Кіріспе

Кубалық ақын Дульсе Мария Лойнас Муньос (Гавана, Куба; 10 желтоқсан 1902 – 27 сәуір 1997) – кубалық ақын және куба әдебиетінің маңызды тұлғаларының бірі саналады. 1992 жылы оған Мигель де Сервантес сыйлығы табысталды. 1927 жылы Гавана университетінде азаматтық құқық саласы бойынша докторлық диссертациясын қорғады.

Ерте өмір

Дульсе Мария Лойнас – Кубаның азат ету армиясының батыры және "El Himno Invasor" атты марш әнінің сөзін жазған әйгілі генерал Энрике Лойнас дель Кастильоның қызы, сондай-ақ ақын Энрике Лойнас Муньостың әпкесі. Дульсе Мария 1902 жылдың 10 желтоқсанында Кубаның Гавана қаласында өнер мен мәдениетке жоғары сезімталдықпен және терең патриоттық сезімдермен қараған отбасында дүниеге келді. Бала кезінде үйде оқыған Лойнас поэзия үшін өте қолайлы жағдайда өсті. Лойнас балалық шағын қорғалған ортада өткізсе де, оның ерте жастығы әлдеқайда шымыр болды, сол кезде тек бай жас әйелдерге ғана қол жетімді тәжірибелерді, тіпті Кубадан тыс жерлерде де бастан өткерді. Ол жасөспірім және жиырма жасында бірнеше өлеңдерін жариялады.

Білім

Ол 1927 жылы Гавана университетінде азаматтық құқық докторы дәрежесін алды, бірақ заңгерлікпен сирек айналысты және 1961 жылы оны ұнамағандықтан толығымен доғарды. Ол көп саяхаттады. Бұған қоса, оның қабілеттері мен отбасының қоғамдағы беделі оны ғасырдың көрнекті испан тіліндегі авторларымен, оның ішінде испан жазушысы Федерико Гарсия Лоркамен, 1945 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алған чилилік ақын Габриела Мистралмен, кубалық жазушы Алехо Карпентьемен және 1956 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алған испан жазушысы Хуан Рамон Хименеспен жеке таныстырды.

