabre Global Distribution System, саяхат агенттері мен компаниялардың әуе компаниялары, қонақүйлер, көлік жалға беру компаниялары, теміржол операторлары және тур операторлары ұсынатын саяхат қызметтерін іздеу, бағалау, брондау және билеттеу үшін пайдаланатын саяхатты резервтеу жүйесі. Бұл жүйе бастапқыда 1960 жылы American Airlines компаниясының бас директоры C. R. Smith-тің IBM компаниясының көмегімен әзірленген. Сыртқы саяхат агенттері бұл қызметті 1976 жылдан бастап пайдалана алды, ал 2000 жылдың наурыз айында жүйе әуе компаниясынан тәуелсіз болды.
Sabre Global Distribution System, owned by Sabre Corporation, is a travel reservation system used by travel agents and companies to search, price, book, and ticket travel services provided by airlines, hotels, car rental companies, rail providers and tour
operators. Originally developed by American Airlines under CEO C. R. Smith with the assistance of IBM in 1960, the booking service became available for use by external travel agents in 1976 and became independent of the airline in March 2000.
Басқа әуе желілері жүйелері
1982 жылы Advertising Age басылымы «United Airlines компаниясы ұқсас Apollo жүйесін, ал Eastern компаниясы Mars, ал Delta компаниясы Datas жүйесін пайдаланады» деп хабарлады. Braniff International компаниясының Cowboy жүйесін Electronic Data Systems компаниясы әуе компаниялары үшін бейтарап жүйе құру мақсатымен қарастырды. American Airlines компаниясы жүргізген зерттеуде туристік агенттердің жартысынан астамы бірінші қатарда көрсетілген рейсті таңдағаны анықталды. 92 пайыз жағдайда таңдалған рейс бірінші экранда болды. Бұл American компаниясына рейтингтік формуламен манипуляция жасауға, тіпті іздеу алгоритмін өзгертіп, американдық рейстерді бәсекелестерінен жоғары көрсетуге мүмкіндік берді, және авиакомпания осы құлқыға қарсы тұрмады. Алғашқыда бұл ұшу ұзақтығы, қалаған уақытқа жақындығы және рейсте байланыс бар-жоғы сияқты факторлардың маңыздылығын реттеумен шектелді, бірақ әрбір сәттілікпен American компаниясының батылдығы артты. 1981 жылдың соңында New York Air компаниясы La Guardia әуежайынан Детройтке рейс қосып, маңызды нарықта American компаниясына қарсы шықты. Көп ұзамай, жаңа рейстер экранның төменгі бөлігінде пайда бола бастады. Олардың брондаулары азайды және күніне сегіз рейс жасаған Детройтке қатынайтын рейстерін тоқтатуға мәжбүр болды. Бірде Sabre компаниясы American компаниясымен бәсекелес 49 бағыт бойынша Continental компаниясының жеңілдік тарифін әдейі жасырып қалды. Sabre компаниясының бір қызметкеріне жүйеге енгізілген барлық жеңілдік тарифін автоматты түрде жоятын бағдарламаны жасау тапсырылды. Конгресс осы тәжірибелерді тергеді, ал 1983 жылы American президенті Боб Крандалл авиакомпанияның жүйеде өзінің рейстерін басымдықпен көрсетуін қорғады. «Біздің рейстерімізді басымдықпен көрсету және нарықтағы үлесіміздің өсуі – жүйені құрудың бәсекеге қабілетті мақсаты», деді ол. АҚШ үкіметі осымен келіспеді және 1984 жылы іздеу нәтижелерін бұрмалаушылық тәжірибелерді заңсыз деп жариялады. Әділдік ережелері 2010 жылы жойылды немесе мерзімі бітті. Ол кезде ірі тарату жүйелерінің ешқайсысы авиакомпанияларға толық тиесілі болмады. 1987 жылы Sabre компаниясының еуропалық туристік агенттерге сатуына British Airways бастаған ірі еуропалық авиакомпаниялардың өз рейстері үшін жүйеге билет беру құқығын бермеуі кедергі келтірді, тіпті Sabre 1986 жылы Ұлыбритания үшін IATA Billing and Settlement Plan (BSP) рұқсатын алған болатын. American компаниясы жоғары сотқа шағымданып, British Airways Sabre компаниясының қызметіне келгеннен кейін Travicom-ды пайдалануды жалғастырған агенттерге қаржылық жеңілдіктер ұсынғанын және кез келген комиссияны оған байланыстырғанын мәлімдеді. Travicom компаниясы Videcom, British Airways және British Caledonian компаниялары құрған және 1976 жылы Videcom технологиясы негізінде әлемдегі алғашқы көп қол жетімді брондау жүйесі ретінде іске қосылды, ол кейін Galileo UK құрамына кірді. Ол 49 абоненттік халықаралық авиакомпанияны (оның ішінде British Airways, British Caledonian, TWA, Pan American World Airways, Qantas, Singapore Airlines, Air France, Lufthansa, SAS, Air Canada, KLM, Alitalia, Cathay Pacific және JAL) Ұлыбританиядағы мыңдаған туристік агенттермен байланыстырды. Ол агенттер мен авиакомпанияларға ортақ тарату тілі мен желісі арқылы қарым-қатынас жасауға мүмкіндік берді және 1987 жылға қарай Ұлыбританияның авиакомпанияларының 97% саудалық брондарын жүзеге асырды. British Airways ақырында Videcom және British Caledonian компанияларына тиесілі Travicom үлесін сатып алып, жалғыз иесі болды. Лондондағы Sabre вице-президенті Дэвид Шварте АҚШ Көлік министрлігіне және Ұлыбритания монополиялар комиссиясына шағым түсіргенімен, British Airways Travicom-ды ұшуды таңдауда кемсітушілік жасамаған жүйе деп қорғады, өйткені агенттер ұшу туралы ақпарат алу үшін бүкіл әлемдегі 50-ге жуық авиакомпанияға, соның ішінде Sabre-ге де қол жеткізе алатын.