HMS Warrior: Ұлыбританияның темір кемесінің тарихы

Кіріспе

"Вориор" класы - Корольдік теңіз күштерінің темір қабықталған бу кемесі (1861–1883 жылдары қызметте болды)

HMS Warrior – 1859–1861 жылдары Корольдік теңіз күштері үшін салынған 40 зеңбірекке ие, бумен жүретін бронефрегат. Ол "Вориор" класындағы темір кемелердің бас кемесі болды. "Вориор" және оның туыс кемесі – броньмен жабдықталған, темір қабықталған алғашқы соғыс кемелері. Олар 1859 жылы Франция теңізге шығарған алғашқы темір қабықталған соғыс кемесі, ағаш қабықталған "Глоир" кемесіне жауап ретінде салынды. "Вориор" 1863 жылы Ұлыбритания бойынша таныстыру турын өткізді және өзінің активті қызметін Ла-Манш эскадрильясымен өткізді. 1873 жылы HMS Devastation кемесі қолданысқа енгізілгеннен кейін, ол 1875 жылы резервке қойылды және 1883 жылы "демобилизацияланды". Кейіннен ол қойма кемесі және депо кемесі ретінде қызмет етті, ал 1904 жылы Корольдік теңіз күштерінің торпедалық оқу мектебіне бекітілді. 1927 жылы кеме мұнай құю кемесіне айналдырылды және 1979 жылға дейін сол рөлде болды, содан кейін Теңіз трастына қайта жаңарту үшін Корольдік теңіз күштері сыйға берді. Қайта жаңарту процесі сегіз жылға созылды, оның барысында оның көптеген ерекшеліктері мен жабдықтары қалпына келтірілді немесе қайта жасалды. Жұмыс аяқталғаннан кейін ол Портсмутқа мұражай кемесі ретінде оралды. Ұлттық тарихи флоттың бір бөлігі ретінде тіркелген "Вориор" 1987 жылдан бері Портсмутте орналасқан.

Өмірбаян

1850 жылы Франция Наполеон желілік бу кемесін іске қосып, Франция мен Ұлыбритания арасында он жылға созылған қарулану жарысын бастады. Қырым соғысының басында Синоп шайқасында орыс флотының жарылғыш оқтармен османдық ағаш флотын жойғаны, содан кейін Қырым соғысындағы Кинберн шайқасында француздық броньды жүзбелі батареялармен ресейлік жағалау бекіністерін қиратуы, сондай-ақ броньды пластиналарға жасалған сынақтар, темір кемелердің броньсыз кемелерден артықшылығын көрсетті. 1859 жылы Франция тұңғыш теңізге шығатын темір соғыс кемесін – ағаш қаңқалы француздық Gloire темір кемесін іске қосты. Бұл күш тепе-теңдігін бұзып, британдықтардың ағаш кемелерге салған инвестицияларын жойды және Ұлыбританияда басып алу қаупін тудырды, себебі Корольдік теңіз күштерінде Gloire және оның екі туысына қарсы тұра алатын кемелер болған жоқ. Жағдай соншалықты қиын деп есептелді, Виктория патшайымы Адмиралтействодан соғыс кезінде теңіз күштерінің міндеттерін орындауға жеткіліктілігін сұрады. Жауап ретінде Warrior және оның туысы тапсырыс берілді. Адмиралтейство бастапқыда кеменің бүкіл әлемдік саяхатқа қабілетті болуын және толық желкендер жиынтығымен жабдықталуын талап етті. Темір конструкция жылдамдық пен қорғаныс арасындағы ең тиімді арақатынасты қамтамасыз еткендіктен таңдалды; бірдей өлшемдегі және пішіндегі темір корпус ағаш корпустан жеңіл болды, бұл қару-жарақ, броняж және қозғалтқыштарға арналған көбірек кеңістік берді.

