Кіріспе

Портсмуттың Саутси ауданы – Англияның Хэмпшир графтығындағы Портсмут қаласының, Портси аралындағы теңіз жағалауындағы курорт және географиялық аймақ. Саутси Портсмут қаласының орталық бөлігінен 2,8 шақырым (1,8 миль) оңтүстікке қарай орналасқан. Саутси 19 ғасырдағы Виктория дәуірінде Крокстон Тауны деп аталған сәнді теңіз жағалауы курорты ретінде пайда болды, ол жер иесі Крокстон мырзаның құрметіне аталған. Курорт өскен сайын, 1544 жылы Солент пен Портсмут портына жасалатын шабуылдардан қорғау үшін салынған Southsea Castle атты жағажайдағы бекініс атын алды. 1879 жылы Сакс-Веймар ханшайымы Эдуард Оңтүстік Парадды ашты. Бұл кемежай Солент арқылы Уайт аралына жолаушылар тасымалын бастады. Бұл қызмет Саутси мен оның кемежайын Портсмуттың теміржол желісімен байланыстыру туралы ойды тудырды, соның арқасында туристерлер Портсмуттың жұмбақ қаласы мен оның көпшілік портын айналып өте алатын болды. Шығыс Саутси теміржол станциясы, Саутси теміржолы және Фраттон теміржол станциясы 1885 жылдың 1 шілдесінде Портсмуттың вице-губернаторы генерал сэр Джордж Уиллистің әйелі, леди Ада Мэри Уиллис (туған Нелд) тарапынан бірлесіп ашылды. Кейіннен Саутси тығыз тұрғын үйлерге толы маңына айналды және 1904 жылы Саутси мен Портси аралының барлығы Портсмут қалалық округіне қосылғанға дейін Портсмуттан бөлек, үлкен, ерекше сауда және ойын-сауық аймағы болды. Пайдаланудың төмендеуіне және Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты Southsea теміржолы мен оның Шығыс Саутси станциясы 1914 жылдың 6 тамызында жабылды. Саутсидің туризмін қолдау үшін Саутси станциясының атауы 1925 жылы Портсмуттың негізгі қалалық теміржол станциясымен біріктіріліп, ресми түрде Портсмут және Саутси теміржол станциясы деп аталды. Бір жылдан кейін, 1926 жылы Портсмутқа ресми қала мәртебесі берілді, ал оның негізгі теміржол станциясы «Портсмут және Саутси» атауын сақтап қалды, бұл көптеген жергілікті емес адамдар мен қонақтарды Саутси әлі де Портсмутқа жақын бөлек қала деп қате ойлауға итермеледі. Альберт, Палмерстон және Осборн көшелерін қоршаған Саутси аудандарында көптеген барлар, мейрамханалар мен тәуелсіз дүкендер орналасқан. Палмерстон жолы – Саутсидің басты көшесі, онда әртүрлі дүкендер мен мейрамханалар, жергілікті кітапхана және Саутси қауымдық кино және өнер орталығы бар. Альберт жолы – бұл сауда және мәдени орындарға толы ерекше көше, оның ішінде Уэджвуд бөлмелері және 1907 жылы салынған аймақтық театр – Кингс театры бар. Саутси өзінің пошталық қала статусын сақтайды (PO4 және PO5), тіпті Саутси қаласы 1904 жылы Портсмутқа қосылса да. 16 ғасырға дейін Саутси негізінен шағын шаруашылықтардан, ашық жайылымдардан және кептірілмеген батпақтардан (саздықтардан) тұрды, ол негізгі теңіз базасынан және қаланың өзінен тыс жерде орналасқан. Алайда, француздық шабуылдың болу ықтималдығы Генри VIII-ді 1544 жылы Портсмут портына жақын орналасқан Саутси қамалын салуға мәжбүр етті. Саутси алғаш рет 1577 жылғы Корольдік жоспарында жер атауы ретінде тіркелген. Генрих VIII 1545 жылы Саутси қамалына сапар жасады, сол жерден ол Соленттегі Мэри Роза әскери кемесінің батып кетуіне куә болды. Қала маңындағы даму туралы алғашқы сілтемелер 1790 жылғы Портси кедейлер салымының есебінде кездеседі және шағын құрылыс және егіншілік учаскелерін сипаттайды. Жердің көп бөлігі дамытылмаған, ал ашық жайылымдар мен батпақтар әлі де аймақта басым болды. 