Томинтұл: Шотландияның тарихи ауылы

Кіріспе

Банфшир, Шотландиядағы ауыл Томинтул ( /tɒmɪnˈtaʊl/; Tom an t Sabhail, "сарайдың төбешігі" деген мағынаны білдіреді) – Шотландияның Морей кеңесі аймағындағы, тарихи Банфшир графтығындағы ауыл. Каирнгормс ұлттық паркінің ішінде орналасқан бұл ауыл Авон өзенінің жағасына жақын және кейбір адамдар оны Шотландияның Таулы аймағындағы ең биік ауыл деп санайды, бірақ ол Шотландиядағы ең биік ауылдан (Дамфрис және Галлоуэйдегі Ванлокхед) әлдеқайда төмен жатыр. 1841 жылы ауыл халқы 1722 адамды құрады. 1951 жылы ол 531 адамға дейін азайды. 2011 жылғы халық санауы бойынша ауылда 716 адам тұрады. Ауыл тарихи тұрғыдан Кирмихаль приходының құрамына кіреді. 2004 жылы Кевин МакКид пен Дугрей Скотттың басты рөлдерде ойнаған «Бір соңғы мүмкіндік» фильмі ауылда және оның төңірегінде түсірілді. Ауыл танымал Виски жолында орналасқан, оған Даффтаун, Кит, Томнавулин және Мэрипарк кіреді. Айналасындағы жерлер Гленливет иелігін құрайды. 1897 жылы құрылған Томинтул гольф клубы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде таратылды.

Тарих

Ауыл 1775 жылы Александр Гордонның 4-ші герцогы Гордон желілік жүйемен жоспарланған. Бұл, Уильям Колфилд 20 жыл бұрын салған әскери жолдың салынуынан кейін болды, қазір ол A939 тас жолы. Герцогтың осы әрекеттерінің себебі – тұрақты елді мекен мал ұрлығын және аймақтағы спирттің заңсыз дестилляциясын азайту ниеті болды. Деректерге сәйкес, 1700 жылдардың басында Ливет аңғарында 200-ге дейін заңсыз дистилляциялық қондырғылар болған, ал спирт Лэддер төбелері арқылы контрабандалық жолмен тасымалданған. Бұл «үлгілі ауылда» ол зығыр өндірісін дамытуға ынталанды, бірақ бұл жоспар сәтті болмады; жергілікті тұрғындар көкөніс өсіру және мал шаруашылығымен айналысып, күнкөрісін қамтамасыз етті. 1797 жылғы мәліметтерде ауылдағы 37 отбасының «ешқандай кәсібі жоқ» екені көрсетілген. «Олардың барлығы виски сатады және олардың барлығы оны ішеді». 1820 жылы Ливет аңғарында жылына шамамен 14 000 заңсыз дистилляциялық қондырғы тәркіленді. 1823 жылғы акциз заңы лицензия бойынша виски жасауға рұқсат берді, соның нәтижесінде кейбіреулер заңды табыс табуға мүмкіндік алды. Осыны ілгелі жасағандардың бірі – Джордж Смит, ол жақын орналасқан Минмор ауылындағы фермасында дистилляция зауытын ашты. 1824 жылы құрылған бұл шағын кәсіпорын ақырында Томинтулдан (Үстіңгі Друмин) шыққан Гленливет дистилляция зауытына айналды, ол бүкіл әлемге танымал Гленливет сингл молт вискиін өндіреді. Виктория дәуірінде ауыл туристерді қабылдай бастады; 1860 жылы мұнда үш қонақ үй болды. 1857 жылғы Коммерциялық анықтамалықта бұл қауым қараңғы батпақта орналасқан, қарапайым көріністі ауыл және тұрғындары мистикалық сенімдерге берілген деп сипатталған. 1882–1884 жылдардағы Франсис Грумның Шотландияның орналасқан жерлерінің анықтамалығы Томинтулды гүлденген ауыл ретінде көрсетпеді: «Орталық алаңнан және ¾ мильге созылған бір көшеден тұрады, солтүстік-солтүстік-батысқа қарай, 5 қыркүйек 1860 жылы Патшайым оны «Мен көрген ең қираған, кедей жер» деп сипаттады. Бұл жерде ақша аударумен пошта бөлімі, жинақ банкі және телеграф бөлімі, мемлекеттік және католик мектебі, мал және жұмыс іздеу жәрмеңкелері бар». 1840 жылға дейін салынған екі шіркеу – Томинтул шіркеуі мен Сент-Михаил шіркеуі ауылда әлі де ашық. Аталған дереккөз бойынша, 1839 жылы халық саны 530 адамды, ал 1881 жылы 686 адамды құрады.

The village was laid out on a grid pattern by Alexander Gordon, 4th Duke of Gordon in 1775. It followed the construction, 20 years previously, of a military road by William Caulfeild – now the A939. The duke's motivation for his efforts was the hope that a permanent settlement would minimise cattle theft and illegal distilling of spirits in the area. Estimates suggest that in the early 1700s there had been up to 200 illicit stills in the Livet glen, with spirits smuggled out over the Ladder hills. In this "model village", he encouraged the production of linen but this plan was not successful; the locals stuck to subsistence agriculture, growing vegetables and raising cattle. A report in 1797 indicated that there were 37 families in the village "without any industry. All of them sell whisky and all of them drink it". In 1820, some 14,000 illegal stills were confiscated annually in the Livet glen area. The 1823 Excise Act allowed for making whisky under licence and some took advantage in order to make a legal profit. One of the first to do so was George Smith who started a distillery on his farm in the nearby village of Minmore. That small operation, founded in 1824, eventually grew to become The Glenlivet distillery in Upper Drumin ( from Tomintoul) which produces The Glenlivet single malt whisky, known around the world. In the Victorian era, the village was receiving some tourism; in 1860, there were three inns here. An 1857 Commercial Gazetteer described the community as a mean looking village on a bleak moor with superstitious residents. The 1882–4 Frances Groome's Ordnance Gazetteer for Scotland also did not depict Tomintoul as a prosperous village:"Consisting of a central square and a single street, running ¾ mile north north westward, it is described by the Queen, under date 5 Sept. 1860, as 'the most tumble down, poor looking place I ever saw a long street with three inns, miserable dirty looking houses and people, and a sad look of wretchedness about it'. Tomintoul has a post office with money order, savings' bank, and telegraph departments, a public and a Roman Catholic school, cattle fairs and hiring fairs "