Шолу

Кеме құрылысының бас конструкторы Исаак Уоттс және бас инженер Томас Ллойд кемені жобалады. Қауіпті азайту үшін олар үлкен ағаш фрегатының корпус дизайнын көшіріп, темір құрылысына бейімдеді және кеме ортасындағы жалғыз зеңбірек палубасында бронеленген бөлімше, немесе цитадельді орналастыруға мүмкіндік берді, бұл кеменің көп бөлігін қорғады. Мұндай зеңбіректер мен броняның орналасуы бар кемелер кең жақтаулы бронекемырлер деп жіктеледі. Ол қарсыластарынан жылдам, жақсы брондалған және соққыға ұшырау қиынырақ болды, сондықтан ол кез келген бұрынғы әскери кемеден басым болды. Адмиралтейство барлық ағаш кемелердің құрылысын тоқтатты және келесі бірнеше жылда тағы 11 темір кемені тапсырыс берді. 1863–1864 жылдары кемедегі қару-жарақ лейтенанты болған Джеки Фишер кейінірек жазғандай, көптеген адамдар сол кезде бұл қандай маңызды өзгеріс әкелетінін түсінбеді: «Әрине, бұл біздің алғашқы бронеленген соғыс кемесінің мың жылға жуық уақыт бойы қолданылып келген әдеттегі нәрседе түбегейлі өзгеріс жасайтынына ешкім назар аударған жоқ». Глоир кемесіне жауап ретінде салынғанмен, «Воин» француз кемесінен өте ерекше операциялық тұжырымдамаға ие болды. Уоттс «Воин» кемелерін 40 зеңбірекке ие бронефрегаттар ретінде жобалады, олар майдан желісінде тұруға арналмаған, себебі Адмиралтейство олардың ағаш екі және үш палубалы кемелердің шоғырланған атысына төтеп беру қабілетіне сенімді емес еді. Глоирден айырмашылығы, олар қашқан жауды шайқасқа мәжбүрлеуге және шайқастың қашықтығын өз пайдасына басқаруға жеткілікті жылдамдықпен жоспарланған. Глоирдің тікбұрышты пішініне қарағанда, «Воин» кемесінде клипердің қамы бар, бірақ ол әдеттегі клипер кемесінен екі есе ұзын. HMS Warrior кемесінің ұзындығы перпендикулярлар арасында 115,82 метр, ал жалпы ұзындығы 128,02 метрді құрайды. Кеменің ені 17,68 метр, суға батып жатқан бөлігінің тереңдігі 7,92 метр. Кеменің суыру салмағы 6109 тонна. Кеменің ұзындығы оны маневрлеуге қиын жасайды, сондықтан нығайтылған қамымен соққы беруге қолдану да қиын болды – бұл ежелгі тактика сол кезде қайта қолданысқа кірісіп келе жатқан еді.

The Chief Constructor of the Navy Isaac Watts and the Chief Engineer Thomas Lloyd designed the ship. To minimise risk they copied the hull design of the large wooden frigate , modifying it for iron construction and to accommodate an armoured box, or citadel, amidships along the single gun deck, which protected most of the ship's guns. Ships with this configuration of guns and armour are classified as broadside ironclads. Faster, better armoured and harder to hit than her rivals, she was superior to any existing naval ship. The Admiralty stopped construction of all wooden ships of the line, and ordered another 11 ironclads over the next few years. Jacky Fisher, who was the ship's gunnery lieutenant in 1863–1864, later wrote that most people did not realise at the time what a significant change it would bring about: "It certainly was not appreciated that this, our first armourclad ship of war, would cause a fundamental change in what had been in vogue for something like a thousand years." Although built in response to Gloire, the Warrior had a very different operational concept from the French ship, which was meant to replace wooden ships of the line. The Warriors were designed by Watts as 40 gun armoured frigates, not intended to stand in the line of battle, as the Admiralty was uncertain about their ability to withstand concentrated fire from wooden two and three deck ships of the line. Unlike Gloire, they were planned to be fast enough to force battle on a fleeing enemy and to control to their own advantage the range at which a battle was fought. In contrast to Gloires square profile, Warrior has a clipper bow, but she is twice as long as a typical clipper ship. HMS Warrior is 115.82 m long between perpendiculars and 128.02 m long overall. She has a beam of 17.68 m and a draught of 7.92 m. The ship displaces and has a tonnage of 6,109 tons burthen. The ship's length made her relatively unmanoeuvrable, making it harder for her to use her strengthened stem for ramming, an ancient tactic that was coming back into use at the time.

Қару-жарақ

"Воин" класындағы кемелер бастапқыда 40 жылмақ оқпен атуға арналған, 68 фунттық қарумен жабдықталу жоспарланған, негізгі палубаның әр жағында 19 пушкадан және жоғарғы палубада алдыңғы және артқы жақтағы аңшылық пушкалар ретінде бір-бірден орналастырылуы тиіс болған. 68 фунттық қарудың ату қашықтығы (қатты) дөңгелек оқпен шамамен ... болатын. Құрылыс барысында қарулану 10 Армстронг 110 фунттық пушканы, 26 68 фунттық пушканы және төрт RBL Армстронг 40 фунттық пушканы қоса алғанда, ертедегі доңғалақты (RBL) конструкциямен өзгертілді. Барлық 68 фунттық пушкаларды инновациялық 110 фунттық пушкамен алмастыру жоспарланған, оның снаряды ... қашықтыққа жете алатын, бірақ броньды тесіп өту сынақтарының нәтижелері нашар болғандықтан бұл жоспар тоқтатылды. 1863 жылы HMS Euryalus кемесінде 110 фунттық пушка алғаш рет қолданылғанда, пушка дұрыс жүктелмегендіктен, ату кезінде желдеткіш бөлігі жарылып кетті. Оларды жүктеу және ату үшін көп еңбек қажет болды, сондықтан олар тек төмендетілген оқ-дәрі мөлшерімен ғана қолданылды, бұл оларды броненосстық кемелерге қарсы тиімсіз етті. Барлық пушкалар қатты оқтармен немесе жарылғыш снарядтармен атуға қабілетті болды. 68 фунттық пушкалар екі алдыңғы қазандықтың арасында орналасқан пеште балқытылған темірмен толтырылған балқыған темір снарядтарын да атуға болатын. 40 фунттық Армстронг пушкалары 1863 жылы сол калибрдің жақсырақ үлгісімен ауыстырылды. "Воин" кемесінің бастапқы қарулануы 1864–1867 жылдарғы жөндеу кезінде 24 7 дюймдік және төрт доңғалақты (RML) пушкамен ауыстырылды. Кемеге сондай-ақ салют беру үшін төрт RBL Армстронг 20 фунттық пушка да берілді. RML 8 дюймдік пушка қақпақтан жасалған темір броняны ..., ал RML 7 дюймдік пушка ... тесіп өте алатын.