19 ғасырдың басында Томас Крокстонға тиесілі жерлерді дамыту жалғасты, ал қауым Крокстон қаласы деп аталды. Алғашқы үйлер 1809 жылы «минералдық» көшелер деп аталған (мысалы, күміс және никель көшелері) білікті жұмысшылар үшін салынды. 1810 жылы Хэмпшир террасы, Ландпорт террасы, Король террасы, Үміт көшесі (кейіннен Король жолы және Елм Гроув), Юбилей террасы және Беллвью террасы сияқты көшелер қаланың ескі қабырғаларына іргелес салынды. Көшелер әлі де бар болғанымен, олардың көпшілігі Портсмуттың Екінші дүниежүзілік соғыста ең көп бомбаланған аудандарының бірі болды және Саутсидің көп бөлігі сияқты, соғыстан кейінгі Ұлыбританияда елеулі қайта құруды бастан кешті. Саутсидің дамуы Наполеон дәуірінде жалғасты және кемежайдың өсуіне байланысты, қызметкерлердің саны артуына жаңа үйлер қажет болды, көптеген үйлер, виллалар мен пәтерлер салынды. Архитектор және құрылысшы Томас Эллис Оуэн осылардың көпшілігін жасады, ал сақталған ғимараттар біркелкі грузиндік және ерте викториялық стильді сақтайды және бүгінгі күні ескерткіштер тізіміне енген сақтау аймағын құрайды. Оуэн Кент жолында, Королева террасасында, Сассекс террасасында, Елм Гроувта, Бич Роудта, Гроув Роуд Саутта, Кларендон Роудта, Осборн Роудта және Портленд террасасында мүліктер салды. Қала қабырғасы мен Виктория жолының оңтүстігі арасындағы аудан 1835 және 1860 жылдар аралығында салынды. 1851 жылы Кент жолында Томас Эллис Оуэннің жобасы бойынша Сент-Джудс шіркеуі салынды. Осы кезеңде Саутси демалыс және шомылу орны ретінде өсті. 1816 жылы қазіргі Клэренс пиерінің жанында ванналар және жуыну бөлмелері салынды, ал 1820 жылға қарай бу ванналары, душтар, карта ойнау және жиналыстар залдары бар үлкен кешен салынды. Жергілікті жерде Ұлы Саздық деп белгілі қалған батпақтар кептіріліп, Саутси жайылымы құрылды, ол шамамен 2 шаршы километр (480 акр) ашық жайылымды құрайды. Әскери талаптарға байланысты Саутси қамалына жақын орналасқан ашық ату жолдары үшін аймақ дамытылды және бүгінде саябақ және бақ ретінде сақталды. Пәтерлер мен қонақүйлер Саутси террасасы, Вестерн Параде және Клэренс Параде бойындағы жайылымға және жағажайға салынды. Алғашқы ірі қонақүй Кент жолының жанындағы Портленд қонақүйі (Екінші дүниежүзілік соғыста қираған) болды. Басқалары да жақын арада салынды, оның ішінде 1861 жылы салынған Королева қонақүйі, 1865 жылы салынған Пиер қонақүйі және 1866 жылы салынған Бич Мэншнс қонақүйі бар. 1852 жылы Клэренс Эспланадасы және ескерткіш қоғамдық жарнадан тұрғызылды, ал курорттың дамуы 1861 жылы Клэренс пиерінің салынды, ол кемелерді апарып-әкелетін жағажай пиері ретінде салынды. Виктория және Альберт пиерлері де салынды, ал 1879 жылы Саутси Парад пиерінің құрылысы Виктория дәуіріндегі жағажай дамуының шыңы болды. 1860 жылдарға қарай Саутси қалашығы Кларендон жолы бойында Гранада жолына дейін өсті. 1857 жылы Саутси өздерінің жолдарды төсеуге, көшелерді тазалауға және жарықтандыруға жауапты өздерінің жақсарту комиссарларын алды. Саутси теміржолы 1885 жылы келді және аймақты одан әрі дамытты, бірақ ол қаржылық тұрғыдан сәтті болмады және 1914 жылы жабылды. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1945 жылы Саутси және Портсмуттың қалған бөлігі кең ауқымды тазалау және қайта құру схемасын бастады. Саутсидің көптеген аудандары қирады, зардап шекті және тұрғын үйлердің жағдайы нашар болды...