Басылымдар мен поэзия

Лойназ өзінің алғашқы өлеңдерін 1920 жылы "La Nación" басылымында жариялады. Ол Түркия, Сирия, Ливия, Палестина және Мысырға, сондай-ақ 1937 жылы Мексикаға, 1946-1947 жылдары Оңтүстік Американың әртүрлі елдеріне, ал 1947 және 1951 жылдары Канар аралдарына сапар шекті, онда ол қабылдау қызы ретінде жарияланды. Лойназ "Жардин" романын 1928 жылы жаза бастап, 1935 жылы аяқтады, бұл Куба әйелдері дауыс беру құқығын алғаннан кейін болды. ХХ ғасырдың басындағы осы жылдары Кубада феминистік қозғалыс өркендеп, әйелдердің құқықтары кубалықтардың саяси санасының бір бөлігіне айналды. "Жардин" романындағы Лойназдың феминистік көзқарасы қаланың бейнесімен тығыз байланысты. Роман кейіпкер қыздың Гаванаға ұқсайтын қалаға қарап тұрған бақшадан басталып, соңында да осылай аяқталады. 1950 жылы ол "El País", "Excélsior", "Social", "Grafos", "Diario de la Marina", "El Mundo", "Revista Cubana", "Revista Bimestre Cubana" және "Orígenes" сияқты сол кездегі әртүрлі басылымдарда апталық хроникалар жариялады. 1953 жылы ол Саламанка университетінің 700 жылдығына арналған мерекелік шараларға университет қонағы ретінде қатысты. Оның "Poemas sin nombre" (Атасы жоқ өлеңдер) кітабы 1955 жылы итальян тіліне аударылды. Ол конференциялар мен оқуларға қатысты, ғана емес Кубада, сондай-ақ Испания мен Латын Америкасында да. 1951 жылы Ұлттық өнер және әдебиет академиясының, 1959 жылы Куба тіл академиясының және 1968 жылы Испания Корольдік тіл академиясының мүшесі болып сайланды. 1984 жылы Испан тілінің Корольдік академиясы оны Мигель де Сервантес сыйлығына ұсынды. 1985 жылы Гаванада "Poesías Escogidas" (Таңдалған өлеңдер) және "Bestarium" (1959 жылға дейін жазылған өлеңдер жинағы) жарық көрді. Осы жылдары ол конференцияларға қатысып, баяндамалар жасады және Кубаның әртүрлі мәдени мекемелерінен алған сыйлықтары мен марапаттарын қабылдады. Ол король Альфонсо X даналық орденімен марапатталды және 1992 жылдың 5 қарашасында Испанияда король Хуан Карлос I-нің қолынан алған Мигель де Сервантес сыйлығын алды. Бұл испан әдебиеті әлеміндегі Нобель сыйлығымен теңестіріледі. 1959 жылы ол өз еркімен Кубада жазу мен жариялауды тоқтатты. Дульсе Мария Лойназ сияқты жеке өмірге бейім адамның Кубаның соңғы 40 жылдағы жағдайында өзін оқшау ұстауы, оның қоғамдық сөздерінің әрқашан сыпайы, патриоттық, бірақ саяси емес болуы таңқаларлық емес. Көбірек қызықтыратыны, оның жақын достарының айтуынша, ол 1959 жылы революция жеңіске жеткеннен кейін өлең жазуды толығымен доғарған. Оның жұмысы көптеген достарымен жеке құмарлық ретінде сипатталғанмен, оны қадағалаған әлеуметтік ортаның жоғалуы оны үнсіз қылған болуы мүмкін. Оның 80 жасқа толып, 25 жылдан астам ішкі қуғын-сүргіннен кейін туған елінде үлкен қызығушылықпен қарсы алынуы, оның "Нұх" өлеңіндегі көгершіннің қайтып оралуы сияқты, қауіпсіз бейіт символы болатын жасыл бұтақты әкелуімен салыстыруға болады. Оның соңғы туындысы "Fe de vida" (Өмір сенімі) 1993 жылы жарық көрді, осы оқиға Пинар-дель-Риода оның өмірі мен шығармаларына арналған Бірінші ибероамерикандық кездесу кезінде болды. Сонымен қатар, оның нәзік туындыларының кейбір бөлімдері әртүрлі әншілер мен ән жазушылардың музыкасына қосылды. Ол көптеген сыйлықтар алды, олардың ішінде: Карлос Мануэль де Сеспедестің Ұлттық ордені, Феликс Вареланың мәдениет ордені, Ұлттық мәдениет ерекшелігі, Алехо Карпентьер медалі (Куба) және 1947 жылы Альфонсо X Дананың азаматтық ордені. Ол 1987 жылы Кубаның Ұлттық әдебиет сыйлығымен марапатталды.

Өлім

Дульсе Мария Лойнас 1997 жылы қайтыс етті және Гавана қаласындағы Колон зиратына қойылды.

Жұмыс

Мадрид, 1950 жыл. "Бес тумаған әйелге арналған ән" (1938). Су ойындары. "Су және махаббат өлеңдері", 1947 жыл. Лирикалық шығарма, 1955 жыл. "Үйдің соңғы күндері", 1958 жыл. "Таңдамал поэзиялар", 1984 жыл. Лазароның қалыңдығы, 1991 жыл. Толық поэзия, 1993 жыл. Лирикалық антология, 1993 жыл. Финас редес, 1993 жыл. "Таңдамал өлеңдер", 1993 жыл. Miel imprevista (антология), 1997 жыл. "Күзгі меланхолия", 1997 жыл. "Христосқа арналған он сонет", 1998 жыл. "Қиын жол", 2001 жыл. Poemas sin nombre (Аты жоқ өлеңдер). Агилар. Bestiarium (Жануарлар әлемі). Өлеңдер. Poemas naúfragos (Қақпаққа ұшыраған өлеңдер). "Летрас Кубанас" баспасы, 1991 жыл. Бақ. Лирикалық роман. Агилар, Мадрид, 1951 жыл. "Тенерифедегі жаз". Мемуар. Агилар, Мадрид, 1958 жыл. Carta de Amor al Rey Tut Ank Amen (Тутанхамон патшаға махаббат хаты). "Аты жоқ өлеңдер". Екі тілді: ағылшын тілінен аударған Гарриет де Онис. Жозе Марти баспасы, 1993 жыл. Бақшадағы әйел: Дульсе Мария Лойназдың таңдамал өлеңдері. Дульсе Мария Лойназ; Джудит Керман, 2002 жыл.