Кіріспе

Брайтондағы 19 ғасырдағы қираған пирс, Англия.

Батыс пирсі – Англияның Брайтон қаласындағы қираған пирс. Ол Эугениус Бирч жобалаған және 1866 жылы ашылған. Англиядағы бірінші дәрежелі тізімге енгізілген алғашқы пирс болды, бірақ 1975 жылы жұртшылыққа жабылғаннан бері күйреуге ұшырады. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, тек металл қаңқасының бір бөлігі ғана қалды. Пирс 1860 жылдардағы ойын-сауық пирстерін салудағы өркендеу кезеңінде салынды және Брайтонға туристерді тарту мақсатында жасалған. Бұл 1823 жылы ашылған Корольдік аспалы тізбекті пирске қосылған қаланың екінші пирсі болды. Батыс пирсі 1893 жылы кеңейтілді, ал 1916 жылы концерт залы салынды. Осы кезде пирске ең көп келушілер – 1918 және 1919 жылдар аралығында 2 миллион адам келді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін оның танымалдылығы төмендеді, концерттер ойын-сауық паркі мен шайханамен ауыстырылды. 1965 жылы жергілікті компания пирстің иесі болды, бірақ күтіп ұстаудың өсіп келе жатқан шығындарын өтей алмады және банкротқа ұшырады. Пирс 1975 жылы жұртшылыққа жабылып, күйреуге ұшырады және біртіндеп қирады. 2002 жылдың соңындағы дауыл кезінде маңызды бөліктері теңізге құлады, ал 2003 жылдың наурыз және мамыр айларындағы екі өрт (екеуі де салдарынан болған деп саналады) қалған құрылымның көп бөлігін жойды, нәтижесінде Англия мұрагерлік қоры оны жөндеуге жарамсыз деп жариялады. 2010 жылы i360 бақылау мұнарасы үшін орын жасау мақсатында құрылымның бір бөлігі бұзылды; содан бері дауылдардан құрылымдық зақымдар орын алды. Батыс пирс қоры пирстің қалдықтарына ие және әртүрлі қайта жаңарту жоспарларын ұсынды. Кейбір жобаларға жергілікті тұрғындар мен жақын жердегі Palace Pier иелері қарсылық білдіріп, бұл әділетсіз бәсеке деп мәлімдеді.

19 ғасыр

Батыс пирсі 1860 жылдары Ұлыбритания бойынша 22 жаңа пирс салынған кезде салынды. Оны архитектор Евгений Бирч теңіз жағасында демалуға келгендердің таза теңіз ауасынан ләззат алуы үшін жобалаған. Жақын орналасқан Регент алаңының бай тұрғындары кіреберістегі жоспарланған төлемақы үйлері теңіз көрінісін бұзады деп наразылық білдіргендіктен құрылысқа қарсылық көрсетті. Пирс қаладағы жылжымайтын мүліктің құнына оң әсер етеді деп есептелді, сондықтан жоба мақұлданды. Құрылыс 1863 жылы басталды және пирс 6 қазан 1866 жылы жұртшылыққа ашылды. Пирс 1115 фут (340 м) ұзындықта, ал пирс басында 310 фут (94 м) енді. Ол теңіз түбіне бұралып бекітілген, тісті темір бағаналардан тұрғызылды. Үстіңгі құрылымның темір бөліктерін Роберт Лейдлоу "шығыс" стилінде жасады. Ашылу кезінде пирс жақын орналасқан Корольдік павильондағы ұқсас үлгілердің ықпалымен жасалған әшекейлі жылан бейнесі бар газ шамдарымен жабдықталды. Пирсте әсем үйлер, екі төлемақы үй және келушілерді ауа райынан қорғау үшін шыны экрандар болды. Бір жаңа ғылым баяндамасында пирс Бирчтің "шедеврі" деп аталды. 1893 жылы Бирчтің жүрегі туысы Перегриннің басшылығымен пирс басы кеңейтілді, онда 1400 адамға сыятын павильон салынды. 1896 жылы дауылдан кейін Корольдік аспалы тізбекті пирс бұзылғаннан кейін, Батыс пирсі Сарай пирсі салынатынша Брайтонның теңіз жағалауындағы жалғыз пирс болды.

