Пьер – суға тірелген, жағадан созылатын құрылыс. Балық аулау, кеме тоқтату, демалыс үшін қолданылады. Құрылыстардың тірегі ретінде де жиі пайдаланылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Су айдынындағы жоғарылатылған құрылым
Raised structure in a body of water
Пирс – су айдынынан жоғары көтеріліп, әдетте жағалаудан сұғып тұратын, көбінесе қазықтар немесе тіреулермен бекітілген және су үстінен теңіз аймақтарына қолжетімділікті қамтамасыз ететін құрылым. Пирстерді жиі балық аулау, қайық тоқтату, жолаушылар мен жүктерді тасымалдау және жағажай бойында демалу үшін пайдаланады. Көпірлер, ғимараттар мен жолдар архитектуралық тіреулермен тұрғызылуы мүмкін. Олардың ашық құрылымы толқындар мен ағыстардың еркін өтуіне мүмкіндік береді, ал теңіз айлағының немесе кемежайдың тығыз орналасқан қазықтары толқын тоқтатушы ретінде әрекет ете алады, сондықтан олар лайлануға бейім. Пирстердің мөлшері мен күрделілігі қарапайым жеңіл ағаш құрылымнан бастап кең ауқымды құрылымдарға дейін өзгеруі мүмкін. Пирстер әртүрлі мақсаттар үшін салынған, және осы мақсаттардың әртүрлі аймақтық ерекшеліктері бар болғандықтан, "пирс" термині әлемнің әртүрлі бөліктерінде сәл әртүрлі мағыналарға ие. Мысалы, Солтүстік Америка мен Австралияда көптеген порттар бұрын көп пирсті модельде салынған, сондықтан бұл термин қазіргі немесе бұрынғы жүк тасымалдау нысанын білдіреді. Ал Еуропада порттар көбінесе айлақтар мен өзен жағалауларын пайдаланады, сондықтан бұл термин көбінесе Виктория дәуіріндегі құйма темірден жасалған ойын-сауық пирсінің бейнесімен байланысты. Дегенмен, ең алғашқы пирстер Виктория дәуірінен бұрын салынған.
A pier is a raised structure that rises above a body of water and usually juts out from its shore, typically supported by piles or pillars, and provides above water access to offshore areas. Frequent pier uses include fishing, boat docking and access for both passengers and cargo, and oceanside recreation. Bridges, buildings, and walkways may all be supported by architectural piers. Their open structure allows tides and currents to flow relatively unhindered, whereas the more solid foundations of a quay or the closely spaced piles of a wharf can act as a breakwater, and are consequently more liable to silting. Piers can range in size and complexity from a simple lightweight wooden structure to major structures extended over In American English, a pier may be synonymous with a dock. Piers have been built for several purposes, and because these different purposes have distinct regional variances, the term pier tends to have different nuances of meaning in different parts of the world. Thus in North America and Australia, where many ports were, until recently, built on the multiple pier model, the term tends to imply a current or former cargo handling facility. In contrast, in Europe, where ports more often use basins and river side quays than piers, the term is principally associated with the image of a Victorian cast iron pleasure pier. However, the earliest piers pre date the Victorian age.
Түрлері
Кемежайлар негізгі мақсатына қарай түрлі топтарға жіктеледі. Дегенмен, осы топтардың арасында үлкен қиылыс бар. Мысалы, ойын-сауық кемежайлары көбінесе демалыс кемелері мен осыған ұқсас басқа да алтыбақанды тоқтатуға мүмкіндік береді, ал жұмыс кемежайлары жүк тасымалдау технологиясының жетілуінен ескірген соң, көбінесе демалысқа арналған орын ретінде пайдаланылады. Көптеген кемежайлар – қалқымалы кемежайлар, олардың биіктігі су тасқынымен бірге көтеріліп-төмендеуін және оларға байланған қайықтардың да бірге қозғалуын қамтамасыз етеді. Бұл судың көтерілуі немесе төмендеуі кезінде сымдардың тым керілуіне немесе босаңсуына жол бермейді. Тым керілген немесе босаңсыған байлау арқаны қайықты судан көтеріп алуға немесе оған күшті соққы беруге, кемежай қабырғаларына қатысты қатты соқтығысуға әкелуі мүмкін.