Қару-жарақ

Жауынгерлердің бронясы, балғамен соғылған темірден жасалған, ал оның артында тик ағашы болған. Көптеген кейінгі кемелердің бронясынан айырмашылығы, "Жауынгер" кемесінің бронясы дөңгелетпей, балғамен соғылып жасалған. 1861 жылғы қазан айында Шоуберинесте өткен сынақтар көрсеткендей, "Жауынгер" кемесі "сол кезде қолданыстағы қару-жараққа қарсы дерлік зақымдалмайтын". Броня кеменің орталық 64,92 метрін жапқан, су сызығынан 4,88 метр жоғары және 1,83 метр төмен созылған. Бас палубадағы зеңбіректер 4,5 дюймдік көлденең бөлімдермен тікелей оқтан қорғалған. Кеменің басы мен қауырсыны броняланбаған, бірақ су басуды азайту үшін герметикалық бөлімдерге бөлінген. Кеменің кормасында броня болмағандықтан рульдік механизм мен руль осал болып қалды.

Экипаж

1863 жылы кеменің экипажы 50 офицер және 656 матростан тұрды. Экипаждың көп бөлігі физикалық еңбекке қатысты жұмыстарды атқарды; мұндай міндеттердің бірі – теңіз тарихындағы ең ауыр қолмен тартылатын якорьларды көтеру болды. Оның экипажының күнделікті өмірі флоттың дәстүрлі ағаш қабықты кемелеріндегілерден көп ерекшеленбеді. Экипаждың көп бөлігі "Жауынгер" кемесінің жалғыз қару палубасында тұрды; бұл матростар қабырғалар мен палубаның арқалықтарынан ілінген гамакта ұйықтады, әрбір қарудың арасында 18 адамға дейін сыйып тұрды. Офицерлер кеменің артқы жағындағы кішкентай жеке кабиналарда орналасты; офицерлердің асханасы – вардрум да болды. Капитанның екі кең, жақсы жабдықталған каютасы болды.

Қозғалтқыш

Warrior компаниясында Джон Пенн және ұлдары жасаған екі цилиндрлі бу машинасы болды, ол 10 тікбұрышты қазаннан алынған буды пайдалана отырып, бір ғана пропеллерді қозғалтады. Машина "Warrior" кемесінің 1868 жылғы 1 сәуірдегі теңіз сынақтарында жалпы қуатын өндірді, бұл бу күшімен ғана сағатына шамамен жылдамдыққа жеткізді. Кемеде адамдар тасымалданды.

Темір қабықпен жабдықталған кеме желкенді және желкеннің жалпы ауданы құрады. "Warrior" кемесі тек желкенмен сағатына дейін жылдамдыққа жетті, бұл оның "Black Prince" сияқты кемесінен асып түсті. Онда ең үлкен көтергіш пропеллер жасалған, оның салмағы болды, ал 600 теңізші оны кемеге көтеріп, желкенмен жүзгенде кедергіні азайту үшін қолданатын. Желкен мен будың күшімен бірге, кеме бірде Портсмуттан Плимутқа қарай жүзіп бара жатқанда, толқындарға қарсы сағатына дейін жылдамдыққа жеткен.

