Кіріспе

Санскрит тілінде аттар жүргізушісі – Сарати (сондай-ақ, Сарати деп ағылшын тілінде айтылады) – индуизм құдайы Кришнаның "Махабхарата" эпосында қолданылатын атауы. Ол Оңтүстік Үндістанда да кең таралған жеке есім. "Махабхаратада" Кришна бастапқыда Пандавалар мен Каураваларға, солтүстік Үндістандағы Куру мемлекеті үшін күреске түскен екі жақын туысқан отбасыға, бейбітшілік туралы кеңес берді. Соңында Пандавалардың жағына шығып, Кришна Арджунаға, Пандавалардың ең шебер садақшысына, аттар жүргізуші қызметін ұсынды. Сондықтан Кришнаға Pārthasārathī атағы берілді, ол "Партханың күймешісі" (Арджунаның тағы бір аты) немесе Sanātana Sārathi – "мәңгілік күймеші" деп аударылады. Көптеген дәстүрлер бойынша индуизмнің ең маңызды діни кітабы саналатын "Бхагавад-гита" Кришна мен Арджуна арасындағы әңгімеден тұрады, бұл әңгіме шайқас басталмас бұрын өтеді, онда Кришна Арджунаға дхарма қағидаларын түсіндіреді, өйткені ол өз туыстарына қарсы күресуге тартынды.

Символизм

Индуизмде Платон философиясымен үндес, адамдар, жылқылар және бөліктердің динамикалық өзара әрекеттесуі "қосылады", "бағынышты болады" және "байланыстырылады", бұл атман немесе "өзі" және оның сезімдер мен денеге қатысты аллегориясы болып табылады. "Өзіңді арбаның иесі (атманам ратинам виддхи) ретінде, ал денені – арба ретінде, ақылды арба жүргізушісі (буддхим ту сарадхим виддхи) ретінде, ал сананы (манас) – тізгін ретінде біл. Олар: "Сезімдер – жылқылар" дейді. Арбаны жүргізушінің білімі бар және санасының тізгінін ұстаған адам сапардың соңына жетеді, ол – барлық нәрсені қамтитын жоғары орны. |дерегі=Катха Упанишад, 1.3.3-4

Махабхаратаның "Стри Парва" бөлімінде Видура, қайғыға батқан ағасы Дхритараштраға самсара ұғымын арба мен арба жүргізушінің метафорасы арқылы түсіндіреді. Тірі жандардың денесі – арба; саттва – арба жүргізуші; сезімдер – жылқы; іс-қимылдың ақыл-ойы (кармабуддхи) – тізгін. Егер біреу осы жылқылардың шапқындауына ерсе, ол самсара шеңберінен шыға алмайды. Ал егер біреу оларды ақылмен бағындырса, онда ол бағындырушы (яғни арба жүргізуші) қайта оралмайды. Ақылсызды адастыратын бұл арбаны бақылау керек. Тәртіп, бас тарту және сақ болу (дамастьяго прамадаска) – Брахманның жылқылары. Егер біреу осы рухани арбада (манас рати) берік тұрып, мораль тізгінімен осы жылқыларға қосылса, өлімнен қорқып, патша, онда ол Брахман әлеміне жетеді. |авторы=Веда Вьяса|тақырыбы=Стри Парва, Махабхарата|дерегі=(11.4.1, 5.1)