Piers can be categorized into different groupings according to the principal purpose. However, there is considerable overlap between these categories. For example, pleasure piers often also allow for the docking of pleasure steamers and other similar craft, while working piers have often been converted to leisure use after being rendered obsolete by advanced developments in cargo handling technology. Many piers are floating piers, to ensure that the piers raise and lower with the tide along with the boats tied to them. This prevents a situation where lines become overly taut or loose by rising or lowering tides. An overly taut or loose tie line can damage boats by pulling them out of the water or allowing them so much leeway that they bang forcefully against the sides of the pier.
Жұмыс істейтін іргетастар
Жұмыс істейтін айлақтар жолаушылар мен жүктерді кемелерге немесе (Виган айлағындағыдай) каналдық қайықтарға түсіру және тиеу үшін салынған. Жұмыс істейтін айлақтар екі түрге бөлінеді. Ұзын, жеке айлақтар көбінесе үлкен толқын диапазондары бар порттарда кездеседі, мұнда айлақ жағалаудан жеткілікті қашықтықта орналасып, төмен су кезінде терең суға жетеді. Мұндай айлақтар жүк көлемі аз болғанда немесе көмір айлақтары сияқты арнайы ірі жүктерді тасымалдағанда, жабық доктарға қарағанда экономикалық жағынан тиімді балама болып табылады. Кіші толқын диапазондары бар порттарда басқа бір түрі – көбінесе саусақ айлақ деп аталатын жұмыс істейтін айлақтар салынған. Мұндағы басты артықшылығы – кемелердің тұруы үшін жағалауға тікелей орналасқаннан гөрі, айлақтың ұзындығын арттыру, және мұндай айлақтар әдетте әлдеқайда қысқа болады. Әдетте, әрбір айлақтың бойында жағалауға қарай бір транзиттік сарай орналасқан. Кейбір ірі порттарда жағалау бойында мұндай айлақтар көптеп салынған, мысалы, Нью-Йорктегі Гудзон өзенінің жағалауы немесе Сан-Францискодағы Эмбаркадеро. Контейнерлік тасымалдаудың пайда болуы, кемелерге жақын үлкен контейнерлік алаңдар қажеттігінен туындап, жалпы жүктерді тасымалдау үшін жұмыс істейтін айлақтарды қолданусыз қалдырды, бірақ кейбіреулері жолаушылар кемелерін немесе ірі жүктерді тасымалдау үшін әлі де қолданылады. Мысалы, Progreso, Yucatán қаласында Мексика шығанағына 4 шақырымнан астам созылған әлемдегі ең ұзын айлақ орналасқан. Progreso айлағы жарты аралдың балық және жүк тасымалдау салаларын көлікпен қамтамасыз етеді және аймақтағы ірі круиздік кемелер үшін порт қызметін атқарады. Көптеген басқа жұмыс істейтін айлақтар бұзылып, немесе қарапайым күйінде қалған, бірақ кейбіреулері демалыс айлақтары ретінде қайта жаңартылды. Бұған ең танымал мысал – Сан-Францискодағы 39-шы айлақ. Австралияның Алтын жағалауындағы Саутпорт және Твид өзенінде құмды жағажайларды және кеме қатынасы арналарын сақтауға көмектесетін құмды айналып өту жүйесіне арналған жабдықтар орналасқан айлақтар бар.
Working piers were built for the handling of passengers and cargo onto and off ships or (as at Wigan Pier) canal boats. Working piers themselves fall into two different groups. Longer individual piers are often found at ports with large tidal ranges, with the pier stretching far enough off shore to reach deep water at low tide. Such piers provided an economical alternative to impounded docks where cargo volumes were low, or where specialist bulk cargo was handled, such as at coal piers. The other form of working pier, often called the finger pier, was built at ports with smaller tidal ranges. Here the principal advantage was to give a greater available quay length for ships to berth against compared to a linear littoral quayside, and such piers are usually much shorter. Typically each pier would carry a single transit shed the length of the pier, with ships berthing bow or stern in to the shore. Some major ports consisted of large numbers of such piers lining the foreshore, classic examples being the Hudson River frontage of New York, or the Embarcadero in San Francisco. The advent of container shipping, with its need for large container handling spaces adjacent to the shipping berths, has made working piers obsolete for the handling of general cargo, although some still survive for the handling of passenger ships or bulk cargos. One example, is in use in Progreso, Yucatán, where a pier extends more than 4 miles into the Gulf of Mexico, making it the longest pier in the world. The Progreso Pier supplies much of the peninsula with transportation for the fishing and cargo industries and serves as a port for large cruise ships in the area. Many other working piers have been demolished, or remain derelict, but some have been recycled as pleasure piers. The best known example of this is Pier 39 in San Francisco. At Southport and the Tweed River on the Gold Coast in Australia, there are piers that support equipment for a sand bypassing system that maintains the health of sandy beaches and navigation channels.