Құрылыс және қызмет көрсету

"Вориор" кемесі 1859 жылғы 11 мамырда Лондонның Блэкволл қаласындағы Темза темір зауыты мен кеме жасау компаниясынан тапсырыс бойынша салынды. Кеме 1859 жылғы 6 маусымнан кейін Bow Creek өзенінің Вест Хэм жағында P&O мұхиттық лайнері "Seine" суға түсірілгенде, ал "Warrior" салмағын ұстау үшін суға түсу жолы нығайтылғанда құрылысын бастады. Кеменің темір бөліктерін толық көлемде өндіру тамыз айында басталды, ал құрылыс тамыздың ортасында басталған болуы мүмкін. Адмиралтействоның шешімсіздігі мен жиі дизайн өзгерістері көптеген кешігулерге әкелді. 1860 жылғы 29 желтоқсанда кеменің суға түсірілуі соңғы 50 жылдың ең суық қысы болды. Кеме мұзға тоңып, гидравликалық соққыларды, қосымша буксирлерді және жоғарғы палубада екі жаққа жүгіріп, кемені босатуға көмектескен док жұмысшыларын пайдалану қажет болды. 1861 жылғы тамызда "Вориор" кемесі теңіз сынақтарын өткізу үшін тапсырыс алды; ол 24 қазанда аяқталды, бұл замандас ағаштан жасалған желілік кеме құнынан шамамен екі есе қымбат болды. 1862 жылғы наурыз және маусым аралығында сынақтар кезінде анықталған кемшіліктер түзетілді және зақымдар жөнделді. Өзгерістерге жеңілірек бокс-прит пен қысқарақ джиб-бум, сондай-ақ кеменің ортасына қосымша санитарлық бөлмелер орнату кірді. Кеме бастапқыда капитан Артур Кокрейннің басшылығындағы Канал эскадрильясына бекітілді. 1863 жылғы наурызда "Вориор" Дания ханшайымы Александраны Уэльс ханзадасына үйлену үшін Ұлыбританияға әкелген корольдік яхтаға сүйемелдеді. Ханшайым кеме экипажының мінез-құлқын бағалады және адмирал сэр Майкл Сеймурдан кемеге "оның қатты қуанғанын" жеткізуін сұрады. Кокрейн бұл хабарды мыс табаққа жазып, кеменің руліне бекітті. Оның ұрпағы, Кент ханшайымы Александра қазір HMS Warrior 1860 қорының меценаты. 1863 жылдың ортасында Канал флоты 12 апта бойы британдық порттарды аралады; кеме 300 000 келушіні қабылдады, оның ішінде портта күніне 13 000 адам болды. 19 қыркүйекте ол "Мерси Флэт Мэри Агнес" кемесінің аман қалғандарын құтқарып алды, ол Ланкаширдің Ливерпуль қаласында Мэн аралы Паромдық компаниясының кемесімен соқтығысып кеткен болатын. 1864 жылғы қарашада "Вориор" қайта жөндеуден өтті. Осы кезеңде қолданыста тиімділігін дәлелемеген "Армстронг" зеңбіректері алынып тасталды және оның қару-жарағы ең соңғы рефлектілі мылтықтарға жаңартылды. Ол 1867 жылы капитан Джон Корбетттің басшылығымен, оның әпкесі Ирландиядағы Куинстаундағы күзетші кемені босату үшін қайтадан іске қосылды, бірақ оның орнына екі кеме де 17 шілдеде Мысырдың Хедиві мен Түркияның сұлтаны Ұлыбританияға жасаған сапарларының құрметіне өткізілген Флот парадына қатысты. Парадтан кейін Адмиралтейство 24 шілдеде кемені демобилизациялады; келесі күні "Вориор" капитаны Генри Бойз басшылығымен қайтадан іске қосылды. Спитхедте жұмыс істегеннен кейін ол 24 қыркүйекте Канал эскадрильясына қосылды. Жыл соңында ол Осборн шығанағына жіберілді. Фениан көтерілісі жүріп жатты, ал барлық ақпарат бойынша королева ирланд ұлтшылдарынан қауіп-қатерге ұшырауы мүмкін екен. Осы міндетті орындаған кезде, оған королеваның ресми емес сапары жасалды. Кеме 1868 жылы сәуір айында Уэльс ханзадасы, болашақ король Эдуард VII ресми сапармен Дублинге бара жатқан корольдік "Виктория мен Альберт" яхтасын сүйемелдеді. Тамыз айында Шотландияға қарай жүзіп бара жатқанда "Вориор" "Роял Оукс" кемесімен соқтығысып, кеменің басын сындырып, "Роял Оукс" кемесінің кемесін қиратты. Капитан Бойз оқиғаға байланысты әскери сотта сотталды және ақталды. 