Темір ғасырындағы Британия патшасы Тинкомар: Тарих және Риммен қарым-қатынасы

Кіріспе

Тинкомарус (оралдық және континенталды келт ономастикасына тән дитемалық атау түрі, tinco деп талдауға болады, мүмкін балықтың бір түрі [лат. tinca, ағылшынша tench] + maro, "үлкен") – Темір ғасырындағы бельгиялық атребат тайпасының патшасы. Ол Римнің басып кіруінен аз уақыт бұрын Оңтүстік-Орталық Британияда өмір сүрген. Оның есімі бұрын қысқартылған монета жазулары мен Августтың «Res Gestae» еңбегіндегі зақымдалған нұсқау негізінде Тинкоммий деп жазылған, бірақ 1996 жылдан бері оның толық есімін көрсететін монеталар табылды. Ол Коммийдің ұлы және мұрагері болды және б.з.д. 25-20 жылдары әкесінен кейін билікке келді. Монеталардың таралуына сүйенсек, Тинкомарус әкесімен бірге Комийдің өмірінің соңғы жылдарында билік еткен болуы мүмкін. Оның билігі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ нумизматикалық деректер оның Римге әкесіне қарағанда көбірек жақын болғандығын көрсетеді: ол шығарған монеталар римдік үлгілерге өте ұқсас және олар римдік монета соққыштарынан жасалған болуы мүмкін. Г.К. Бунның пікірінше, бұл техникалық жетістік монета жасаумен ғана шектелмейді және Рим империясының өнеркәсіптік көмегін көрсетеді. Тинкомарустың ізбасарлары өз монеталарында «rex» терминін қолданды, бұл Тинкомарустың Римпен клиенттік патшалық мәртебесін алу процесін бастағанын көрсетеді (Британиядағы Рим клиенттік патшалықтарын қараңыз). Джон Крейтон, оның монеталарындағы бейнелерге сүйене отырып, Тинкомарустың Августтың билігінің алғашқы жылдарында Римде «obses» (дипломатиялық кепіл) ретінде тәрбиеленген болуы мүмкін деп санайды. Ол Тинкомарустың монеталарын Нумидияның Джуба II монеталарымен салыстырады және Нумидияда табылған, Тинкомарустың кіші інісі Вериканың есімін алып жүрген монетаны анықтайды. 16 жылға қарай Рим гончарлық бұйымдары және басқа да импорттық тауарлар Тинкомарустың астанасы Каллева Атребатумда (қазіргі Сильчестер) көптеп кездеседі, сондықтан Атребат патшасы Августпен сауда және дипломатиялық байланыстар орнатқан болуы мүмкін. Тинкомарус 8 жылы белгісіз себептермен өз халқынан қуылды және Римге босқын және жалбарынушы ретінде қашты. Оның орнына оның бауыры Эппилл келді, Август Тинкомарусты орнынан алып, қайтадан орнатудың орнына «rex» ретінде мойындады. Август өзінің одақтасының қуылғанын Британияға басып кіру үшін сылтау ретінде пайдалануды жоспарлаған болуы мүмкін, бірақ басқа, маңыздырақ сыртқы саясат мәселелері оны бұл әрекетті кейінге қалдыруға итерген болуы мүмкін.

Tincomarus (a dithematic name form typical of insular and continental Celtic onomastics, analysable as tinco , perhaps a sort of fish [cf Latin tinca, English tench] + maro , "big") was a king of the Iron Age Belgic tribe of the Atrebates who lived in southern central Britain shortly before the Roman invasion. His name was previously reconstructed as Tincommius, based on abbreviated coin legends and a damaged mention in Augustus's Res Gestae, but since 1996 coins have been discovered which give his full name. He was the son and heir of Commius and succeeded his father around 25 20 BC. Based on coin distribution it is possible that Tincomarus ruled in collaboration with his father for the last few years of Commius's life. Little is known of his reign although numismatic evidence suggests that he was more sympathetic to Rome than his father was in later years: the coins he issued much more closely resemble Roman types, and are made in such a way they may have come from Roman die cutters. GC Boon has suggested that this technical advance was not limited to coinage and represents wider industrial assistance from the Roman Empire. Tincomarus's successors used the term rex on their coins and this indicates that Tincomarus had begun the process of achieving client kingdom status with Rome (see Roman client kingdoms in Britain). John Creighton argues, based on the imagery used on his coins, that Tincomarus may have been brought up as an obses (diplomatic hostage) in Rome in the early years of Augustus's reign. He compares Tincomarus's coins to those of Juba II of Numidia, who is known to have been an obses, and identifies a coin found in Numidia which may bear the name of Tincomarus's younger brother Verica. By 16 BC Roman pottery and other imports appear in considerable quantities at Tincomarus's capital of Calleva Atrebatum, today known as Silchester, and it is likely that the Atrebatic king had established trading and diplomatic links with Augustus. Tincomarus was expelled by his subjects for unknown reasons around AD 8 and fled to Rome as a refugee and supplicant. He was replaced by his brother Eppillus whom Augustus chose to recognise as rex rather than depose and reinstate Tincomarus. Augustus may have planned to use his ally's ejection as an excuse to invade Britain but other, more pressing foreign policy matters probably persuaded him to postpone the move.