Көңіл көтеру кемежайлары
Көңіл көтеру үшін кемежайлар алғаш рет XIX ғасырдың басында Ұлыбританияда салынған. Ең алғашқы құрылыстар – 1813/14 жылдары салынған Райд-Пир, 1821 жылы салынған Лейт маңындағы Тринити-Шиіз Пир және 1823 жылы салынған Брайтон-Шиіз Пир. Көптеген жағдайларда, күннің көп бөлігінде теңіз жағалаудан көрінбейтін еді, сондықтан демалыс кемежайлары демалыс жасаушыларға кез келген уақытта теңіз үстінде және жағалау бойында серуендеуге мүмкіндік берді. Әлемдегі ең ұзын ойын-сауық кемежайы Эссекс графтығындағы Саутхенд-он-Си қаласында орналасқан және Темза эстуариясына 2,1 километрге (1,3 миль) созылады. Теңізге қарай жол ашатын ойын-сауық кемежайлары көбінесе ойын-сауықтар мен театрларды өздерінің басты артықшылықтарының бірі ретінде ұсынады. Алғашқы ойын-сауық кемежайлары толығымен ағаштан салынған, мысалы, 1824 жылы ашылған Маргейт кемежайы. 1855 жылы ашылған алғашқы темір және ағаштан салынған Маргейт теңіз айлағы. 1978 жылғы қаңтардағы дауылдан Маргейт кемежайы қирап, қайта жөнделмеді.
Pleasure piers were first built in Britain during the early 19th century. The earliest structures were Ryde Pier, built in 1813/4, Trinity Chain Pier near Leith, built in 1821, Brighton Chain Pier, built in 1823. Also, for much of the day, the sea was not visible from the shore and the pleasure pier permitted holidaymakers to promenade over and alongside the sea at all times. The world's longest pleasure pier is at Southend on Sea, Essex, and extends 1.3 miles (2.1 km) into the Thames Estuary. Providing a walkway out to sea, pleasure piers often include amusements and theatres as part of their attractions. Early pleasure piers were of complete timber construction, as was with Margate which opened in 1824. The first iron and timber built pleasure pier Margate Jetty, opened in 1855. Margate pier was wrecked by a storm in January 1978 and not repaired.
Балық аулау айлақтары
Көптеген айлақтар қайықсыз балық аулаушыларға басқаша қол жеткізуге болмайтын балық аулау орындарына қатынау мүмкіндігін беру үшін салынған. Ірі порттарда көптеген "тегін айлақтар" бар, олар жеке айлақтардан өзгеше. Тегін айлақтар көбінесе балық аулау үшін пайдаланылады. Айлақтан балық аулау, жағалаудан немесе құмнан балық аулаудан өзгеше жағдайлар ұсынады, себебі терең суға қашықтықтан лақтырудың қажеті жоқ. Осы себепті, айлақтан балық аулауға арналған, терең суға тікелей қатынауға мүмкіндік беретін арнайы балық аулау құралдары жасалған.
Many piers are built for the purpose of providing boatless anglers access to fishing grounds that are otherwise inaccessible. Many "Free Piers" are available in larger harbors which differ from private piers. Free Piers are often primarily used for fishing. Fishing from a pier presents a set of different circumstances to fishing from the shore or beach, as you do not need to cast out into the deeper water. This being the case there are specific fishing rigs that have been created specifically for pier fishing which allow for the direct access to deeper water.
Бельгия
Бланкенбергеде 1894 жылы алғашқы саябақ пирсі салынды. Бірінші дүниежүзілік соғыста қиратылғаннан кейін 1933 жылы жаңа пирс салынды. Ол бүгінгі күнге дейін сақталған, бірақ 1999–2004 жылдары жартылай өзгертіліп, жаңартылды. Бельгияның Ниувпорт қаласында IJzer өзенінің екі жағасында саябақ пирсі орналасқан.