1868 жылғы 4-28 шілдесінде "Вориор", "Қара ханзада" және ағаштан жасалған фрегат Атлантиканы Мадейрадан Бермудаға дейін темір кемелер сыятын арнайы салынған жүзбелі құрғақ докты сүйретті. Ол Англияға 1869 жылғы тамыздың соңында оралғанда, Бойздың орнын капитан Фредерик Стирлинг басқарды. Кеме корпусын тазартып, соқтығысу кезінде жоғалған басын ауыстыру үшін қайта жөндеуден өткеннен кейін, "Вориор" Канал эскадрильясына қайта қосылды. 1870 жылғы 2 наурызда капитан Генри Глин кемеге басшылықты қабылдады. Жерорта теңіз флотымен бірлескен круизден қайтып келе жатқанда, кеме 7 қыркүйекте қатты дауыл кезінде жоғалған кезде болды. Кейіннен Мадейра мен Гибралтарға да сапарлар жасады. "Вориор" Гибралтардан шығып келе жатқанда "Агинкорт" кемесімен шамалы соқтығысып, "Агинкорт" кемесі Жемшін тасына тоқтады. Кеме дизайнының жылдам дамуы, "Вориор" осыған жауапты болғандықтан, ол суға түсірілгеннен кейін он жыл өткен соң ескіргенін білдірді. 1871 жылы Корольдік теңіз күштері алғашқы мачтасыз капиталдық кемені тапсырыс берді. Мачталардың болмауына байланысты, басты қару-жарақ кеңінен орналасудан шығып, жоғарырақ жағдайда еркін қозғала алатын болды. Осы жылы "Вориор" 1875 жылға дейін жалғасқан қайта жөндеуден өтті; нәтижесінде поп палубасы және бу капканы, қысқарақ бокс-прит және жаңа қазандықтар қосылды. 1875 жылғы сәуір айында кеме қайтадан іске қосылды және Бірінші резервке бекітілді, онда ол Портлендте күзетші кеме ретінде қызмет етті. "Вориор" 1887 жылы "бұрандалы шайқас кемесі, үшінші класс, брондалған" деп қайта жіктеліп, 1892 жылғы мамырда бірінші класс брондалған крейсер ретінде қайта жіктелді, бірақ оған ешқандай өзгеріс енгізілмеді. Ол 1894 жылға дейін жаңартуға қарастырылды, бірақ кем дегенде бір жаңа қазандық орнатылғаннан кейін бұл экономикалық тұрғыдан тиімсіз деп танылды. Ол Портсмутте қызметтен алынып, 1900 жылғы наурыздағы кеме ретінде жіктелді. Кеме 1901 жылғы мамырдан 1902 жылғы шілдеге дейін сақтау кемесі ретінде пайдаланылды. Депо кемесі ретіндегі қызметіне дайындық үшін кеменің қозғалтқыштары мен қазандықтары алынып тасталды және жоғарғы палубаның бір бөлігі жабылды. "Вориор" 1902 жылғы шілдеден бастап, капитан Джон де Робек басшылығымен осы рөлде қызмет етті. 1904 жылғы наурызда ол Портсмутте орналасқан, Корольдік теңіз күштерінің торпедолық оқу мектебіне бекітілді. Осы айда оның атын "Вернон III" деп өзгертіп, жаңа брондалған крейсер үшін оның атын босату үшін, ал сондай-ақ "Вернон" құрамына кіретін көршілес кемелерге бу және электр энергиясын беру үшін алты жаңа "Бельвиль" қазандығы және төрт электр генераторы орнатылды. Радио оқу сыныптарын құру үшін жоғарғы палубаның көп бөлігі жабылды, ал алдыңғы және корма мачталары қайта орнатылды. 1923 жылғы қазан айында мектеп жаңа салынған жағалаулық нысанға көшірілді, нәтижесінде "Вориор" және оның серік кемелері артық болды; "Вориор" 1 қазан күні өзінің есімін қайта алды және Корольдік теңіз күштері оны алты айдан кейін артық деп жариялады. Соғыста ол жағалаулық мина тазартушылардың базалық кемесі ретінде қызмет етті және 1942 жылғы 27 тамызда тағы да "Oil Fuel Hulk C77" деп аталды, бұл жаңа жеңіл ұшақ тасымалдағышы үшін оның атын босату үшін, құрылыс кезінде болды. Ол Лланион шығанағында 5000 кемені жанармаймен қамтамасыз етті.

