Кіріспе

Терра-Нова шығанағы — Антарктиданың Виктория жерінің жағалауындағы Вашингтон мүйісі мен Дригальский мұз тілі аралығында орналасқан, көбінесе мұзсыз, шамамен [ұзындығы көрсетілмеген] ұзындықтағы шығанақ. Оны 1901–1904 жылдары Роберт Фалькон Скотт басқарған Британдық Ұлттық Антарктика экспедициясы (Дискавери экспедициясы деп белгілі) ашқан және экспедицияға көмек көрсеткен кемелердің бірі – «Терра-Нова» кемесінің құрметіне осылай атаған. Шығанақта Италияның тұрақты Зучелли станциясы мен Оңтүстік Кореяның Чан Бого станциясы орналасқан. 2024 жылы ашылған, «Айтуға болмайтын аралдағы» Қытайдың Цинлинг станциясы – Антарктидадағы олардың бесінші станциясы.

География

Терра-Нова шығанағының солтүстік шекарасы Вашингтон мүйісімен белгіленген. Сол мүйістің батысында Маркхэм аралына қарайтын Оскар нүктесі және Кэмпбелл мұздығының аузындағы Шилд Нуньатак орналасқан. Шығанақтың шығысында Солтүстік Етегі оңтүстікке қарай созылып, Герлаше шығанағының батысында жатыр. Бұл етектің оңтүстігінде Эванс шығанағы, Хеллс Гейтінің оңтүстігінде және Хеллс Гейт Моренасы, шығыста Рассел мүйісі мен батыста Экспрессивтік емес аралдың арасында орналасқан. Пристли мұздығы Солтүстік Етектің шығысынан Нансен мұздық қабатына құяды. Ларсен мұздығы Нансен мұздық қабатының оңтүстігінен шығанаққа кіріп, Релиф шығанағына қарай ағып, ол шығанақтың оңтүстік шекарасын белгілейді, Дригальский мұз тілінен солтүстікке қарай. Терра-Нова шығанағының айналасындағы мұздықтар мен мұздықтар Терра-Нова шығанағының динамикасында маңызды рөл атқарады. Қыс айларында шығанақта көбінесе теңіз мұзы болмайды; ол Дэвид, Ривс және Пристли мұздықтары мен Нансен мұздық шельфінен соққан катабатик желдердің әсерінен жағалау полиниясы ретінде қалыптасады, бұл теңіз мұзының пайда болуы және жоғары тұздылық шельф суларының маңызды аймағы болып табылады.

Климат

Терра-Нова шығанағындағы климат негізінен Дэвид, Ривс және Пристли мұздықтары мен Нансен мұздық шелегінен соққан катабатикалық желдермен анықталады. Италиялық база Цучелли станциясы маңындағы метеостанциялардың өлшеулеріне сәйкес, қаңтар айында температура аралығында, ал қыс айларында аралығында болады. Салыстырмалы ылғалдылық жыл бойына шамамен 50% құрайды, бірақ суық температураға байланысты су буының мөлшері өте төмен. Жел – Терра-Нова шығанағы климатының басты факторы, мұнда батыстан катабатикалық желдер, оңтүстіктен кедергі желдер және шығыстан соққан желдер бақыланады. Катабатикалық желдер Терра-Нова шығанағында ерекше күшті, олар Пристли мұздығынан Оңтүстік-Батыс, ал Ривс мұздығынан Солтүстік-Батыс бағытынан басталып, полиния құбылысын тудырады. Жазда желдің 30%-ы катабатикалық, ал қыста 50%-ы катабатикалық болып келеді және көбінесе Ли толқындарымен және ашық аспанмен бірге байқалады. Росс теңізінің циклоны Росс мұз жағасынан солтүстікке қарай Виктория жеріндегі таулар бойымен ауаны итеріп, жағалау бойында ылғалды оңтүстік желдерін тудырады.

Антарктиканың ерекше қорғалатын аймағы

Зучелли станциясының оңтүстігіне орналасқан, шамамен [ұзындығы] жағалау суларының тар жолағын қамтитын теңіз аймағы, жағалаудан ең көп дегенде [қашықтығы] қашықтыққа дейін созылып, Антарктиканың ерекше қорғалатын аймағы (ASPA 161) деп жарияланды. Бұл теңіздің түбіндегі қоғамдастықтардың теңіз экологиясын ұзақ мерзімді зерттеу үшін маңызды орын. Сайтта бай және күрделі губкалар мен антозоандар қоғамдастығынан басқа, Адели шығанағында Адели пингвиндерінің колониясы да бар.

