Кіріспе

Máriapócs – Шығыс Венгрияның Солтүстік Ұлы жазық аймағындағы Сзабольц-Сзатмар-Берег округіндегі шағын қала. Ол Нирегихазаға жақын орналасқан. Қасиетті Михаил Архангел грек-католик шіркеуі – қажылыққа бару үшін маңызды орын, онда Құдай анасының керемет иконасы сақталған, ол екі рет жылаған. Бұл икона түпнұсқа емес, 18 ғасырда жасалған көшірме. Алғашқы, бір рет жылаған түпнұсқасы Венадағы Әулие Степан соборында сақтаулы.

Марьяпоктар тарихы

XVII ғасырдың соңына дейін Pócs туралы жазбаша көздерде санаулы рет айтылған. Алғашқы сілтеме 1280 жылғы құжатта кездеседі, онда Хонт Пазмани әулетінің мүшелері дауласқан “Polch” деген жер аталады. XIV ғасырда Гуткельдтер отбасы Pouch-ты сатып алды. Кейін Батори әулеті ауылды иеленді, ол Ecsed мүлігінің бір бөлігіне айналды. Орта ғасырларда халық мажар тілінде сөйлеген, бірақ XVII ғасырдың ортасынан бастап Солтүстік-Шығыс округтерінен, мысалы, Земплен, Сарос, Унг секілді аймақтардан оңтүстікке қарай қоныс аударған русиндердің бір бөлігі Pócs-ке қоныстанды. Ғасырдың соңына қарай русиндер басымдық құрды. Бұл қаладағы діни конфессиялардың арақатынасын түбірінен өзгертті, содан бері грек-католиктер көпшілікке айналды. Олардан басқа, латын католиктері, реформаттар мен лютерандар да аз санда тұрады. Pócs 1696 жылы ұлттық және халықаралық даңққа ие болды. 4 қарашадағы жексенбілік құлшылық кезінде грек-католиктердің ағаш шіркеуінде Михай Эори есімді шаруа Богородица иконасының иконостастағы көздерінен жас ағып жатқанын байқады. Ол әнші Жанош Молнардың, содан кейін жиналғандардың назарын осы ерекше көрініске аударды. Жылау 8 желтоқсанға дейін әртүрлі қарқынмен жалғасты, содан кейін тоқтады. Бұл түсініксіз құбылыс туралы жаңалық дереу ауылдан тыс, көршілес елді мекендерге тарады. Pócs-қа жақын орналасқан Калло қалашығында орналасқан императорлық генерал, жергілікті әкімшілік орталығы болған граф Иоганн Андреас Корбелли өзінің офицерлерімен бірге керемет иконаны көру үшін Pócs-қа аттанды. Суретті өз қолына алып, мұқият қарап, ол ешқандай алаяқтық жоқ екеніне жеке өзі көз жеткізді, өйткені ол иконаны қолына ұстаған кезде Құдай анасының көздерінен жас ағып түсті. Ол жасты қол орамасымен сіңірді. Кейіннен ол император Леопольд пен императрица Элеонораға оқиға туралы хабарлаған кезде, қол орамасын Венаға алып кетті. Корбеллидің сапарымен бір мезгілде Каллоның діни қызметкері Якаб Кригсман да керемет құбылысты көріп, Естергом архиепискобы кардинал Леопольд Коллоничке және оның жоғары тұрған басшысы, Гьёрги Фенезиге хабарлады. Осы кезде иконаның Pócs ауылының ағаш шіркеуінде қалуы тиімсіз екені айтылды. Егер епискобы Георгий Фенеси тергеу жүргізуді бұйырды, оны оның викарийі, бас провист Андраш Петтс 1696 жылдың соңғы күндері мен 1697 жылдың басында жүргізді. Тергеудің ресми жазбасы, бүгінде Эотвос Лорланд университетінің мұрағатында сақталған, онда отыз алты куәгердің, соның ішінде реформат және лютеран сарбаздарының, сондай-ақ генерал Корбеллидің ант берген жазбаша куәлігі бар. Богородица иконасының шығу тегі туралы сегізінші куәгер, судья Ласло Цсигридің куәлігінен білуге болады. Цсигридің айтуынша, ол суретті 1675 жылы приход пастыры Даниель Папптың кіші інісі Иштваннан тапсырыс берген. Алайда, алты форинтке келісілген баға Цсигридің ата-анасына тым жоғары көрінген, сондықтан суретті Pócs тұрғыны Льоренц Хурта сатып алып, шіркеуге сыйға тартқан. Икона 50х70 см-лік клен ағашынан жасалған тақташаға Иштван Папптың темпера техникасында салған суреті. Қарапайым сызулармен салынған бұл икона Ходигитрия (Жол көрсетуші) иконаларының қатарына