Warrior was ordered on 11 May 1859 from Thames Ironworks and Shipbuilding Company in Blackwall, London. The ship was laid down some time after 6 June 1859 on the West Ham side of Bow Creek when the P&O ocean liner Seine was launched, and the slipway was reinforced to support Warriors weight. Full scale production of the ship's iron began in August, and the construction probably began in mid August. Indecision by the Admiralty and frequent design changes caused many delays and nearly drove her builders bankrupt before a grant of £50,000 was awarded to keep them solvent. Her launching on 29 December 1860 was during the coldest winter for 50 years. She was frozen to her slipway and required the use of hydraulic rams, additional tugs, and dockworkers running from side to side on the upper deck to rock her free. Warrior was commissioned in August 1861 to conduct her sea trials; she was completed on 24 October almost twice the cost of a contemporary wooden ship of the line. Between March and June 1862, defects exposed during her trials were rectified, and damage repaired. Changes included the fitting of a lighter bowsprit and a shorter jib boom, along with the provision of extra heads amidships. The ship was initially assigned to the Channel Squadron under the command of Captain Arthur Cochrane. In March 1863, Warrior escorted the royal yacht that brought Princess Alexandra of Denmark to Britain to marry the Prince of Wales. The princess appreciated the conduct of the ship's crew, and requested Admiral Sir Michael Seymour to convey to the ship that "she was much pleased". Cochrane had the message engraved on a brass plate and fitted to the ship's wheel. Her descendant, Princess Alexandra of Kent, is now patron of the HMS Warrior 1860 Trust. In mid 1863 the Channel Fleet toured British ports for 12 weeks; the ship received 300,000 visitors, including as many as 13,000 a day in port. On 19 September, she rescued the survivors of the Mersey Flat Mary Agnes, which had sunk in a collision with the Isle of Man Steam Packet Company's ship at Liverpool, Lancashire. Warrior began a refit in November 1864 during which the Armstrong guns, which had not proved successful in use, were removed and her armament was upgraded to the latest rifled muzzle loading guns. She was recommissioned in 1867, under the command of Captain John Corbett, to relieve her sister as the guardship at Queenstown in Ireland, but instead both ships participated in the Fleet Review held on 17 July in honour of the visits made by the Khedive of Egypt and the Sultan of Turkey to Britain. After the review, the Admiralty paid off the ship on 24 July; the following day Warrior was recommissioned with Captain Henry Boys in command. After working up at Spithead, she sailed to join the Channel Squadron on 24 September. At the end of the year she was deployed to Osborne Bay to guard Queen Victoria at Osborne House. The Fenian Rising was under way, and there was intelligence suggesting that the Queen might be in danger from Irish nationalists. While Warrior was performing this duty, she received an informal visit from the Queen. The ship was part of a squadron that escorted the royal yacht HMY Victoria and Albert to Dublin in April 1868 for an official visit by the Prince of Wales, the future King Edward VII. In August, while cruising to Scotland, Warrior collided with , losing her figurehead and jib boom and smashing Royal Oaks cutter. Captain Boys was court martialled and acquitted over the incident. From 4 to 28 July 1868, Warrior, with Black Prince and the wooden paddle frigate , towed a specially built floating drydock, large enough to accommodate ironclads, across the Atlantic from Madeira to Bermuda. Upon her return to England in late August 1869, Boys was relieved by Captain Frederick Stirling. After a refit to clean her hull and replace the figurehead lost in the collision, Warrior rejoined the Channel Squadron. On 2 March 1870, Captain Henry Glyn assumed command of the ship. While returning from a joint cruise with the Mediterranean Fleet, the ship was present when was lost during a severe storm on 7 September. Further cruises followed, including trips to Madeira and Gibraltar. Warrior narrowly missed colliding with when she was following her out of Gibraltar and Agincourt grounded on Pearl Rock. The rapid evolution of warship design, for which Warrior was partly responsible, meant that she started to become obsolete only ten years after she had been launched. In 1871 the Royal Navy commissioned its first mastless capital ship, In the absence of masts, the main armament could move from the broadside and traverse more freely from a higher position. In the same year, Warrior began a refit that lasted until 1875; it added a poop deck and steam capstan, a shorter bowsprit, and replacement boilers. In April 1875, the ship was recommissioned, and assigned to the First Reserve, where she served as a guardship at Portland. Warrior was reclassified as a "screw battle ship, third class, armoured" in 1887 and again in May 1892 as a first class armoured cruiser, although no changes were made to her. She was considered for modernization as late as 1894, but this was rejected as uneconomical after at least one new boiler was installed. She was struck off the effective list at Portsmouth and classified as hulk in March 1900. The ship was used as a storage hulk from May 1901 to July 1902. In preparation for her service as a depot ship for a flotilla of destroyers, the ship had her engines and boilers removed and part of her upper deck roofed over. Warrior served in this role from July 1902, under the command of Captain John de Robeck. In March 1904, she was assigned to the Portsmouth based , the Royal Navy's torpedo training school. Her name was changed to Vernon III that month in order to release her name for a new armoured cruiser , and six new Belleville boilers and four electric generators were installed so that she could supply steam and electricity to the neighbouring hulks that made up Vernon. Most of the upper deck was roofed over to form classrooms for radio training, and her fore and mizzen masts were reinstalled. In October 1923, the school was transferred to a newly built shore installation, rendering Warrior and her companion hulks redundant; Warrior resumed her name on 1 October and the Royal Navy declared her redundant six months later. In the war, she served as a base ship for coastal minesweepers and, on 27 August 1942, was once again renamed as Oil Fuel Hulk C77 to release her name for use by a light aircraft carrier, , then under construction. She refuelled 5,000 ships during her service at Llanion Cove.

