Кіріспе

Британдық Гектор класындағы бронефрегаттар

HMS Valiant – 1861 жылы Корольдік теңіз күштері тапсырыс берген бронефрегаттардың екінші кемесі. Оның құрылысшылары кемені жасауды бастағаннан кейін көп ұзамай банкрот болды, бұл оның аяқталуын айтарлықтай кешіктірді. 1863 жылы кеме суға түсірілгеннен кейін, жабдықтау мәселелеріне байланысты тағы бес жыл қару-жарақ күтті. 1868 жылы кемеге тапсырыс берілген соң, ол Оңтүстік Ирландия үшін бірінші резервтік күзет кемесі ретінде тағайындалды және 1885 жылы қызметтен шығарылғанға дейін сол қызметте болды. 1897 жылы "Валиант" HMS Indus коксерлерді даярлау мектебінің құрамына кірді, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде желкенді шары үшін қойма кемесі болды. 1926 жылы кеме жүзбелі мұнай резервуарына айналдырылды және 1956 жылы металл тескісіне сатылғанға дейін сол рөлде қызмет етті.

Дизайн және сипаттама

Гектор класының бронекемылері, олардың тікелей алдыңғылары сияқты, брондалған фрегаттардың кішірек және арзан нұсқалары ретінде жобаланды. Олар "Қорғаныс" класының кемелеріне қосымша бронь және күштірек қозғалтқыштар қосылған түрлері болды. "Валиант" кемесінің ұзындығы 85 метр (280 фут) құрады. Оның ені 17 метр (56 фут), суға бату тереңдігі 8 метр (26 фут) болды. Кеме артық салмақты болды және сусыру қабілеті жетіспеді. Осы кластағы кемелердің ауырлық орталығы өте төмен деңгейде салынды және метацентрлік биіктігі 4 фут (1 метр) болды. Олар маневр жасауда ыңғайлы болғанымен, қатты қисайды.

Қозғалтқыш

Valiant-та Maudslay Sons & Field компаниясы жасаған 2 цилиндрлі көлденең кері байланыс тағанды бу машинасы болған, ол 20 футтық (6 метрлік) бір ғана қозғалтқышты қоздырған. Алты қазандық машинасына жұмыс қысымында бу жеткізген. Машинаның жалпы қуаты болды. 1865 жылдың 18 қыркүйегінде теңіз сынақтары кезінде Valiant кемесінің ең жоғары жылдамдығы болды. Кеме толық жылдамдықпен жүруге жеткілікті көмір тасыған. Кеме барк типті желкенмен жабдықталған және желкеннің ауданы болды. Оның түтін құбыры желдің қарсылығын азайту үшін жартылай кері тартылатын. Кеме желкенмен жүргенде кеме пропеллерін кеменің арт жағына көтеруге мүмкіндік беру үшін жасалған, бірақ көтеру механизмі ешқашан орнатылмады.

Қару-жарақ

Гектор класының кемелері 32 тегіс ұңғылы, алдыңғы жағынан зарядталатын 68 фунттық зеңбіректермен жабдықталуы тиіс еді, негізгі палубаның әр жағында 15-інен, ал жоғары палубада алдыңғы және артқы жағында қуып жететін зеңбіректерден бірер-біреу. Бірақ құрылыс барысында бұл сегіз иінтіректі 110 фунттық артқы жағынан зарядталатын зеңбіректерге және жиырма төрт 68 фунттық зеңбіректерге өзгертілді. Артқы жағынан зарядталатын зеңбіректер – Армстронгтың жаңа дизайны еді және олардан үлкен үміттер болды. Дегенмен, 1861 жылдың қыркүйегінде броньды нысанаға қарсы жасалған атыс сынақтары 110 фунттық зеңбірек 68 фунттық тегіс ұңғылы зеңбірекке қарағанда броньды тесіп өтуде нашар екенін көрсетті. 1863–1864 жылдардағы Шимоносеки шайқасы мен Кагосима қамалы кезінде артқы жағынан зарядтау механизмінің қайта-қайта жарылуы теңіз күштерін көп ұзамай оны қызметтен шығаруға мәжбүр етті. Ұзақ құрылыс уақытының кесірінен «Валиант» ешқашан артқы жағынан зарядталатын зеңбіректерді алмады және он алты және екі иінтіректі алдыңғы жағынан зарядталатын зеңбіректермен жабдықталды. Екі 8 дюймдік зеңбірек төртінші палубаға орнатылды, олар кез келген ауа райында атуға мүмкіндік берді, ал төрт 7 дюймдік зеңбірек жоғарғы палубаға орнатылды. Қалған он екі 7 дюймдік зеңбірек негізгі палубада орналасты. 15 калибрлі 8 дюймдік зеңбірек снарядының салмағы болды, ал зеңбірек өзінің салмағы болды. Оның оқтан шығу жылдамдығы болды және оқтан шығу жерінде номиналды балқытылған темір броньды тесіп өтуге қабілетті деп есептелді. 16 калибрлі 7 дюймдік зеңбірек салмағы және снаряд салмағы болды. Ол броньды тесіп өтуге қабілетті деп есептелді.