жатады. Мәриям сәби Исаны сол қолына алып, оң қолымен оған: "Ол - Жол" деп көрсетеді. Иконаның төменгі бөлігінде кириллица әріптерімен: "Құдайдың қызметшісі ретінде мен бұл суретті күнәларымды өтеу үшін ұсындым" деп жазылған. Ресми тергеудің нәтижесінде, және әсіресе генерал Корбеллидің нақты куәлігінің нәтижесінде император Леопольд 1697 жылдың наурыз айында Егер епискобы Георгий Фенезиге Pócs-тің жылап тұрған иконасын Венаға жіберуді ресми түрде тапсырды. Бұл шешімге Pócs тұрғындары ғана емес, бүкіл ел халқы қарсылық білдірді. Осы жылдары елдің едәуір бөлігі, әсіресе Солтүстік-Шығыс Венгрия соғыс аймағы деп есептелуі мүмкін. Түрік басқыншылығынан азат ету соғысына қатысқан императорлық әскерлерді бағып, қамтамасыз ету халыққа үлкен ауыртпалық салды. Сол кездегі әскерилердің жиі жасаған зорлық-зомбылығы елдің көңіл-күйін одан әрі нашарлатты, нәтижесінде Хегияльяда Габсбургтерге қарсы көтеріліс болды. Олар Pócs иконасын алып жатқанда, жергілікті тұрғындар мен паломниктер биліктегілер тағы да бір рет өздерінен тонап жатыр деп сезінді. Pócs иконасын Венаға күштеп әкету бүкіл ұлтқа жасалған қорлыққа айналды. Ракочи көтерілісінің (1703-1711) бағдарламалық декларациясында Recrudescunt diutina Inclytae Gentis Hungarae vulnera , жүз шағымның тоқсан біріншісі Pócs суретінің “алып тасталуы және қайтарылмауы” болды. Жылап тұрған иконаны Венаға жеткізу бес айға созылды. Жол Токай, Барка, Касса, Егер, Пест, Буда және Гйор қалаларынан өтті. Бұл қалаларда икона көпшілікке қойылды, бірнеше көшірмелері жасалды және оның алдында құлшылықтар өткізілді. Икона 4 шілдеде 1697 жылы Венаға жетті, онда архиепископ Эрнст фон Траутман басшылығымен 300 000 адам оны қарсы алды. Алдымен икона билеуші жұбайларға Favorita сарайына жеткізілді, содан кейін үш күн бойы қаланың ірі шіркеулерінде қойылды. Күннің танымал шешені Авраам а Санта Клара 8 тамызда есте қаларлық уағыз айтты, онда ол иконаны түріктерге қарсы соғыс контекстінде қарастырды. Осыдан бастап Pócs-тің Құдай анасының жылап тұрған иконасының шаفاعәті үшін дұға түріктерге қарсы күресте маңызды элементке айналды. 11 қыркүйекте 1697 жылы Зентада түріктерге қарсы жеңіс, әрине, Pócs Құдай анасының шаفاعәтінің нәтижесі деп халық пікірінде түсіндірілді. Зентадағы жеңіс Венада Pócs иконасының культін одан әрі күшейтті. 1697 жылдың желтоқсанында, Адвенттің бірінші жексенбісінде икона әуежайдағы культтің қарқындылығына байланысты көшірмесі қойылған Святой Стефан соборына орналастырылды, ал түпнұсқасы арнайы жағдайларда немесе мерекелерде ғана қойылды. 1946 жылы көшірмесі ұрланды, содан бері түпнұсқа икона Стефан соборының кемесінің оң жағындағы алтарьда орналасқан. Веналықтардың Pócs иконасына деген құрметі, “unsere Liebe Frau von Wien”, ғасырлар бойы азайған жоқ, бірақ жылау құбылысы қайталанбады. Жылап тұрған иконаның Венаға ауысуына қарамастан, Pócs-қа назар аудару азайған жоқ. Кішкентай ағаш шіркеу паломниктер үшін қасиетті орынға айналды, өйткені паломниктер жылау орнын Құдайдың таңдалған және баталанған жері деп есептеді, иконадан тәуелсіз. Икона Венада жас төкпегені бұл көзқарасты одан әрі күшейтті. Жылап тұрған Богородица иконасы орналасқан орын ұзақ жылдар бойы бос тұрды. Содан кейін, шамамен Егер епискобы Иштван Телекессидің сыйы ретінде, оның орнына көшірме қойылды. Суретшінің есімі белгісіз. Паломниктердің саны артып, қарапайым ағаш шіркеу, жағдайы аса жақсы болмаған, оларды қабылдауға қиналды. 1701 жылы шіркеуді жөндеу үшін ел бойынша ақша жинау туралы ұсыныстар айтылды. Pócs тұрғыны Матьяш Мезаро император Леопольдтің рұқсатын алды...