Жақында болған тарих

2000 жылдың 15 қыркүйегінде Southsea-ның бір бөлігі су тасты, себебі беттік суды теңізге қақпалайтын сорғы станциясы аса қатты дауыл кезінде суға батты. 2011 жылдың 9 тамызында Оңтүстік Парад айлағының қарсы бетіндегі ескі Жоанна түнгі клубында өрт шықты. Полиция аумақтың басым бөлігін жапты, ал жақын орналасқан Best Western Royal Beach қонақ үйінің тұрғындары сақтық үшін эвакуацияланды.

Оңтүстік теңіздегі ортақ

Саутси Комон – Кларенс Пирден Саутси Каслға дейін жағалау бойымен созылған үлкен, шабылған жайылым. Common-ның пайда болуы 19-шы ғасырдың басындағы әскерилердің Портсмут пен оның кемежайларына жақындаған жау кемелеріне қарсы порт қорғанысынан ашық ату үшін қажетті кеңістікке деген талабына байланысты. Бұл көтерілістер "Саутси шайқасы" деп аталды. Мүсін 1 қазанда, электрлік ақау салдарынан болған өрт кесірінен қирады. 2013 жылы "Victorious Festival" Портсмут тарихи кемежайынан Саутси Комонға көшірілді. Жыл сайынғы фестиваль 2017 жылы 3 күндік шараға дейін ұзартылды. 2013 жылдың қыркүйегінде 2013 жылдың қазан айында Саутси теңіз жағалауында жаңа Parkrun басталатыны жарияланды. 2015 және 2016 жылдың шілде айларында Саутси Комон Америка Кубогының Әлемдік сериясының желкендесу жарысын қабылдады. Ұлыбританиялық желкеншілер командасы Land Rover BAR жақын маңдағы Олд Портсмутте орналасқан.

Ағаштар

Жалпы, бұл Хэмпширдегі ең көне және ең үлкен сақталған елм ағаштарының жиынтығы, олардың оқшауланғандығының арқасында голланд елм ауруынан құтылған. Ағаштардың көпшілігі 1920 жылдары отырғызылған Хантингдон елмдері, бірақ коньки алаңына кіреберіс жанында Сібір елмінің (Ulmus pumila) гибридінің әдемі мысалы бар. Хантингдон елмдері бір кезде Common ортасымен өтетін Ladies' Mile авенюін көркейтіп тұрған, бірақ олардың көп бөлігі 1987 жылғы Ұлы дауылда жойылды және голландтық гибридті елмнің 'Lobel' сортымен алмастырылды. Ladies' Mile бірнеше жартылай жетілген Канар аралдары финиксінің (Phoenix canariensis) өсу ортасы болып табылады. 1996 жылы отырғызылған бұл пальмалар қазір Ұлыбританиядағы ең ірілерінің бірі және соңғы жылдары жеміс беріп, көбейе алатын тұқымдарды өндірді – бұл пальма түрінің Ұлыбританияда алғаш рет тіркелген нәтижесі. Жалпыға жақын жерде өсетін басқа пальмаларға Trachycarpus fortunei (Ladies' Mile, Rock Gardens және Rose Garden), Chamaerops humilis (Пирамидалар орталығының алдында), Butia capitata (Burgoyne Gardens) және Brahea armata (Canoe Lake және D Day аралы) жатады. Аймақта көптеген Cordyline australis да отырғызылған, бірақ олар нағыз пальмалар емес, юкалар мен агаваларға жақын туыстар. Сондай-ақ, мұнда қоғамдық шөп және саз теннис корттары бар. 2008 жылдың қысында бұл орындарға үш жағажай волейболы корттары қосылды. Көк риф аквариумы теңіз жағасында орналасқан. Теңіз жағасынан біршама алыс Southsea Model Village орналасқан, ол 1/12 масштабты модельдік ауыл, онда қырыққа жуық миниатюралық ғимараттар, үйлер, бекіністер, қамалдар және шағын теміржол бар. Ол 1956 жылы Лампс фортының бір бөлігінде ашылды. Форттың қалған бөлігі Оңтүстік теңіз гүлбағына айналдырылды.