Both churches, built prior to 1840, remain open in the village, Tomintoul Church and St Michael's. According to the above source, the population was as follows: 530 in 1839 and 686 by 1881.

Қайта қалпына келтіру жұмыстары

1860 жылы Виктория патшайымының сапары туризмді дамытуға көмектесті, ол әлі күнге дейін аймақтың негізгі экономикалық қызметі болып табылады. Бүгінгі таңда аймақтағы маркетингтік бастамаларға SnowRoads және Солтүстік-Шығыс 250 көрікті маршруттары кіреді. Томинтул әлі де «Жоғарғы Таулы аймақтағы ең биік ауыл» деп аталады, оның қалалық алаңы мен Виктория дәуіріндегі ғимараттары бар, және туристерге қыста қар спорты сияқты мүмкіндіктер ұсынады. Маңындағы қызығушылық тудыратын орындар: Гленливет иелігі (балық аулау, сондай-ақ жаяу серуендеу, велосипед тебу және атпен жүру жолдары), Солтүстік-Шығыс Кейрнгормс және (Спейсайд) Шотландияның Мальт Виски жолы. Ауылда сонымен қатар Томинтул және Гленливет ашу орталығы деп аталатын шағын мұражай бар, ол таулы аймақтағы өмірдің тарихын көрсетеді. Туристерге арналған негізгі сауда орындары: жергілікті суретшілердің туындыларын сататын Томинтул галереясы, өнер мен қолөнер бұйымдарын сататын A'anside студиясы және жүздеген бір түрлі виски ұсынатын Виски сарайы. Бұл сарай бір ғасырдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келеді және барлық ірі виски заводтарынан виски, сондай-ақ қазір жұмыс істемейтін заводтардың сирек өнімдерін ұсынады. Жақын жердегі Баллиндэллохтағы Томинтул виски заводы жұмыс орындарын қамтамасыз етеді; компания ондаған жылдар бойы осы жерде виски жасап келеді. Қонақ үйлерге арналған орталық жоқ, бірақ алдын ала келісім бойынша кейбір сапарларға рұқсат етіледі. Дегенмен, 2010 жылға дейін ауылдағы екі ірі қонақ үй жабылды. Экономиканы жақсарту мақсатында 2011 жылы аймақ жаңғырту стратегиясы мен іс-қимыл жоспарын жасады, нәтижесінде 2012 жылы Томинтул және Гленливет даму қоры құрылды. Бұл ұйым «Томинтул және Гленливет аймағының жарқын болашағын дамыту, шабыттандыру және қабылдау» үшін бірнеше қадамдар жасады, инвестициялар іздеді және аймақтың туристік тартымдылықтарын насихаттады. Жаңғырту жұмыстарына аймақтың «мәдени және табиғи ландшафтына» пайда әкелетін жобаларға жұмсалатын шамамен 3,5 миллион фунт стерлинг қаржы бөлінді. Ауыл 2012 жылғы жаңғырту стратегиясы мен іс-қимыл жоспарында ұсынылғандай, Гленливет жаяу жүру фестивалін жыл сайынғы іс-шараға айналдырды. Туризм мен жақын жердегі виски өнеркәсібінен басқа, ауыл маңындағы шаруашылықтарда қой және мүйізді мал өсіріледі.

Queen Victoria's visit in 1860 helped boost tourism which still remains the primary economic activity. Marketing initiatives in the area today include SnowRoads and North East 250 scenic routes. Still billed as "the highest village in the Highlands", with a town square and Victorian buildings, Tomintoul offers tourists options such as snowsports in winter. Areas of interest in the vicinity include Glenlivet Estate (fishing as well as walking, cycling and horseback riding trails), north eastern Cairngorms and the (Speyside) Scotland's Malt Whisky Trail. The village also has a small museum, the Tomintoul & Glenlivet Discovery Centre, which focuses on life in the highlands through history. The primary retailers for tourists include the Tomintoul Gallery that sells work created by local artists, the A'anside Studios that sell arts and crafts and the Whisky Castle, which offers hundreds of single malts. The castle has operated for over a century and offers whisky from every major distillery, as well as some rare products from distilleries no longer in operation. The Tomintoul Distillery, in nearby Ballindalloch, provides some employment; the company has been making whisky here for many decades. There is no visitor centre but some visits are allowed, by prior appointment. The two main hotels in the village had closed by 2010, however. In an attempt to improve the economy, the area created the Regeneration Strategy and Action Plan in 2011, which led to the establishment of the Tomintoul and Glenlivet Development Trust in 2012. The group has taken several steps to "develop, inspire and embrace a vibrant future for the Tomintoul and Glenlivet area", seeking investment and promoting the area's visitor attractions. The regeneration effort obtained funding of approximately £3.5 million to be used for projects that would benefit the "cultural and natural landscape" of the area. The village also made the Glenlivet Walking Festival an annual event as suggested by the 2012 Regeneration Strategy and Action Plan. In addition to tourism and the nearby whisky industry, sheep and beef cattle are raised on farms around the village.