Қару-жарақ

Гектор класының кемелерінде, кеменің орта бөлігінде 216 фут (66 метр) аралықты жауып, бауын және кормасын қорғамайтын, соғылған темірден жасалған қалың су желісі броньды белдік болған. Жанама атыстан қорғану үшін, белдік төменгі палуба деңгейінде әр шетінде 4,5 дюймдік көлденең бөлімдермен жабылды. Бронь су желісінен 5 фут (2 метр) төменге дейін созылды. Басты палуба кеменің бүкіл ұзындығы бойынша орналасқан бронь қабатымен қоршалған. Орта бөлігінде оның қалыңдығы 4,5 дюйм, ұзындығы 216 фут болды және кеменің ұштарына қарай қалыңдығы азайды.

Қызмет тарихы

HMS Valiant кемесі 1861 жылдың 1 ақпанында Кубитт Таундағы Westwood, Baillie компаниясымен салына бастады. Бұл компания 1861 жылдың қараша айында банкротқа ұшырады және ақырында Thames Ironworks компаниясы сатып алды. Жаңа оқ-дәрілік мылтықтарды өндіру баяу жүрді және қолданыстағы кемелерге басымдық берілді, сондықтан Valiant 1868 жылдың қыркүйегіне дейін, шамамен бес жылдан кейін ғана қолданысқа енгізілді. Valiant қолданысқа енгізілгеннен кейін Оңтүстік Ирландиядағы бірінші резервтік күзет кемесі болды және 1885 жылға дейін сонда қызмет етті, бұл британдық темір кемелері арасындағы бірегей тәжірибе болды, алайда ол жаңа қазандықты орнату үшін бір рет тоқтады. 1878 жылдың маусым және тамыз айларында кеме 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезіндегі Ресейдің соғыс қаупінен туған ерекше міндеттер эскадрильясының құрамына кірді және адмирал Хорнбидің басшылығымен Дарданеллге дейін жүзіп өтті. 1884 жылдың 20 шілдесінде Valiant, Lough Swilly көлінде темір кемемен соқтығысып, корпусына зақым келтіріп, кеменің бір жағындағы қайықтарын, крандарын және жабдықтарын жыртып алды. 1885 жылы Valiant қызметтен босатылды және енді майдандық қызметке қатыспады, он үш жыл бойы Devonport портында жартылай бөлшектелген күйде тұрды. 1915 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеме желкенді шарларды сақтауға арналған кемеге айналдырылды және оның атауы HMS Valiant III деп өзгертілді. 1922 жылы сатылымға қойылды, бірақ сатып алушы табылған жоқ, сондықтан 1926 жылы ол жүзбелі мұнай резервуарына айналдырылып, Hamoaze портына сүйретілді, онда ол 1956 жылға дейін болды. Сол жылы Valiant бельгиялық кеме бөлшектеушілерге сатылып, 1956 жылдың 8 желтоқсанында Bruges портына сүйретілді.