Тарихи ерекшеліктері

Теңізде көзге түсетін нәрсе – 1860 жылдары қаланы жаудан қорғау мақсатымен салынған төрт үлкен дөңгелек форт. Олар қала төңірегіндегі құрлықтағы бекіністерден тұратын қорғаныс жүйесінің бір бөлігі болды. Форттар ешқашан жарысқа қатыспады және бастамашы премьер-министрдің атымен «Палмерстонның қателігі» деп аталды. Мыңжылдық мерекесіне арналған Милленниум аллеясы Саутсиден теңіз жағалауынан басталып, Ганварф Киіздеріне дейін созылды. Жол тротуармен белгіленген және ерекше көк түсті көше шамдарымен әсемделген. Саутсидегі танымал тұлғаларды еске түсіретін «Ағылшын мұрасы» көк тақталарында лейтенант Норман Холбрук, Фред Т. Джейн, Рудьярд Киплинг, Томас Эллис Оуэн, Питер Селлерс, командир Эдвин Унвин және Фрэнсис А. Яйтстің есімдері жазылған.

Каноэ көлі

Каноэ көлі – 1886 жылы кептірілген, «Ұлы батпақ» деп белгілі батпақ және ашық су кеңістігінің соңғы қалдығы. Қазіргі Оңтүстік теңіздің көп бөлігі осы жерде орналасқан. Көл теңізден жоғары толқын кезінде шлюз арқылы сумен толықтырылады. Көлде балық, қабылдақ, айшағыл, тіпті шағын акулалар сияқты теңіз жануарларын кездестіруге болады. Көлде қара құлар мен үйректерді жиі көруге болады, ал сирек кездесетіндері – қаз, Жерорта теңізінің шаяны, қарақұйрық, кішкентай шағала және кейде жалғыз қашқын қара құлар. Жазда көлде педальды қайықтарды жалға алуға болады. 2006 жылдан бері Каноэ көлінде жыл сайын желтоқсан айында «Жарықтар көлі» еске алу рәсімі өткізіледі, онда мыңдаған шамдар көлге жіберіліп, қатерлі ісіктен көз жұмған жергілікті қауымдастықтың жақындары еске алынады.

Сахналық өнер

Альберт жолындағы Кингс театрында түрлі қойылымдар көрсетіледі, оның ішінде жергілікті әуесқойлар тобы – Саутси Шекспир актерлерінің қойылымдары да бар. Музыкалық сахнада және Касл-филдте ашық ауада концерттер мен шаралар үнемі өтіп тұрады, соның ішінде тамыздың банк мейрамы күні Саутси-Коммонда өткізілетін Викториус фестивалі де бар. "Альберт жолына деген махаббат күні" Оңтүстік теңізде жыл сайын өткізілетін шара болатын. Шара барысында тікелей музыка, көше суреттері мен театрландырылған қойылымдар, сауда орындары, әлемнің әр түрлі елдерінен келген тағамдар, ашық аспан астындағы кинотеатр, жарыстар мен скейтборд көрсетулері ұйымдастырылатын. Алберт жолындағы дүкендер сол күні жұмысын жалғастырды. Алғашқы шара 2007 жылы өткізілді, онда 2000 адам қатысады деп күтілген, бірақ күні бойы 20 000 адам келді. Екінші "Альберт жолына деген махаббат күні" 2008 жылдың 28 қыркүйегінде өткізілді, оған 40 000 адам қатысты.