20 ғасыр

1900 жылдың сәуір айында HMS Desperate кемесінен жеті теңізші кемежайға жақындағандағы жаман ауа райынан суға батып кетті. 20 ғасырдың басында кемежайдағы жақсы теңіз ауасының маңыздылығы ойын-сауыққа деген қалаумен ауыстырылды. Palace Pier-мен бәсекелесу жергілікті сәулетшілер Clayton & Black жобалаған жаңа концерт залының құрылысына әкелді. 19 ғасырғы оркестр алаңы 1914-1916 жылдар аралығында бұзылды. Оның орнына темір аркалардан тұрғызылған сегіз қырлы үлкен концерт залы салынды. 1916 жылдың 20 сәуірінде ол Патша әскерінің күміс оркестрінің концертімен ашылды. Концерт залы шайханаға айналдырылды, ал театр 1950 жылдардың басында мейрамхана болып қайта жабдықталды. Сол кезде ойын-сауық паркі де қосылды. 1960 жылдары кемежай қаңтарып қаржылық қиындықтарға тап болды және кеңес міндетті жөндеу туралы ескертулер берді, бірақ компания оларды төлей алмады және ерікті таратылуға келісім берді. Келесі айда кемежайдың ортасындағы концерт залы құлап, бүкіл құрылымның толық құлау қаупі туды. Өрттің себебі әлі белгісіз, бірақ оның өрт сөндірушілердің ісі болуы мүмкін деп саналады. 2003 жылдың 11 және 12 мамырында одан да ауыр өрт болды, ол концерт залының қалған бөлігін жалмап кетті деп есептеледі. 2004 жылдың 23 маусымындағы жоғары жел кемежайдың орта бөлігінің толық құлауына себеп болды. Келесі айда English Heritage кемежайды жөндеуге жарамсыз деп жариялады. Батыс пирсіне сенім қоры жақын арада толық қайта жаңарту жұмыстарын бастайтынын мәлімдеді. Зейнеткердегі боксшы және жергілікті тұрғын Крис Юбанк кешігуді сынға алып, өзі алты ай ішінде ақша жинай алатынын айтты. 2004 жылдың желтоқсанында сенім қоры Heritage Lottery Fund жоспарларын қабылдамағандықтан, қайта жаңарту жұмыстары жүрмейтінін растады. Кемежай 2010 жылдың ақпанында i360 бақылау мұнарасының құрылысына орын беру үшін жартылай бұзылды. 2014 жылдың ақпанындағы дауыл салдарынан кемежай екіге бөлініп, орталық бөлігінің көп бөлігі теңізге құлады. 2003 жылғы өрттен қалған металл қаңқаның шығыс бөлігі толқындармен шайылып кетті. Кемежайдан құтқарылған артефакттар Брайтон балық аулау мұражайында қойылған. 2016 жылдың ақпанында кемежайдың тағы бір бөлігі құлады. 2022 жылдың қараша айында Клаудио даулы кезінде кемежайдың оңтүстік-батыс бұрышының бөлігі түнде құлады. I360 құрылысы бастапқы орнында жаңа Батыс пирсін салуға деген қызығушылықты қайта жандандырды. Батыс пирсіне сенім қоры 2026 жылға дейін, пирс құрылғанының 160 жылдығына дейін оны аяқтай алатынына үміттенеді. 2016 жылдың қазанында сенім қоры бастапқы Батыс пирсін қалпына келтірудің ешқандай практикалық мүмкіндігі жоқ екеніне тоқталды. 2019 жылы сенім қоры 1996 жылы құтқарылған Виктория дәуіріндегі сегізбұрышты киоскты қалпына келтіруге тырысты және басқа да жолдармен қатар, көпшілік қаржыландыру кампаниясын ұйымдастырып, шамамен 750 000 фунт стерлинг көтеруді жоспарлады. Сондай-ақ, ол бастапқы киоск орнында жаңа теңіз жағалауындағы білім беру орталығын қаржыландыру үшін пирс қалдықтары мен фрагменттерін аукционға сатуды бастады. Брайтон қалалық серіктестік сияқты тағы бір ұйым бастапқы орнында жаңа пирс салуды ұсынды, ол түпнұсқасы сияқты тегін болады және жақын маңдағы Брайтон сарайы пирсін толықтырады, бірақ бұл Батыс пирсіне сенім қоры тарапынан нақты емес деп қарастырылды. Пирс компьютерлік бақылаудағы лазерлік суреттермен жарықтандырылды, олар көкжиекте пайда болып, жоғалып, жағалаумен қайта байланысқандай көрінеді.

БАҚ-тағы көріністер

Кемежай бірнеше фильмде көрсетілген, оның ішінде "О! What a Lovely War (1968)", "Villain (1971)" және "Carry On Girls (1973)" фильмдері – осы кемежайда және Брайтон қаласының жақын жерлерінде түсірілген. Сонымен қатар, Пьер Ричард пен Джейн Биркин бас рөлде ойнаған француз комедиясы "La Course à l'échalote (1975)" фильмінде де маңызды орын алды. Ник Кейвтің "Банни Мунроның өлімі" романында Баннидің ұлы 2003 жылғы өрттердің себебі туралы ой жазады. "James" тобы "Just Like Fred Astaire" әніне бейнеклипті Батыс пирсінің маңында түсірді.