Кіріспе

Американдық саясаткер (1815-1898)

Роберт Миллиган Маклейн (23 маусым 1815 – 16 сәуір 1898) – американдық саясаткер, әскери шенеунік және дипломат. Ол Мексика, Франция және Қытай елдерінде АҚШ-тың өкілі, Мэриленд штатының 4-ші округінен АҚШ Өкілдер палатасының депутаты, Демократиялық Ұлттық Комитеттің төрағасы және Мэриленд штатының 39-шы губернаторы қызметтерін атқарды.

Ерте өмір және әскери мансап

Маклейн 1815 жылы Делавэр штатының Уилмингтон қаласында Луис Маклейн мен Кэтрин Мэри Миллиганның ұлы болып дүниеге келді. Оның туған үйі – Луис Маклейн үйі 1973 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Ол алғашқы білімін квакер Джон Буллок басқарған жеке мектепте алды. Жоғары білімін Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Сент-Мэри колледжінде алған. Әкесі Англияға елші болып тағайындалғаннан кейін ол отбасымен бірге Еуропаға көшіп кетті. Ол білімін жалғастыру үшін Парижге, Бурбон колледжіне жіберілді, онда ол маркиз де Лафайетпен танысты. Оның ағасы Луис Маклейн – Wells Fargo & Co. компаниясының бұрынғы президенті болды. 1833 жылы Маклейн мен оның отбасы әкесі Қазынашылық министрі болып тағайындалған кезде АҚШ-қа оралды. Сол жылы президент Эндрю Джексон Маклейнді Вест-Пойнттегі АҚШ Әскери академиясына кадет болып тағайындады және ол 1837 жылдың шілдесінде АҚШ Армиясының артиллериясының екінші лейтенанты шенімен бітірді. 1837 жылы Семинол соғысы кезінде Маклейн генерал Томас С. Джесуптың басшылығымен Флоридаға полкімен бірге жіберілді, ал 1838 жылы генерал Винфилд Скотттың басшылығымен батысқа қайта жіберілді. 1838 жылы ол генерал Закари Тейлор басқаратын Топографиялық инженерлер корпусына ауыстырылды. 1841 жылы ол Солтүстік көлдерге зерттеу жұмыстарын жүргізуге, сондай-ақ Еуропаға Нидерланды мен Италиядағы бөгеттер мен суару жүйелерін тексеруге жіберілді. Еуропада ол болашақ әйелі Георгин Уркхартпен танысып, екеуінен екі бала дүниеге келді. 1843 жылы Маклейн заңгерлік білімін тереңдету үшін қызметтен кетіп, сол жылы адвокаттыққа қабылданды. Одан кейін ол Балтиморда тәжірибе жинады.

Ерте саяси мансап және Конгресске сайлану

1845 жылы Маклейн бір жыл бұрын президент Джеймс К. Полк үшін сәтті науқан жүргізгеннен кейін Балтимор қаласынан Мэриленд Делегаттар Палатасына өкіл болып сайланды. 1846 жылы Маклейн Конгресске үміткер болып, 500 дауыс айырмасымен Уиг партиясының қарсыласы Джон П. Кеннедиді жеңді. Ол екі жылдан кейін қайта сайланды және 1847 жылдың 4 наурызынан 1851 жылдың 3 наурызына дейін қызмет етті. Конгресте Маклейн керемет шешен ретінде танылды, және екінші мерзімінде Сауда комитетінің төрағасы болып сайланды. 1850 жылы ол қайта сайлануға түскен жоқ. Конгрестегі қызметтен кейін Маклейн Калифорниядағы мүліктерге қатысты заңдық мәселелермен айналысатын кен өндіру корпорациясының кеңесшісі болу үшін АҚШ-тың батыс аймағына көшіп кетті. Ол 1852 жылға дейін Батыста болды, содан кейін Мэрилендке оралып, Франклин Пирстің президенттік сайлаушысы болды.

Қытай мен Мексика елшісі

1853 жылы Тайпин көтерілісі кезінде президент Пирс Маклейнді Қытайға комиссар етіп тағайындады, оған Министрдің толық өкілеттігі берілді, сонымен қатар ол Жапония, Сиам, Корея және Кохинхинаға аккредиттелді. Азамат соғысына қарамастан, Маклейнге Қытай мен АҚШ арасындағы сауда қатынастарын орнату және император үкіметімен дипломатиялық қатынастарды сақтай отырып, көтерілісшілермен келіссөздер жүргізу тапсырылды. Ол екі ел арасындағы сауда қатынастарын жаңартуға сәттілік танытты, бірақ 1854 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты АҚШ-қа қайтып келді. АҚШ-қа оралғаннан кейін ол 1856 жылы Демократиялық ұлттық конвенцияға делегат ретінде қатысып, саяси қызметін жаңартты, онда болашақ президент Джеймс Бьюкененді қолдады. 1858 жылы АҚШ пен Мексика арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас үзіліп, Мексикада азамат соғысы басталды. Маклейн 1859 жылдың 7 наурызында Мексикаға Төтенше елші және Толық өкілетті министр болып тағайындалды, оған императорға қарсы Бенито Хуарес үкіметінің мойындауға лайық екенін анықтау міндеті жүктелді. Ол сондай-ақ елші ретінде АҚШ-тың Техуантепек тас жолы арқылы транзит құқығын кеңейтетін, сонымен қатар екі мұхитты байланыстыратын канал құрылысына жол беретін Маклейн-Окампо шартын келісті. Алайда, бұл шарт АҚШ Сенатынан ратификацияланбады. Маклейн 1860 жылдың 22 желтоқсанында Мексикадағы елші қызметінен кетті.

