Кіріспе

Радж Чандра Бос (немесе Басу) (19 маусым 1901 – 31 қазан 1987) – үнді-американдық математик және статистик, ең белгілісі дизайн теориясы, шекті геометрия және қателерді түзету кодтары теориясы саласындағы еңбектерімен танылған. Ол BCH кодтары класының атының бір бөлігі болып табылатын кодтарды дамысқа ықпал еткен. Сонымен қатар, ол ішінара геометрия, ассоциация схемасы және күшті тұрақты граф түсініктерін ойлап тапты және симметриялық блок дизайндарын құру үшін айырмашылық жиындарын жүйелі түрде зерттеуді бастады. Ол С. С. Шриханде және Э. Т. Паркермен бірлесе 1782 жылы Леонард Эйлер жасаған, 4n+2 реті бар екі өзара перпендикуляр латын квадратының болу мүмкін еместігі туралы танымал болжамды жоққа шығарған еңбегімен де көзге түсті.

Ерте өмір

Боз Үндістанның Хошангабад қаласында дүниеге келді; ол бес баланың үлкені болған. Әкесі дәрігер болған, 1918 жылға дейін өмір жақсы өткен, бірақ анасы тұмау пандемиясы кезінде қайтыс болды. Келесі жылы әкесі инсульттан көз жұмды. Қиын жағдайларға қарамастан, Боз 1925 және 1927 жылдары Калькутта университетінің Раджабазар ғылым колледжінде таза және қолданбалы математикадан магистрлік емтихандардың екеуінде де бірінші дәрежеде диплом алды. Оның зерттеулері геометрия профессоры Сымадас Мухопадхьяяның жетекшілігімен жүргізілді. Боз Калькуттадағы Асутош колледжінде лекция оқыды. Ол дөңес қисықтардың дифференциалдық геометриясы туралы жұмысын жариялады.

Академиялық өмірі

Боздың карьерасы 1932 жылдың желтоқсанында жаңа (1931) Үндістан статистика институтының директоры П. С. Махаланобис Бозға жарты күндік жұмыс ұсынған кезде өзгерді. Махаланобис Боздың геометриялық жұмысын көрген еді және оны статистика саласында жұмыс істеуге шақырды. Боз институтқа көшкен күні хатшы оған «Биометрика» журналының барлық томдарын, сондай-ақ 50 мақаланың тізімін және Рональд Фишердің «Зерттеушілерге арналған статистикалық әдістер» кітабын әкелді. Махаланобис оған: «Сіз статистиканы жақсы білмейтініңізді айттыңыз. Осы 50 мақаланы және Фишердің кітабын меңгеріңіз. Бұл сіздің қазіргі статистикалық біліміңізге жеткілікті болады», – деді. Самарендра Натх Роймен бірге, ол кейінірек ISI-ге қосылды, Боз институттың бас математигі болды. Ол алғаш рет Махаланобис пен Роймен бірлесіп көпөлшемді талдаумен айналысты. 1938–39 жылдары Фишер Үндістанға сапар шегіп, тәжірибелерді жоспарлау туралы лекция оқыды. Рой шекті өрістер теориясы мен шекті геометрияны тәжірибелерді жоспарлау мәселелерін шешу үшін пайдалану идеясын ұсынды. Боздың басты мақсаты 1950 жылдардың ортасына дейін тәжірибелерді жоспарлаудың математикалық теориясын дамыту болды. 1935 жылы Боз институтта толық уақыт жұмыс істеді. 1940 жылы ол Калькутта университетіне қосылды, онда С. Р. Рао және Х. К. Нанди оқытқан алғашқы студенттер тобының құрамына кірді. 1945 жылы Боз Статистика кафедрасының меңгерушісі болды. АҚШ-тағы университет өкілдері оған докторлық диссертация қорғау қажеттігін айтты. Сондықтан ол көпөлшемді талдау және тәжірибелерді жоспарлау бойынша жарияланған жұмыстарын ұсынды және 1947 жылы D. Litt. ғылыми дәрежесін алды. 1947 жылы Боз Колумбия университеті мен Солтүстік Каролина университетіне (Чапел-Хилл) қонақ профессор ретінде АҚШ-қа барды. Оған американдық университеттерден ұсыныстар келіп түсті, сонымен қатар Үндістанда да жұмыс ұсынылды. Үндістандағы жұмыс өте көп әкімшілік жұмысты талап етті, ол бұл өз зерттеу жұмысының соңы деп ойлады және 1949 жылдың наурыз айында Чапел-Хиллдегі Солтүстік Каролина университетінің статистика профессоры болып жұмысқа орналасты. Чапел-Хиллдегі жылдары Боз кодтау теориясы (Д. К. Рей Чадхуримен бірге) саласында маңызды жаңалықтар жасады және (С. С. Шриханде мен Э. Т. Паркермен бірге) 10x10 өлшемді грек-латын квадратын құрды, бұл Эйлердің 4k+2 өлшемді грек-латын квадраты жоқ деген болжамына қарсы мысал келтірді. 1971 жылы ол 70 жасқа толғанда зейнетке шықты. Содан кейін ол Колорадо штатының Форт-Коллинс қаласындағы мемлекеттік университетінде кафедра басқарды және 1980 жылы зейнетке шықты. Оның соңғы докторанты осы екінші зейнетке шығудан кейін диссертациясын аяқтады. Боз 1987 жылы Колорадо штатында 86 жасында қайтыс болды. Оның екі қызы бар. Үлкені Пураби Шур Конгресс кітапханасынан, ал кішісі Сипра Боз Джонсон Нью-Пальцтегі Нью-Йорк штаты университетінің антропология профессоры қызметінен зейнеткерлікке шыққан.

Р. С. Боздың кейбір мақалалары

Р. С. Боз, Теңгерімді, толық емес блоктардың құрылысы туралы, «Евгеника жылнамасы». 9 (1939), 358–399. Р. С. Боз және К. Р. Наир, Ішінара теңдестірілген толық емес блоктар дизайны, «Санкхья» 4 (1939), 337–372. Р. С. Боз және С. С. Шриханде, 4t + 2 реттік екі ортогональді латын квадраттарының болмауы туралы Эйлердің болжамының жалғандығы туралы, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мәлімдемелері, 45, (1959), 734–737. Р. С. Боз және Д. К. Рей Чаудхури, қателерді түзетуге арналған екілік кодтар класы туралы, «Ақпарат және басқару», 3, (1960), 68–79.

Өмірбаян

J. Gani (ed) (1982) Статистиктердің қалыптасуы, Нью-Йорк: Springer Verlag. Кітапта Боз өзінің өмірі туралы әңгімелейді.

Талқылаулар

Норман Р. Дрейпер (1990) Некролог: Радж Чандра Боз, Корольдік Статистикалық Қоғамның журналы, А сериясы, 153-том, 1-номер. 98–99-беттер. "Боз, Радж Чандра", "Статистика ғылымдарындағы жетекші тұлғалар XVII ғасырдан бастап қазіргі уақытқа дейін" (Н. Л. Джонсон және С. Котц редакциясымен) 1997 ж., 183–184-беттер. Нью-Йорк: Уайли. Алғашқы жарияланымда p''