Кіріспе
Nicotiana glauca – Solanaceae тұқымдасына жататын, Nicotiana тектес темекі тұқымдасына кіретін гүлді өсімдік. Ол «ағаш темекі» деген атаумен кеңінен танымал. Оның жапырақтары сабаққа тікелей жалғаспай, жапырақ сағақтары арқылы бекітіледі (көптеген басқа Nicotiana түрлерінің жапырақтары сағақсыз болады), ал жапырақтары мен сабақтары Nicotiana tabacum сияқты түкті немесе жабысқақ емес. Ол Cestrum parqui-ге ұқсас, бірақ жапырақтарының пішіні және гүлдің сыртқы бөліктерінің бірігуімен ерекшеленеді. Оның биіктігі екі метрден аспайды. Ағаш темекінің Оңтүстік Америкада табиғи өсу ортасы бар, бірақ қазір басқа құрлықтарда да кеңінен таралған. АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы жол жиектерінде жиі кездесетін арамшөп, ал Калифорниядағы жергілікті өсімдіктердің өсу орталарында бұршақтанған түр ретінде танылады.
Nicotiana glauca is a species of flowering plant in the tobacco genus Nicotiana of the nightshade family Solanaceae. It is known by the common name tree tobacco. Its leaves are attached to the stalk by petioles (many other Nicotiana species have sessile leaves), and its leaves and stems are neither pubescent nor sticky like Nicotiana tabacum. It resembles Cestrum parqui but differs in the form of leaves and fusion of the outer floral parts. It grows to heights of more than two meters. Tree tobacco is native to South America but it is now widespread as an introduced species on other continents. It is a common roadside weed in the southwestern United States, and an invasive plant species in California native plant habitats.
Сипаттама
Nicotiana glauca – көбінесе 2 метрден биік, бірақ 7 метрге дейін өсетін көптеген бұтақтары бар кішкентай ағаш немесе бұта. Оның жапырақтары жуан және серпімді, ұзындығы 20 см-ге дейін жете алады. Өсімдікте 5 см ұзындығы және 1 см ені бар сары түтікшелі гүлдер болады. Өсімдік көбінесе тұқымдар арқылы көбейеді.
Экология
Nicotiana glauca ресурстар үшін бәсекелесіп, жергілікті түрлерге қауіп тудырады және әлемнің көптеген аймақтарында жаулап алушы түр ретінде жіктеледі. Кейбір басқару бағдарламаларында Malabris aculeata қоңызы биологиялық бақылау агенті ретінде табысты қолданылған. Өсімдіктің барлық бөлігі адамдар мен малға уытты болуы мүмкін.
Тарату
Ол бастапқыда Оңтүстік Америкаға (Колумбия, Аргентина, Чили, Парагвай, Уругвай, Бразилия, Венесуэла, Боливия, Перу және Эквадорды қоса алғанда) тән, бірақ бүкіл әлемде табиғи түрде таралып кеткен. Ол Австралияда, Еуропаның жылы аймақтарында, қоңыржай Азияда, Канар архипелагында, Жаңа Зеландияда, АҚШ-та, Мексикада, Гавайиде және Сахара асты Африкасында (Кения мен Танзанияны, сондай-ақ Уганданы қоса алғанда, онда бұл түр инвазивті) кездеседі. Ол көл жағалаулары және жол жиектері сияқты әртүрлі ашық және бұзылған орталарда өседі, бірақ көбінесе құрғақ аймақтарда мәселе тудырады.
Аттар
Бұл өсімдік ағылшын тілінде көбінесе темекі ағашы, бразилиялық темекі ағашы, бұталы темекі, жабайы темекі, темекі ағашы, темекі бұтасы, темекі өсімдігі және горчичный ағаш деп аталады. Испан және Латын Америкасының барлық аймақтарында оны көптеген есімдермен біледі, мысалы: tabaco moro ("мавр темекісі"), palancho және palán palán. 1828 жылы Роберт Грэм оған Nicotiana glauca деген ботаникалық атау берді. Туыс атауы Жан Нико (Jean Nicot, шамамен 1530-1600) есімді француз елшісінің құрметіне берілген, ол Португалиядан Лиссабоннан Францияға темекі тұқымдарын және ұнтақталған жапырақтарын жіберген.
Филогения
Nicotiana тұқымдасында шамамен 76 түр бар, Nicotianeae тайпасының жалғыз өкілі. Филогенетикалық зерттеулер келесі түрлердің жақын туыс екенін көрсетеді:
Қолданылуы
Бұл өсімдікті Американың түпкі халықтары түрлі емдік мақсаттарда қолданады. Кахуилла тайпасы діни ғұрыптарда темекінің басқа түрлерімен бірдей жапырақтарын қолданған, сондай-ақ ісік, көгал, кесік, жара, қабыну, ойық жара, жұққан тамақ және ісінген бездерді емдеу үшін балауса ретінде пайдаланған. Өсімдікте анабазин және никотин алкалоидтарының жоғары дозасы бар, сондықтан жапырақтарын жұту өлімге алып келуі мүмкін. Қазір оны биомай ретінде қолдану мүмкіндігі зерттеліп жатыр.