Мұражайлар

D Day Story (Оверлорд кестесі сақталатын) Саутси сарайының жанында, теңіз жағасында орналасқан. Камберленд үйіндегі табиғи тарих мұражайында көбелектер үйі мен аквариум бар. Теңіз жағалауының шығыс бөлігінде Корольдік теңізшілер мұражайы орналасқан. Мұражай, 1860 жылдары Корольдік теңіз артиллериясы үшін салынған Эстни казармасының бұрынғы офицерлер үйінің әсем безендірілген ғимаратында орналасқан. Онда 2008 жылы ашылған Корольдік теңіз жауынгерлері командасын құру туралы көрме және Корольдік теңізшілердің 8000-нан астам медалі, оның ішінде олардың жеңіп алған барлық он Виктория кресі бар жаңадан жөнделген Медальдар бөлмесі бар.

Климат

Southsea жұмсақ мұхиттық климатқа (Köppen: Cfb) ие, ол жылы жаздары мен салыстырмалы түрде жұмсақ, ылғалды қыстары бар жылы жазғы Жерорта теңізі климатының (Csb) шекарасында орналасқан. Оңтүстікке орналасқандығы және Портсдаун төбесінен соғатын солтүстік желдерден қорғалғандықтан, Southsea Ұлыбританиядағы ең жұмсақ қыстардың бірін бастан кешіреді, ал айналасындағы аймақтарға қарағанда жоғары температура мен күн сәулесінің көп сағатын қамтиды. Жаздар көбінесе жылы болады, Англияның оңтүстік-шығысындағы басқа аймақтарға қарағанда ең жоғары температуралар сирек кездеседі.

Оңтүстік Теңіз қалалық кеңесі

1999 жылдың 1 сәуірінде 1997 жылғы Жергілікті Өзін-Өкіметтендіру және Салық Заңына сәйкес Ұлыбритания Үкіметіне табыс етілген өтініш қабылданғаннан кейін Саутси азаматтық приходқа айналды. Кейіннен бұл приход Саутси қалалық кеңесіне дейін өсті. Қалалық кеңестің құрылуына бастапқыда Портсмут қалалық кеңесі қарсылық көрсетті. Қалалық кеңесті тарату үшін ұзақ жылдар бойы күрес жүргізілді. 2010 жылдың ақпан айында жергілікті тұрғындар арасында өткізілген дауыс беруде 66,3 пайыз оны таратуға қолдау көрсетті. Приход 2010 жылдың 23 сәуірінде таратылды. Қазір ол Портсмут қаласының приходқа бөлінбеген аймағында орналасқан. Қалалық кеңестің өкілеттіктері шектеулі болды және жергілікті тұрғындар төлейтін салық есебінен шағын бюджеті болды. Ол жергілікті мәселелер бойынша жұмыс істеді, Портсмут қалалық кеңесіне ықпал етуге тырысты, жергілікті жобаларды қаржыландырды және жергілікті инфрақұрылымды жақсартуға қаражат бөлді. 2007 жылға дейін Саутси қаласының орталығында халыққа қызмет көрсететін шағын кеңсесі болды.

Көлік байланыстары

Hovertravel Southsea теңіз жағалауынан Уайт аралындағы Райдке тұрақты түрде әуе кемелерін тасымалдайды. 1898 жылы Fratton станциясының 3-ші платформасынан Southsea Railway деп аталатын темір жол тармағы ашылды, ол East Southsea станциясында (The Strand жанында) аяқталды. Альберт жолы мен Джесси жолы/Девоншир даңғылында екі қараусыз аялдама салынды. Бұл желі Портсмут қалалық трамвай қызметімен бәсекелесе алмады. Ол 1914 жылы жабылды және қайта ашылмады. Желі мен станция содан бері бұзылып, олардың орнына үйлер салынды. Southsea қазір Fratton және Portsmouth және Southsea станцияларымен, сондай-ақ Portsmouth Harbor (әрі The Hard деп те аталады) станциясымен қамтамасыз етіледі, Лондон Ватерлоо және Лондон Викторияға жүйтіп тұратын пойыздар бар. Eastney мен Hayling Island аралындағы Ferry Point арасын байланыстыратын Hayling Island паром қызметі де бар.

Спорт

Саутси су асты хоккейінің туған жері. Қала Ұлыбританиядағы ең табысты клубқа ие, ол 2023 жылға дейін 53 ұлттық чемпионаттың 21-ін жеңіп алған, сондай-ақ 2022 жылға дейін 36 Nautilus турнирінің 16-сын ұтып алған.