Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Осетия – Алания Республикасы – Кавказ аймағында орналасқан Ресей Федерациясының құрамындағы республика.
The Republic of North Ossetia – Alania is a federal subject of Russia (a republic), located in the Caucasus region.
Ерте тарих
Солтүстік Осетия аумағы мыңдаған жылдар бойы қоныстанған, өте құнарлы егіс шаруашылығы аймағы және Кавказ таулары арқылы өтетін маңызды сауда жолы болған. Қазіргі тұрғындардың ата-бабалары – аландар, олар иран тілінде сөйлейтін, соғысқа бейім көшпелі халық еді. 1806 жылға қарай Осетия толығымен Ресейдің бақылауына көшті.
The territory of North Ossetia has been inhabited for thousands of years, being both a very fertile agricultural region and a key trade route through the Caucasus Mountains. The ancestors of the present inhabitants were a people called the Alans, a warlike nomadic people who spoke an Iranian language. By 1806, Ossetia was completely under Russian control.
Ресей империясы
Ресей империясының келуі аймақтың қарқынды дамуына алып келді, Осетияның шалқаруын жою үшін өнеркәсіп орындары құрылды және жолдар мен теміржол байланыстары салынды. Таулар арқылы маңызды көлік дәлізі болып табылатын Грузин әскери жолы 1799 жылы салынды, ал Владикавказ қаласынан Ресейдегі Дондағы Ростовқа дейін теміржол желісі тартылды. Осетиялықтардың дәстүрлі мәдениеті сөзсіз русификацияға ұшырады, бірақ Ресей және Батыспен жаңа байланыстар жергілікті мәдениетті жандандыруға көмектесті; осетия тіліндегі алғашқы кітаптар 18 ғасырдың соңында жарық көрді. 1830 жылы генерал Иван Абхазов басқарған әскери жорық Солтүстік Осетияны Ресей империясының күшті бақылауына өткізді. Аймақ 19 ғасырдың ортасында Ресейдің Терская облысының құрамына енді.
The arrival of Imperial Russia led to the rapid development of the region, with industries founded and road and rail connections built to overcome Ossetia's isolation. The Georgian Military Road, which is still a crucial transport link across the mountains, was built in 1799 and a railway line was built from Vladikavkaz to Rostov on Don in Russia proper. The Ossetians' traditional culture inevitably underwent some russification, but their new connections with Russia and the West helped to boost local culture; the first books in the Ossetian language were printed in the late 18th century. In 1830, a military campaign led by General Ivan Abkhazov brought North Ossetia under tighter control of the Russian Empire. The area became part of the Terskaya Region of Russia in the mid 19th century.
Ресей революциясы мен КСРО
Ресейдегі революциядан кейін 1921 жылы Солтүстік Осетия қысқа ғұмырлы Кеңес тау республикасының құрамына кірді. 1924 жылдың 7 шілдесінде Солтүстік Осетия автономиялық облысы құрылды, ал 1936 жылдың 5 желтоқсанында Ресей Федеративтік Социалистік Республикасы құрамында Солтүстік Осетия Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасы (АССР) болып құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыста Солтүстік Осетияда нацистік Германияның Ресейге басып кіруінің шегіне жетті; немістер 1942 жылдың қарашасында Владикавказды жаулап алуға тырысты, бірақ олардың шабуылы тойтарылды. Соғыс кезінде және одан кейін Сталин тұтас этностарды жаппай депортациялауды жүзеге асырды, оны антисоветтік көзқарастармен, сепаратизммен және нацистік Германиямен ынтымақтастықпен түсіндірді. Бұл ең алдымен балкарлар, чечендер және ингуштарға әсер етті. 1944 жылға дейін Пригородный ауданының Терек өзенінің оң жағалауындағы бөлігі Чечен-Ингуш АССР-інің құрамында болды, бірақ ол Жозеф Сталиннің чечендер мен ингуштарды Орталық Азияға депортациялауынан кейін Солтүстік Осетияға берілді. Олардың депортациядан оралуына рұқсат берілгенімен, көбінесе оларға бұрынғы қоныс жерлеріне қайта оралуға мүмкіндік берілмеді. Оның орнына 1957 жылы Ставрополь өлкесінің үш ауданы Чечен-Ингуш АССР-іне берілді. 1982 жылы қабылданған жергілікті заң бойынша ингуштарға Солтүстік Осетияда тұруға рұқсат алуына тыйым салынды.