Сақтау

"Жауынгерді қалпына келтіру" 1960-шы жылдардың басында талқыланды, бірақ маңызды жобаға айналмады. 1967 жылы Үлкен Лондон кеңесі кемені Лондонға туристік орталық ретінде қайта жаңартуды ұсынды, бірақ "Жауынгер" әлі де Корольдік теңіз күштеріне Пемброкте қажет болды, сондықтан жоспар одан әрі дамымады. 1968 жылы Эдинбург герцогы "Жауынгер" және басқа да тарихи кемелерді сақтау және қалпына келтіру мәселесін талқылаған жиналыстың төрағасы болды, ал бір жыл өткен соң "Теңіз трасты" құрылды. "Теңіз трасты" және консерватор парламент депутаты Джон Смит басқаратын "Мэнифолд трасты" "Жауынгерге" үлкен қызығушылық танытты. 1976 жылы Корольдік теңіз күштері Лланион мұнай қоймасы 1978 жылы жабылатынын хабарлады, ал "Мэнифолд трасты" оны қалпына келтіру үшін қаржы іздеуді бастады. Қайта жаңартуға қаржылық қолдау көрсетуге уәде бергеннен кейін, 1979 жылы Корольдік теңіз күштері кемені трастқа табыс етті. 1983 жылы Кеме сақтау трасты кемеге иелік етті; 1985 жылы ол "Жауынгерді сақтау трасты" болып өзгерді.

Қалпына келтіру

1979 жылғы тамыз айында "Вориор" кемесі Хартлпулдегі Көмір докқа, мұражай кемесі ретінде қайта жаңғырту үшін уақытша орнына сапар шекті. Ол 1979 жылғы 2 қыркүйекте келді және 9 миллион фунт стерлингтік қайта жаңғырту жобасын бастады, оны негізінен Manifold Trust қаржыландырды. Теңіз тресі "Вориорды" 1862 жылғы түріне қайтаруды шешті, мақсаты – келесі 20 жыл ішінде одан әрі ірі жұмыстар қажет болмауы. Қайта жаңғыртудың алғашқы екі жылы, көбінесе, оның алғашқы миссиясынан кейін қосылған материалдарды, мысалы, какаи палубасын және бетон қаптамасын қауіпсіз түрде жоюға арналды. 1862 жылдан бастап кеме мен оның жабдықтарының егжей-тегжейлі сипаттамаларын табу үшін жан-жақты зерттеулер жүргізілді. Деректерге ресми жазбалар және кемеде қызмет еткендердің құжаттары кірді. Бояудағы бұрандалар мен жоталар кейбір арматуралар мен құрылғылардың орналасқан жерін көрсететін болса, капитан Кокрейннің хаттар кітабында табылған мичман Генри Мюррейдің эскиздік жоспарлары қару-жарақ, жылжымалы арматуралар мен қоймалардың орналасуын көрсетті. 1960 жылдары қираған "Вориордың" мүсілігінің орнын алмастыру жұмысы 1981 жылы түпнұсқаның суреттерін басшылыққа ала отырып басталды. 3,66 метрлік жұмыс 1982 жылы Лондон халықаралық қайық көрмесінде көрсетілді, онда Уитт аралынан келген Джек Уайтхед және Норман Гаш жұмыс істеп тұрды; ол көрменің басты жаңалығы болды. 1983 жылдың ортасында аяқталмай тұрып, мүсіл BBC балалар телеарнасының Blue Peter бағдарламасында пайда болды. 1984 жылдың көп бөлігінде ол Портсмут Корольдік кеме жасау орналысының бас қақпасында қойылды. Ол 1985 жылғы 6 ақпанда кемеге орнатылды. Кеменің 26 метрлік (86 фут) төменгі ағаш мачталарын ауыстыру мүмкін болмады, сондықтан олар болат түтіктерден кесіліп, пішінделді, әр мачтаның ішінде мачтадағы платформаларға кіруге арналған баспалдақтармен жабдықталды. Үш мачта мен боуссприт 1984 жылғы қыркүйектің және 1985 жылғы ақпанның арасында орнатылды. "Вориордың" қозғалтқыштары, қазандықтары және қосалқы машиналары қайта құруға тым қымбат деп есептелді, сондықтан нақты жабдықтың көрінісін қайталау үшін металл парақтан репликалар жасалды, ал кейбір бөліктері шойыннан құйылды. Көшірме қозғалтқыштар электр қуатын пайдалана отырып, баяу айналады, келушілерге олардың қалай жұмыс істегенін көріп түсінуге мүмкіндік береді. Вулвич Ротонда артиллерия мұражайы және Джерси штаты "Вориордың" бастапқы негізгі қаруларының – 68 фунттық және 110 фунттық зеңбіректердің үлгілерін берді, олар фиброгласстан жасалған репликалар үшін қалыптар ретінде пайдаланылды. Армстронг зеңбіректері жұмыс істейтін шұлықтарымен жасалды; олардың және барлық зеңбіректердің аузы қоқыс тастаудан сақтау үшін жабылды. Ағаштан жасалған зеңбірек тасымалдағыштары туралы ақпарат аз болды, сондықтан оларды жасамас бұрын прототип әзірленіп, сынақтан өтті.

