Кіріспе

Желкендеу термині; бір немесе бірнеше шкив.

Желкендеуде блок – бір немесе бірнеше шкивтен тұрады. Бір немесе бірнеше дөңгелектер екі жақтан немесе тіреулер арасында орналасқан жинақтамаға енгізіледі. Қолданылғанда блок сызықтың (арқанның) соңына, мачтаға немесе бетке бекітіледі. Арқан дөңгелектер арқылы өтеді, және кейде алыс жақтағы бір немесе бірнеше сәйкес келетін блоктар арқылы өтіп, көтеру құрылысын құрайды. Көтеру құрылысының күші – оның механикалық артықшылығы. Жалпы, көтеру құрылысын құрайтын блоктардағы дөңгелектер саны неғұрлым көп болса, оның механикалық артықшылығы соғұрлым жоғары болады. Бұл мәселені күрделілендіретін бір жайт – әрбір арқанның соңғы дөңгелектен шығатын жұмыс бөлігі болады. Егер бұл бөлік жылжымалы жүкке емес, көтеру құрылысының бекітілген бөлігіне жалғанса, механикалық артықшылықты арттыруға болады. Желкендеуде қолданылатын блоктардың түрлері әртүрлі. Кейбір блоктар механикалық артықшылықты арттыру үшін, ал басқалары арқанның бағытын өзгерту үшін қолданылады. Ратчетті блок бір бағытта тартылғанда еркін айналады, бірақ кері бағытта бұрылмайды, бірақ арқан дөңгелектен сығалап өтуі мүмкін. Бұл блок жүктелген арқанды қолмен ұстауды жеңілдетеді және кейде кішкентай қайықтарда негізгі және стаксель арқандары сияқты жиі реттелетін арқандар үшін қолданылады. XIX ғасырдың ортасында бір ғана үлкен, желкенмен жүретін соғыс кемесіне әртүрлі типтегі 1400-ден астам блоктар қажет болған.

Күнделікті ағылшын тіліндегі теңіз терминдері

Толық толған. Сөздік мағынасында – жұмыс сызығын тартып тұрғанда жүк көтерілмейтін жағдай, себебі бір көтергіш блоктың бүйір жақтары екіншісіне тіреліп қалған. Аудару мағынасында бұл – бір нәрсенің мүмкіндігінің шегіне жеткенін, толып кеткенін білдіреді.