Америка Азамат соғысы және Конгресске оралу

Америка Азамат соғысы кезінде президент Авраам Линкольннің басшылығымен федералды үкімет Мэриленд штатына Конфедерацияға қосылуға күштеп тыйым салды. Маклейн федералды үкіметтің әрекеттерін сұрастыру үшін Вашингтонға жіберілген делегация мүшесі болды. Маклейн Мэрилендті бағындыруға конституциялық құқығы жоқ деп жеке түрде сенді, бірақ делегацияның қалған бөлігімен бірге Мэрилендтің бөлінуіне жол бермеуге бекінді. Соғыстың қалған бөлігінде Маклейн 1863 жылдың қысында Батыс Тынық мұхиты темір жолының кеңесшісі болып тағайындалғандықтан, заңгерлік тәжірибесіне қайта оралды. Маклейн Азамат соғысы аяқталғаннан соң да заңгерлік тәжірибесіне адал болды және 1876 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияға дейін саясатқа оралмады. Ол 1877 жылы Мэриленд штатының сенатына Балтимор қаласынан өкіл болып сайланды. 1879 жылы ол Конгресске сайлауға түсу үшін штаттық сенаттан кетті. Ол сәтті сайланды және 1879 жылдың 4 наурызынан 1883 жылдың 3 наурызына дейін екі мерзімге қызмет етті. Конгресстегі алғашқы мерзімінде ол Тынық мұхиты темір жолдары комитетінің төрағасы болды. 1861 жылдың 22 наурызындағы "Афина Пост" газетінің хабарлауынша, Маклейн көпшіліктің қуанышына орай, "Тірі Құдайға ант етеймін, Сускеханна өзені қанға боялады! Мен сіздермен бірге жүруге өмірімді және жүрегімді салып, уәде беремін! Не үшін? Мэрилендке АҚШ заңдарын орындау үшін бірде-бір адамның кірмеуіне кепілдік беру үшін!" Маклейн көптеген адамдар сияқты, жек көру мен қорқынышпен, көп батылдықпен көпшілікті қоздырды, бірақ осылай көпшілікті қоздырғандар басқаларды шабуылдап, өлтіруден басқа ештеңе істемеді, ал өздері нақты шайқастардан қашудың жолдарын іздеді.

Мэриленд губернаторы және Францияда елші

1883 жылы Мэриленд штатының Демократиялық партиясы Маклейнді Мэрилендтің келесі губернаторына кандидат ретінде ұсынды. Сайлауда Маклейн республикашыл қарсыласы Харт Бентон Холтонды 12 000 дауыспен жеңіске жеткізді. Оның қызмет еткен кезеңінде Статистика және еңбек ақпараты бюросының құрылуы және штат бойынша бірыңғай уақыт стандартын енгізу сияқты бірнеше маңызды заңдар қабылданды. Маклейн губернатор қызметін тек бір жылдан сәл астам уақыт атқарды – 1884 жылдың 8 қаңтарынан бастап, 1885 жылдың 27 наурызында президент Гровер Кливленд оны Франциядағы АҚШ толық өкілетті елшісі етіп тағайындағаннан кейін отставкаға шықты. Маклейн әйелімен бірге Францияға көшіп барды, онымен көп жыл бұрын танысқан болатын, және елшілік міндеттерін орындады. Әйелінің денсаулығы нашарлағандықтан, ол 1889 жылы елші лауазымынан кеткеннен кейін де Парижде тұрақты түрде қалды. Оның өзінің денсаулығы 1891 жылы нашарлай бастады, содан кейін 1898 жылы қайтыс болды. Оның денесі Балтиморға жеткізіліп, Гринмаунт зиратында жерленді. 1858 жылы Мэриленд штатындағы Цинциннати қоғамының мұрагерлік мүшесі болып қабылданды және кейіннен 1885 жылдан 1899 жылға дейін Мэриленд қоғамының президенті қызметін атқарды. Мэриленд штатының Ойстер полиция күштері («Ойстер Navy»), кейіннен Штаттық балық шаруашылығы күштеріне айналған «Губернатор Р.М. Маклейн» пароходы 1884 жылдан 1945 жылға дейін штатқа қызмет етті, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде USS Governor R. M. McLane (SP 1328) деп аталды, бұл оның құрметіне берілген атау.