After the Russian Revolution, North Ossetia became part of the short lived Soviet Mountain Republic in 1921. It became the North Ossetian Autonomous Oblast on July 7, 1924 and was then made the North Ossetian Autonomous Soviet Socialist Republic (ASSR), within the Russian Soviet Federated Socialist Republic, on December 5, 1936. In World War II, North Ossetia saw the high water mark of the invasion of Russia by Nazi Germany; the Germans attempted to seize Vladikavkaz in November 1942 but were repulsed. During and after the war Stalin undertook massive deportations of whole ethnicities explaining this by anti Sovietism, separatism and collaboration with Nazi Germany. In particular, this affected Balkars, Chechens, and Ingushs. As of 1944, the part of the Prigorodny District on the right bank of the Terek River had been part of Chechen Ingush ASSR, but it was granted to North Ossetia in following Joseph Stalin's deportation of the Chechens and Ingush to Central Asia. Although they were eventually allowed to return from the exile, they were generally not allowed to settle in the original territories. Instead, in 1957, three districts of Stavropol Krai were granted to Chechen Ingush ASSR. A local law passed in 1982 actually prohibited ethnic Ingush from obtaining residency permits in North Ossetia.
КСРО-нан кейін
Солтүстік Осетия КСР-і 1990 жылғы 20 маусымда ұлттық егемендікті жариялаған РСФСР-дің алғашқы автономиялық республикасы болды (бірақ ол әлі де Ресейдің құрамында қалып отыр). 1991 жылы Солтүстік Осетия КСР Солтүстік Осетия – Алания Республикасы болып қайта аталды. Кеңес Одағының тарауы осетиндер үшін ерекше мәселелер тудырды, олар Ресейлік КСР-дің құрамындағы Солтүстік Осетия мен Грузиялық КСР-дің құрамындағы Оңтүстік Осетияға бөлінді. 1990 жылдың желтоқсанында Грузияның Жоғарғы Кеңесі аймақтағы ұлтаралық шиеленістердің күшеюіне байланысты осетиндердің автономиялық анклавын таратып жіберді, соның салдарынан халықтың көп бөлігі шекараны өтіп Солтүстік Осетияға немесе Грузияға қашты. Шамамен 70 мың Оңтүстік Осетиялық босқын Солтүстік Осетияға қоныстандырылды, бұл Пригородный ауданында ингуштер басымдығымен қақтығыстарға әкеп соқты. Бұл осетин-ингуш қақтығысына ұласты. Оңтүстік Осетиядағы қақтығыстың салдарымен күресумен қатар, Солтүстік Осетия көршілес Чеченстандағы соғыстан туындаған босқындармен және кейдегі оқ-дәрілермен де айналысуға мәжбүр болды. Ең ауыр оқиға 2004 жылдың қыркүйегінде Бесланда болған кешірімсіз оқиға болды, онда Шамил Басаевтың ислами сепаратистері мектепті басып алды. Террористер мен Ресей күштері арасындағы атысқан соққыда 335 бейбіт тұрғын, олардың көп бөлігі балалар қаза тапты.
North Ossetian SSR finally became the first autonomous republic of the RSFSR to declare national sovereignty, on June 20, 1990 (although it still remains firmly part of Russia). In 1991, North Ossetian SSR was renamed the Republic of North Ossetia–Alania. The dissolution of the Soviet Union posed particular problems for the Ossetian people, which were divided between North Ossetia, which was part of the Russian SFSR, and South Ossetia, part of the Georgian SSR. In December 1990 the Supreme Soviet of Georgia abolished the autonomous Ossetian enclave amid the rising ethnic tensions in the region, and much of the population fled across the border to North Ossetia or Georgia proper. Some 70,000 South Ossetian refugees were resettled in North Ossetia, sparking clashes with the predominantly Ingush population in the Prigorodny District. That led to Ossetian Ingush conflict. As well as dealing with the effects of the conflict in South Ossetia, North Ossetia has had to deal with refugees and the occasional spillover of fighting from the war in neighboring Chechnya. The bloodiest incident by far was the September 2004 Beslan hostage crisis, in which Muslim separatists of Shamil Basayev seized control of a school. In the firefight between the terrorists and Russian forces that ended the crisis, 335 civilians, the majority of them children, died.