In Blankenberge a first pleasure pier was built in 1894. After its destruction in the World War I, a new pier was built in 1933. It remained till the present day, but was partially transformed and modernized in 1999–2004. In Nieuwpoort, Belgium there is a pleasure pier on both sides of the river IJzer.
Нидерланды
Шевенген, Гаага қаласының жағажай курорты, Нидерландтағы ең үлкен айлаққа ие, ол 1961 жылы аяқталған. Айлақтың панорамалық мұнарасының үстіне салынған кран Солтүстік теңіз толқындарының үстінен биікке секіруге мүмкіндік береді. Қазіргі айлақ – 1901 жылы салынған, бірақ 1943 жылы неміс оккупациялық әскерлерімен қиратылған бұрынғы айлақтың жалғасы.
Scheveningen, the coastal resort town of The Hague, boasts the largest pier in the Netherlands, completed in 1961. A crane, built on top of the pier's panorama tower, provides the opportunity to make a high bungee jump over the North Sea waves. The present pier is a successor of an earlier pier, which was completed in 1901 but in 1943 destroyed by the German occupation forces.
Англия мен Уэльс
Англиядағы алғашқы тіркелген пирс 1814 жылы Уайт аралында ашылған Райд пирсі болды, ол материкке қатынайтын паромдарды тоқтату үшін құрылған. Ол бүгін де сол мақсатта қолданылады. Бұрын пирс демалыс орны ретінде де қызмет еткен, онда бір кезде павильон болған, ал қазір де тағамдық қызметтер бар. Әлемдегі ең көне құйма темір пирс – Кенттегі Грейвсенд қалалық пирсі, ол 1834 жылы ашылған. Алайда, Ұлттық пирс қоғамы оны теңіз жағалауындағы пирс деп танымайды. Ридте әлемдегі алғашқы теңіз жағалауындағы пирс салынғаннан кейін, Виктория дәуірінде Англия мен Уэльстегі теңіз курорттарында пирс сәнге айналды, 1860 жылдары осы онжылдықта 22 пирс салынды. Типик британдық теңіз демалысының символы ретінде, 1914 жылға қарай Ұлыбритания жағалауында 100-ден астам ойын-сауық пирсі болды. Виктория сәулетінің ең үздік үлгілерінің бірі саналатын, әлі де көптеген сәулеттік құнды теңіз пирстері сақталған, бірақ кейбіреулері жоғалып кеткен, олардың ішінде Маргейт, Шығыс Сассекстегі Брайтонның екі пирсі, Виралдағы Нью-Брайтон және Ланкаширдегі Блэкпулдағы үш пирс бар. Брайтонның қазіргі уақытта бұзылған Батыс пирсі мен Клеведон пирсі 1-ші санатқа жатады. Уэстон-супер-Мердегі Бирнбек пирсі – аралға жалғасқан әлемдегі жалғыз пирс. Ұлттық пирс қоғамы Англия мен Уэльсте 55 теңіз пирсі сақталғанын хабарлайды.
The first recorded pier in England was Ryde Pier, opened in 1814 on the Isle of Wight, as a landing stage to allow ferries to and from the mainland to berth. It is still used for this purpose today. It also had a leisure function in the past, with the pier head once containing a pavilion, and there are still refreshment facilities today. The oldest cast iron pier in the world is Gravesend town pier, in Kent, which opened in 1834. However, it is not recognised by the National Piers Society as being a seaside pier. Following the building of the world's first seaside pier at Ryde, the pier became fashionable at seaside resorts in England and Wales during the Victorian era, peaking in the 1860s with 22 being built in that decade. A symbol of the typical British seaside holiday, by 1914, more than 100 pleasure piers were located around the UK coast. Regarded as being among the finest Victorian architecture, there are still a significant number of seaside piers of architectural merit still standing, although some have been lost, including Margate, two at Brighton in East Sussex, one at New Brighton in the Wirral and three at Blackpool in Lancashire. Two piers, Brighton's now derelict West Pier and Clevedon Pier, were Grade 1 listed. The Birnbeck Pier in Weston super Mare is the only pier in the world linked to an island. The National Piers Society gives a figure of 55 surviving seaside piers in England and Wales.