In August 1979 Warrior began her journey to her temporary home in the Coal Dock at Hartlepool for restoration as a museum ship. She arrived on 2 September 1979 and began the £9 million restoration project, largely funded by the Manifold Trust. The Maritime Trust decided to restore Warrior to her 1862 condition with the aim that no further major work would be necessary for the next 20 years. The first two years of the restoration were generally devoted to safely removing material added after her first commission, like the poop deck and the of concrete decking. Intensive research was done to find detailed descriptions of the ship and her equipment as of 1862 to make the restoration as accurate as economically feasible. Sources included surviving official records, and the papers of those who had served on the ship during her active service. Bolt holes and ridges in the paint gave clues to the location of some fittings and fixtures, and the sketch plans of Midshipman Henry Murray, found in Captain Cochrane's Letter Book, showed the locations of the armament, moveable fittings and stores. Work on carving a replacement for Warriors figurehead, which was destroyed in the 1960s, began in 1981 using photographs of the original as a guide. The 3.66 m work in progress was displayed at the 1982 London International Boat Show with the carvers, Jack Whitehead and Norman Gaches from the Isle of Wight, still at work; it dominated coverage of the show. Before it was finished in mid 1983, the figurehead appeared on the BBC children's television programme Blue Peter. For much of 1984 it was displayed at the Main Gate of the Portsmouth Royal Dockyard. It was mounted on the ship on 6 February 1985. Replacement of the ship's 86 feet (26 m), lower masts in wood was not feasible, so they were made of steel tube cut and welded to shape, with a ladder inside each mast to allow access to the platforms on the masts. The three masts and the bowsprit were stepped in place between September 1984 and February 1985. Warriors engines, boilers and auxiliary machinery were considered too expensive to rebuild, so replicas were built from sheet steel with a few components made from cast iron to duplicate the look of the real equipment. The replica engines can rotate slowly, using electrical power, to allow visitors to imagine how they might have looked in operation. The Woolwich Rotunda Artillery Museum and the States of Jersey lent examples of Warriors original primary guns, the muzzle loading 68 pounder and the breech loading 110 pounder, which were used as moulds for fibreglass replicas. The Armstrong guns were built with working breeches; they, and the muzzles of all the guns, had to be sealed to prevent people leaving rubbish in them. Little information was available on the wooden gun carriages despite extensive research, and a prototype had to be developed and tested before they could be built.

Мұражай кемесі

1985 жылы Портсмут портының теміржол станциясының жанында жаңа причал қазылды және Портсмутқа "Вориор" кемесінің келуіне дайындық ретінде жаңа жағажай салынды. Кеме 1987 жылдың 12 маусымында капитан Коллин Алленнің басқаруымен Хартлпулден шығып, төрт күн ішінде Солентке буксирленді. Портсмут портына кіргенде, оны қала қабырғалары мен жағалауында тұрған мыңдаған адамдар және 90-нан астам қайық пен кеме күтіп алды. Ол 27 шілдеде мұражай ретінде ашылды. Қалпына келтірілген броненос кеме HMS Warrior (1860) деп қайта аталды, бұл 1963 жылы HMS Warrior деп аталған Нортвуд штабымен шатасуды болдырмау үшін жасалды, ол сол кезде Корольдік теңіз күштерінің операциялық штабы болған. Ол Портсмут тарихи кемежай кешенінде орналасқан, онда Нельсоннің флагманы – Тюдор кемесі "Мэри Роуз" және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің мониторы да бар. 1995 жылы кемеге 280 000-нан астам адам келді, ал кемежайға жылына 400 000-нан 500 000-ға дейін келушілер келеді. 2017 жылға дейін "Вориор" кемесін "Warrior Preservation Trust" қоры басқарды. Сәуір айында аталған қор Корольдік теңіз күштерінің ұлттық мұражайына берілді және "Вориор" мұражай флотының бір бөлігіне айналды. Кеме күтімін қаржыландыру үшін әлі де тойлар мен басқа да шаралар өткізу орыны ретінде пайдаланылуда. Сондай-ақ, қор кемеге қатысты материалдар мен архивті сақтап келді, бірақ ол әзірге жұртшылыққа ашық емес.