Вашингтон мысы

. Ағаш шығанағы мен Терра-Нова шығанағын бөліп тұратын түбектің оңтүстік ұшын көрсететін биік, көзге түсетін мүйіс. 1841 жылы Корольдік теңіз флотының капитаны Джеймс Кларк Росс ашқан және ол 1836–1840 жылдары Корольдік географиялық қоғамның хатшысы болған Корольдік теңіз флотының капитаны Джон Вашингтонның құрметіне атаған.

Оскар нүктесі

Маркхэм аралының солтүстік-батысында, Терра-Нова шығанағының солтүстік жағалауындағы кішкентай жартасты мүйіс. 1898–1900 жылдарғы Британдық Антарктика экспедициясы (BrAE) тарапынан ашылып, Норвегия және Швеция королі Оскардың құрметіне аталған. Осы экспедицияның жетекшісі Карстен Борхгревинк Норвегияда туған. Борхгревинк бастапқыда оны арал ретінде картаға түсірген, бірақ қазір ол жағалаумен біріккені белгілі.

Маркхам аралы

Терра-Нова шығанағының солтүстік бөлігіндегі Оскар-Пойнтқа жақын орналасқан шағын, бірақ көзге түсетін арал. 1900 жылдың ақпанында C. E. Borchgrevink басқаратын BrAE (1898–1900) экспедициясы тарапынан ашылған, және ол оны сэр Клементс Маркхэмнің құрметіне атаған.

Қалқан Нұнатак

Тера-Нова шығанағының солтүстік жағалауындағы Кемпбелл мұздығының соңының шығыс жағында орналасқан көрнекті нунатак. Бұл ескірген жанартаулық конустардан тұратын құрылым, және 1965–66 жылдарғы Жаңа Зеландия геологиялық зерттеуінің Антарктика экспедициясы (NZGSAE) оны ескі викингтердің қалқанына ұқсас болғандықтан осылай атады.

Герлаше шығанағы

Тера-Нова шығанағының солтүстік-батыс бұрышындағы кең шығанақ, Браунинг тауының оңтүстігіндегі Солтүстік тау етегіне еніп жатыр. Атау 1901–04 жылғы БНАЭ экспедициясымен берілген болуы мүмкін және бельгиялық Антарктика саяхатшысы, лейтенант Адриен де Герлашеге арналған.

Эванс бұғазы

Терра-Нова шығанағындағы шағын шығанақ, Айқынсыз арал мен Рассел мүйісі арасында орналасқан. Алғаш рет 1907–09 жылдары британдық экспедициясы (BrAE) сипаттаған. Бұл шығанаққа атау бергені – Шеклтон болса керек, ол капитан П. П. Эвансқа арнаған, осы капитан 1907 жылы «Кунья» кемесімен «Нимродты» оңтүстікке буксирлеген және экспедицияның соңғы жылында «Нимродтың» капитаны болған.

Айтуға болмайтын арал

Терра-Нова шығанағындағы ұзын арал, Нансен мұздықтарының сыртқы жиегінде, Солтүстік таулардың оңтүстігіне жақын орналасқан. Алғаш рет 1910–13 жылдары BrAE-дің Солтүстік тобы зерттеп, оны Солтүстік тауларға қарама-қарсы "Оңтүстік таулар" деп атады. Аралдағы қар үйіндісіндегі үңгірде жартылай нормамен өте қиын қыс өткізгеннен кейін топ бұл аралға "Сөзбен жеткізуге келмейтін арал" деген ат берді.

Көшіру кіреберісі

Терра-Нова шығанағының оңтүстік-батыс бұрышындағы тар шығанақ. Бұл нысан Виктория жерінің жағалауындағы мұздың әртүрлі қозғалысынан туындаған серпіліс жазықтығы бойымен қалыптасқан. Оған Дригальский мұз тілінің солтүстік жиегі және Нансен мұз қалқанының оңтүстік ұштары кіреді. Аталған атауды 1907-09 жылдары Британ Антарктика экспедициясының (БРАЭ) Т. В. Е. Дэвид басқарған Оңтүстік магниттік полюстік тобы берген, себебі құтқаруға деген үмітін шамалы қалдырғаннан кейін «Нимрод» кемесі осы жерден оларды құтқарып алды.